Hepimiz Biraz Acı Çekmeyi Severiz: İyicil Mazoşizm

Hepimiz mutlaka tanıyoruzdur yemeğini bol acı sos ya da baharatla yemeyi seven birini. Hatta haberlerde en kısa sürede en fazla sayıda acı biber yeme yarışmalarına bile denk gelmişizdir. Guinness Rekorlar Kitabına giren yarışmacılar, sonu hastanede biten yarışmalar…

Peki neden genel haliyle insana acı veren bu durum bazı insanlar için bir zevk?

Neden dilimizin yanacağını ve acı çekeceğimizi bile bile acı yeriz? Aynı şekilde neden üzgün olduğumuz halde acıklı şarkılar dinler, korkacağımızı bildiğimiz halde korku filmi izleriz? Hatta neden eğlence parklarında hızlı trenlere bineriz?

Hepimizde farklı bir türevi olan bu olguyu gelin ‘İyicil Mazoşizm’ başlığı altında inceleyelim.

İyicil Mazoşizm (Benign Masochism) ‘e geçmeden önce mazoşizmin kısa bir tanımını yapmakta fayda var. En basit tanımıyla mazoşizm, acı çekmekten zevk alma durumudur.

Tüm canlıların en büyük içgüdüsünün hayatta kalmak olduğunu düşünürsek burada bir çelişki var demektir. Çünkü gerek primat atalarımız gerekse doğadaki diğer tüm canlılar minimum risk ve tehdit altında yaşamayı amaçlamışlardır. Kaldı ki herhangi bir hayvanı bir kere roller coaster ‘a bindirseniz bir daha kati suretle binmek istemeyecektir.

Ancak konu insan olunca durum biraz farklı gözüküyor. İşte bizi diğer canlılardan ayıran bu ‘Mutsuzluktan ya da acıdan memnun olma’ durumu, diğer adıyla İyicil Mazoşizm terimi burada devreye giriyor.

İyicil Mazoşizm terimi Pensilvanya Üniversitesi psikoloji bölümünden Prof. Paul Rozin tarafından Judgement and Decision Making dergisinin 2013 Temmuz sayısında yapmış olduğu çalışma ile ortaya çıkmış bir terimdir (çalışmanın tamamı için; Judgment and Decision Making, Vol. 8, No. 4) ‘Glad to be sad, and other examples of benign masochism’ (Mutsuzluktan duyulan haz ve iyicil mazoşizme dair diğer örnekler) adlı çalışmasıyla terimi literatüre sokan Rozin, konuyla alakalı şunları demiştir;

İnsanların acı biberi sevmesinin sebebi paraşütle atlama gibi tehlikeli sporları, bungee jumping yapmayı, zorlu dağ tırmanışlarını ya da korku filmi seyretmeyi sevmekle aynıdır. Bütün bu aktiviteler vücuda tehlike sinyalleri çaldırsa zihin durumun tamamen güvenli olduğunu bilecektir.

Acı ve zevk beyinde birbirleriyle bağlantılı durumdadırlar. Acı hissinin merkezi sinir sisteminde endorfin salgılamayı sağladığı bilinmektedir. Örneğin doğum esnasında çok yüksek bir acı eşiğine ulaşan kadınlar, vücutlarında endorfin salgılanmasıyla birlikte bu acıya dayanabilmektedir. Aynı zamanda bu tarz durumlarda tıpkı endorfin hormonu gibi insanı iyi hissettiren seratonin, oksitosin ve dopamin gibi maddelerde salgılanır.

Ne tesadüftür ki acıyı bloke eden, insan tehdit altındayken salgılanan bu endorfin hormonu insan aşırı heyecanlandığında, aşık olduğunda ya da kendini aşırı mutlu hissettiğinde de salgılanır. Mutluluk hissi veren morfin türü afyonlu ilaçlara benzer şekilde çalışan bu proteinler aynı zamanda acı hissine de en aza indirger. Bu hormon vücudumuzda ne kadar salgılanırsa kendimizi o oranda mutlu hissederiz.

İşte ‘İyicil Mazoşizm’ teorisine göre bazı acıların mutluluk vermesinin sebebi bu durum olabilir.

‘Güvenli Tehdit’ diyebileceğimiz acı biber yemek gibi örneklerde insan sonucun ciddi zarar vermeyeceğini bilir. Rozin konuyla ilgili National Geographic’e verdiği bir röportajda şunları demiştir;

Eğlence parklarındaki hızlı trenler bunun en büyük örneğidir. Vücudunuzda bir şeylerin doğru gitmediğini bilirsiniz ancak iyisinizdir. İşte haz budur.

Araştırmanın sonuçlarından biri göstermektedir ki kadınların depresif etki yaratabilecek filmleri izlemekten aldıkları keyif erkeklerden daha fazla. Erkeklerin cephesinden bakarsak da erkekler, acı biber ya da viskinin dilde yarattığı acı hissine kadınlardan daha fazla eğilimliler.

Kontrolümüz altında olmayan yani dış etmenlerden gelen tehditler insan için her zaman en büyük korku ya da acı kaynağı olmuştur.

Peki ya bu acı ve korku kontrolümüz altındaysa? İşte ‘İyicil Mazoşizm’ bundan keyif alabileceğimizi söylüyor..

Kaynaklar

http://journal.sjdm.org/12/12502a/jdm12502a.html

https://www.nationalgeographic.com/science/phenomena/2015/08/03/why-do-people-sometimes-like-stinky-things/?fbclid=IwAR1UZRu-xahDZmt-abgapZE8Gb8Za5xLXJhXnpvip1inTckfir1o14_8WG8

http://www.bbc.com/future/story/20151001-why-pain-feels-good

http://happinessisaskill.blogspot.com/2008/10/benign-masochism.html

Matematiksel

Paylaşmak Güzeldir

Yazıyı Hazırlayan: Hakan Uluçay

Hakan Uluçay
Meraklı, okumayı, araştırmayı seven biri. Nörobilim, evrim, tarih, felsefe, psikoloji gibi alanlara ilgi duyuyorsam da yıllardır değişmeyen asıl odağım astrofiziktir. Kurumsal hayat içinde bir bilimsever olarak okuduklarımı, ilgimi çeken yazıları insanlarla paylaşmak ve popüler bilime bir nebze olsun katkı sağlamak için buradayım.

Bunlara da Göz Atın!

İnsan En Çok Kendisiyle Savaşır/ Ego Savunma Mekanizmaları

Kaldırımda yürüyorsunuz, gördüğünüz manzara şu: “Bir kadın, bir çocuğu hırpalıyor. Çocuk, kadına saldırmak, karşılık vermek …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.