Çok azımız gerçek ve romantik aşkı deneyimleme fırsatını geri çevirir. Şu ya da bu şekilde, hepimiz kalıcı mutluluğun peşindeyiz. Hayalinizdeki partneri nasıl etkileyeceğinizi ve ilişkinizi nasıl sürdüreceğinizi öğrenmek elbette bu yolculuğun önemli parçalarıdır. Ancak önce sevginizi yönelteceğiniz o özel kişiyi bulmanız gerekir. Bunun için de aşkın matematiği hakkında fikir edinmeniz gerekir.
Uzun süredir bekar olanlar, “o kişiyi” bulmayı zaman zaman aşılmaz bir görev gibi görür. Sıkıcı insanlarla geçirilen birkaç yıl, kişiyi hayal kırıklığına uğratır ve şansın kendisine karşı olduğunu düşündürür. Hatta bazıları, bu hissin hiç de temelsiz olmadığını söyler.
Nitekim 2010 yılında, matematikçi ve uzun süredir bekar olan Peter Backus, “Why I Don’t Have a Girlfriend” (Neden Bir Kız Arkadaşım Yok) başlıklı makalesinde, bilim insanlarının Dünya’nın neden henüz uzaylılar tarafından ziyaret edilmediğini açıklamak için kullandıkları bir formülü kendi durumuna uyarladı. Bu formülle, kriterlerine uyan kaç kadının bulunabileceğini hesapladı.
1961 yılında astrofizikçi Frank Drake, Samanyolu Galaksisi’nde var olması muhtemel gelişmiş uygarlıkların sayısını tahmin etmek amacıyla bir denklem geliştirdi. Backus’un başvurduğu bu denklem, oldukça basittir.
Drake, soruyu daha küçük parçalara ayırır. Galaksimizde yıldızların hangi hızda oluştuğunu, bu yıldızların ne kadarının gezegenlere sahip olduğunu, bu gezegenlerin ne kadarının yaşamı destekleyebileceğini ve bu yaşamın ne kadarının varlığını uzaya saptanabilir sinyaller aracılığıyla duyurabilecek bir teknoloji geliştirebileceğini ayrı ayrı değerlendirir.
Drake, bilim insanlarının iyi bildiği bir yöntemi kullanır. Tek ve büyük bir tahmin yapmak yerine, çok sayıda küçük ve bilinçli tahmin yapmak. Bu yaklaşım çoğu zaman şaşırtıcı derecede doğru sonuçlar verir. Çünkü her adımda yapılan küçük hatalar süreç içinde birbirini dengeler. Seçilen değerlere bağlı olarak, bilim insanları bugün galaksimizde yaklaşık 10.000 zeki uygarlık bulunduğunu düşünüyor.
Drake Denklemi ve Aşkın Matematiği
Elbette galakside tam olarak kaç uzaylı yaşam formu bulunduğunu kesin biçimde hesaplayamadığımız gibi, kaç potansiyel partnerimiz olabileceğini de tam olarak belirleyemeyiz. Yine de doğrulama şansımız olmayan büyüklükleri tahmin edebilmek, her bilim insanı için önemli bir beceridir. Fermi tahmini olarak bilinen bu teknik, kuantum mekaniğinden Google gibi şirketlerin mülakatlarda sorduğu zekâ sorularına kadar pek çok alanda kullanılır.
Aynı yöntem, Peter Backus’un kendisine benzer; zeki ve sosyal açıdan gelişmiş kadınlar bulup bulamayacağını sorguladığı kişisel arayışına da uygulanabilir. Mantık aynıdır: Sorunu daha küçük parçalara ayırın ve her adımda makul bir tahminde bulunun. Backus’un kriterleri şunlardı:
- Yakınımda yaşayan kaç kadın var? (Londra’da → 4 milyon kadın)
- Kaçı uygun yaş aralığında? (%20 → 800.000 kadın)
- Kaçı bekar? (%50 → 400.000 kadın)
- Kaçı üniversite diplomasına sahip? (%26 → 104.000 kadın)
- Kaçı bana çekici gelir? (%5 → 5.200 kadın)
- Kaçı beni çekici bulur? (%5 → 260 kadın)
- Kaçıyla iyi anlaşabilirim? (%10 → 26 kadın)
Sonuçta Backus’un, tüm dünyada çıkmayı düşünebileceği yalnızca yirmi altı kadın kalıyordu. Bunu bir perspektife oturtmak gerekirse, bu hesaplamaya göre Peter Backus için, potansiyel partner sayısından yaklaşık dört yüz kat daha fazla zeki uygarlık başka gezegenlerde yaşıyor.
Backus bazı kriterlerini biraz gevşetse, potansiyel partner havuzunu ciddi ölçüde genişletebilirdi. Örneğin gelecekteki partnerinin mutlaka üniversite diplomasına sahip olması şartından vazgeçse, şansını anında dört kat artırabilirdi. Arayışını Londra dışına taşısa, aday havuzu çok daha büyürdü.
Ne var ki bekar olduğumuzda genellikle bunun tam tersini yaparız: Zihnimizi olası tüm partnerlere açmak yerine kriterlerimizi daha da daraltırız.
Listenizdeki her maddeye uyan insanlarla kendinizi sınırlamanın bir faydası yoktur; bu yalnızca kendinize imkânsız bir görev yüklersiniz. Bunun yerine gerçekten önemli olan birkaç özelliği belirleyin ve insanlara bir şans verin. Beklemediğiniz kadar hoş bir sürprizle karşılaşabilirsiniz. Nitekim Peter Backus da aynısını yaptı. Kendi hesaplarını boşa çıkardı ve hesaplamadan birkaç yıl sonra evlendi.
Sonuç Olarak
Aşkın matematiği hakkında fikir sahibi olmak, bazen neden yalnız olduğumuzun yanıtını verir; bazen de ilişkimizi nasıl koruyabileceğimize dair bir bakış açısı kazandırır. Bu nedenle, matematiği hayatınızdan eksik etmeyin.
Kaynaklar ve ileri okumalar:
- Hannah Fry; The Mathematics of Love: Patterns. Proofs and the Search for the Ultimate Equation; TED Book; ISBN: 978-1-47114-180-5
- Coan, James & Gottman, John. (2007). The Specific Affect Coding System (SPAFF). 10.1093/oso/9780195169157.003.0017.The Specific Affect Coding System (SPAFF).; https://psycnet.apa.org/record/2007-08864-016
- What Mathematics Reveals About the Secret of Lasting Relationships and the Myth of Compromise. Kaynak site: The Marginalian. Bağlantı: What Mathematics Reveals About the Secret of Lasting Relationships and the Myth of Compromise
Size Bir Mesajımız Var!
Matematiksel, matematiğe karşı duyulan önyargıyı azaltmak ve ilgiyi arttırmak amacıyla kurulmuş bir platformdur. Sitemizde, öncelikli olarak matematik ile ilgili yazılar yer almaktadır. Ancak bilimin bütünsel yapısı itibari ile diğer bilim dalları ile ilgili konular da ilerleyen yıllarda sitemize dahil edilmiştir. Bu sitenin tek kazancı sizlere göstermek zorunda kaldığımız reklamlardır. Yüksek okunurluk düzeyine sahip bir web sitesi barındırmak ne yazık ki günümüzde oldukça masraflıdır. Bu konuda bizi anlayacağınızı umuyoruz. Ayrıca yazımızı paylaşarak da büyümemize destek olabilirsiniz. Matematik ile kalalım, bilim ile kalalım.
Matematiksel
Mümkün değil dediğim şey,yani matematiği sevmem sayenizde ihtimal dahiline girebilir 😄