BİLİM TARİHİ

Giordano Bruno: Beni Ölüme Yollarken Siz Daha Çok Korkuyorsunuz

8 Şubat 1600’de ölüm hükmü kendisine okunurken, Bruno yargıçlara, “Beni ölüme yollarken siz benden daha çok korkuyor olabilirsiniz,” diyecekti.

Bir gökbilimci, matematikçi ve filozof olan Giordano Bruno olarak bilinen Filippo Bruno, 1548’de İtalya’da doğdu. Napoli’de okuduktan sonra 1572’de Napoli’deki San Domenico Maggiore Dominiken manastırına rahip olarak atandı. Ancak, kısa süre sonra Aryanizm hakkındaki görüşlerinden dolayı sapkın olarak suçlandı ve devamında bir Kalvinizm mezhepine dahil olarak Cenevre’ye taşındı ve Katolik kilisesine yeniden katıldı.

Devamında önce Paris sonra da Londra’da görev aldı ve bir süre için Oxford’da ders vermeye başladı. Bu süre zarfında, dünyayı evrenin merkezine yerleştiren mevcut teoriyi reddederek güneş merkezli güneş sistemi teorilerini yazmaya başladı. Ahlaki bir öğreti kaynağı olarak İncil’i kabul etse de onun astronomik içeriğini kabul etmedi.

1585’te Paris’e döndü ancak bu sefer de Aristo’ya yönelik eleştirileri sonucunda Almanya’ya kaçmak zorunda kaldı. Lutherciler tarafından aforoz edilmeden önce üniversitelerde gezici bir öğretim görevlisi oldu. Sonunda Frankfurt’taki Karmelit manastırına yerleşti.

Bruno’nun huzuru, 1591’de Venedikli aristokrat Mocenigo’nun çağrısı üzerine İtalya’ya geri dönme gafletinde bulunduğu günlere geri dönmesine kadar devam edecekti.

Giordano Bruno’nun Tutuklanışı ve Ölümü

Giordano Bruno, bir yayını ilerletmek için Frankfurt’a dönme hazırlıklarına başladığında, Mocenigo onu, Venedik Engizisyonu’na şikayet edince, Bruno’nun özgürlüğü Mayıs 1592’de sona erdi.

Böylece filozof, astronom ve matematikçi Bruno’nun diri diri yakılmasıyla son bulacak olan acımasız bir sorgulama başladı.

Campo dei Fiori meydanında bulunan heykel. Yontunun kaidesindeki levhada şunlar yazılı: “Ateşe verildiği bu yerde, öngördüğü kuşaklardan Bruno’ya…”

Tutuklanıp yargılanan Bruno, ilahiyat konusunda önemsiz yanlışlar yaptığını, fakat temel görüşlerinin ilahiyattan çok felsefe üzerine olduğunu vurgulayarak savundu kendini.

Başlangıçta Venedik’te sürdürülen yargılama olumlu bir seyir izliyorken, Roma Engizisyonu Bruno’nun gönderilmesini isteyince durum değişti. 1593’te Bruno hapse atıldı. Roma’da yedi yıl süren yargılanması boyunca Bruno, görüşlerinin Hıristiyanlığın Tanrı ve yaratılış kavramlarına ters düşmediğini kanıtlamak için umutsuz bir çaba gösterdiyse de, kanıtlamaları kabul edilmedi. Özellikle farklı dünyalar hakkındaki görüşlerinden vazgeçmesi için zorlandı. Ancak Bruno ısrar etti:

“Dünya bir yıldızdır (herhangi bir gök cismi için arkaik bir terim) ve yıldızlar sayısız dünya içerir. Evrenimiz, gezegenlerle çevrili sayısız güneşe sahiptir, hatta bazıları bizim yaşadığımız Dünya’ya benzeyebilir.”

Bruno aslında birkaç sapkınlık nedeniyle mahkum edilmişti, ancak birden fazla dünyayla ilgili olan bu düşünce ona karşı yürütülen en güçlü davaydı.

Sonunda devreye Papa VIII. Clemens girdi, pişmanlık duymayan inatçı bir sapkın olduğu gerekçesiyle Bruno’nun mahkum edilmesini emretti.

8 Şubat 1600’de ölüm hükmü kendisine okunurken, Bruno yargıçlara, “Beni ölüme yollarken siz benden daha çok korkuyor olabilirsiniz,” diyecekti.

17 Şubat 1600 günü, Bruno yakılacağı meydana getirildi. Konuşmaması için, kimilerine göre ağzını meşin bir tıkaçla kapattılar, kimilerine göre de diline demir bir çivi sapladılar. Bedeni yakıldıktan sonra, külleri Tiber ırmağına döküldü.

O günden bu yana, Giordano Bruno, düşündükleri, yazdıkları ve söyledikleri yüzünden cezalandırılan insanların en saygın simgelerinden biridir.


İleri okumalar: https://www.telegraph.co.uk/news/2017/02/17/day-1600-giordano-bruno-burnt-alive-science-42-years-galileo/

Was Giordano Bruno Burned at the Stake for Believing in Exoplanets?; https://blogs.scientificamerican.com/observations/was-giordano-bruno-burned-at-the-stake-for-believing-in-exoplanets/

Matematiksel

Sibel Çağlar

Kadıköy Anadolu Lisesi, Marmara Üniversitesi, ardından uzun süre özel sektörde matematik öğretmenliği, eğitim koordinatörlüğü diye uzar gider özgeçmişim… Önemli olan katedilen değil, biriktirdiklerimiz ve aktarabildiklerimizdir bizden sonra gelenlere... Eğitim sisteminin içinde bulunduğu çıkmazı yıllarca iliklerimde hissettikten sonra, peki ama ne yapabilirim düşüncesiyle bu web sitesini kurmaya karar verdim. Amacım bilime ilgiyi arttırmak, bilimin özellikle matematiğin zihin açıcı yönünü açığa koymaktı. Yolumuz daha uzun ve zorlu ancak en azından deniyoruz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu