Biyoloji ve Genetik

Bir Ağacın Yaşı Nasıl Ve Neden Hesaplanır?

İnsanlar, mükemmel hijyen koşulları altında ve olası tüm tıbbi müdahalelere sahip olsalar bile, yaklaşık 90 ila 100 yıldan fazla yaşayamazlar. Bitkilere gelince, bazılarının (örneğin çınar ağacının) yüzyıllarca yaşayabileceği iyi bilinmektedir. Hangi bitki türlerinin şampiyon olduğunu belirlemek için, bir ağacın yaşını doğru bir şekilde nasıl belirleneceğini bilmek gerekir. Bir ağacın yaşını belirlemek için garantili olan tek yöntem elbette ağacın ne zaman dikildiğini bilmektir. Ancak ağaç büyüme halkaları da bir ağacın yaşını belirlemede oldukça doğru cevaplar verebilir. Bir ağacın yaşını kabaca tahmin etmek için kullanılan bu büyüme halkaları çeşitli yöntemlere ağaç canlı veya ölü olduğunda sayılabilir. Yunanca ağaç ve zaman sözcüklerinden oluşan dendrokronoloji ağaç halkalarının tarihlendirilmesi bilimidir.

Bir ağacın içindeki halkaların özellikleri, bilim insanlarına bir ağacın kaç yaşında olduğunu ve o ağacın hayatının her yılı boyunca hava koşullarının nasıl olduğunu söyleyebilir. Yaşlı ağaçlar, bir bölgedeki önceki iklimin nasıl olduğu hakkında ipuçları verebilir. Ağaç halkalarının rengi ve genişliği, geçmiş iklim koşulları hakkında bize bilgi sağlar. Görsel Kaynak: https://climatekids.nasa.gov/tree-rings/

Ağaç halkaları, ağacın merkezden dışa doğru ağaç gövdesinde oluşan düzenli desenlerdir. Tüm ağaçların halka oluşturma potansiyeli varken, tropikal ağaçlar gibi sürekli olarak aynı iklimlerde bulunan ağaçlar, tek tip bir hızda büyürler. Bu nedenle gövdede görünür halkalar oluşturmayabilir. Bununla birlikte, dünyadaki ağaç türlerinin büyük çoğunluğu için, ilkbahar ve sonbaharda değişken büyüme oranları (sırasıyla hızlı ve yavaş) gözlemlenir. Bu da ağaçlardaki halkaların oluşmasına neden olur. Tipik olarak bir koyu ve bir açık olan her bir halka grubu, birlikte tek bir yılı temsil eder. Yeni halkalar, ağacın dış tarafında, kabuğa en yakın yerde oluşur. İç halkalar en eski ve çoğu zaman doğru bir şekilde ölçülmesi en zor olanlarıdır.

Ağaç Kesmeden Ağaç Yaşı Hesaplamak Mümkün

Ağaçları sevenler için güzel haber bir ağacın yaşını ağacı kesmeden ölçmenin bazı yolları olmasıdır. Artım burgusu denilen bir alet yardımıyla bu yapılabilir. Bu alet, bir ağacın ortasına, gövdenin merkezinin yaklaşık % 20’sini geçecek şekilde sokulur, gövdeden bir parça çıkartılır ve bu çıkartılan parçanın üzerindeki halkalar bir ağacın yaşının hesaplanması için kullanılır.

Artım burgusu sayesinde bir ağaç yaşı hesaplanabilir.

Farklı tür ağaçlar farklı oranlarda büyüme eğiliminde olduklarından ve çevresel faktörlere farklı yanıt verdiğinden, araştırmacılar en yaygın türler için yıllık büyüme oranları belirlemişlerdir. Bu büyüme oranlarını biliyorsanız, ağacın çevresini yaklaşık göğüs yüksekliğinde ölçebilir ve buradan çapı hesaplayabilirsiniz. Ağacın çapını ortalama büyüme oranı ile çarparsanız, ağacın yaşını yaklaşık olarak bulabilirsiniz. Bir ağacın büyümesinin doğal değişkenliği nedeniyle, bu yalnızca bir tahmin olarak kabul edilebilir ancak hata payı olan 3-5 yıl bir ağacın yaşı ile karşılaştırıldığında fazla da önemli değildir.

Bir Ağacın Yaşının Hesaplanması Neden Gereklidir?

Bir takvim yılı boyunca dünyanın hemen hemen her yerinde, bitki gelişimi için elverişli ve olumsuz bir büyüme dönemi vardır. Uygun dönemde bitki büyürken, olumsuz dönemde normal işlevleri azalır ve bazı aşırı durumlarda bitkiler kış uykusuna yatar. Ağaçlar yağmur ve sıcaklık gibi yerel iklim koşullarına duyarlı olduklarından, bilim insanlarına o bölgenin geçmişte yerel iklimi hakkında bazı bilgiler verir. Örneğin ağaç halkaları genellikle ılık, yağışlı yıllarda daha geniş, soğuk ve kuru olduğu yıllarda ise daha ince hale gelir. Ağaç kuraklık gibi stresli koşullar yaşamışsa, ağaç o yıllarda neredeyse hiç büyümeyebilir.

Araştırmacılar, iklim modelleri geliştirmek ve nihayetinde yakın veya uzak geçmişte meydana gelen büyük ölçekli iklim değişikliklerini anlamak için ağaç halkalarından faydalanırlar. Ağaç halkalarının incelemesi ayrıca arkeologlar açısından da önemlidir. Bir kazı alanında bulunan eski bir ahşabın içinde depolanan bilgiler arkeolojik alanların yaşını da tam olarak belirleyebilir. Kısacası ağaçlar sadece dünyamızı daha güzel ve daha yaşanabilir bir yer haline getirmekle kalmaz. Aynı zamanda hem geçmişimiz hakkında önemli ipuçları hem de geleceğimiz hakkında bazı öneriler barındırır.

Kaynaklar:

Matematiksel