Victoria Hall Felaketi: Kapı Açılış Yönü Ölüm Anlamına Gelebilir

Bildiğiniz gibi Black Friday, ABD’de Şükran Günü’nden sonra gelen ilk cuma gününe denir. Gün 1932’den bu yana Noel alışveriş sezonunun başlangıcı kabul edilmektedir. Bu sene de 25 Kasım 2022 tarihine denk gelecek. Her ne kadar ABD kökenli olsa da ülkemizde de “Şahane Cuma” gibi isimler altında servis edilen gün, bir alışveriş çılgınlığı üzerine kurulmuştur.

Belirli sayıda ürünü, belirli sayıda müşteriye indirimli fiyatla sunacağını duyuran mağazalar da yaşanan izdihamlar da Black Friday’ın olmazsa olmaz görüntülerindendir. Bu esnada müşterilerin birbirlerini ezdikleri, yaraladıkları bilinmektedir.

Ne yazık ki bir şeyler elde etmek adına insanın bu anlamsız, ölümüne mücadelesi yeni bir şey değil. Aslında benzer bir durum 1883 yılında da yaşanmıştı. Victoria Hall felaketi diye bilinen bu olay esnasında sadece oyuncak için, 183 çocuk ezilerek yaşamını kaybetmişti. Bu felaketin tek iyi tarafı, acil durum çıkış kapılarının tasarımı konusunda revizyon yapılması ve basit bir tasarım hatasının ölüme neden olabileceğinin anlaşılması oldu.

1883 – Victoria Hall Tiyatrosu Felaketi Nasıl Gerçekleşti

Victoria Hall’daki 1883 varyete şovunun reklam afişi. 

Bir kalabalığın kontrolsüz biçimde hareket etmesi için illa bir yangın ya da deprem gibi bir felaketin yaşanması gerekmez. Bazen kontrol hiç beklemediğiniz bir anda kaybolur. 1883’te, Newcastle yakınlarındaki Sunderland’daki Victoria Hall Tiyatrosu, bir sihirbazlık, kukla ve illüzyon gösterisine ev sahipliği yapıyordu. Yedi ile on bir yaşları arasında yaklaşık iki bin çocuk gösteriyi izliyordu.

Victoria Hall 1872’de inşa edildi. Bina 3.000 kişi kapasiteliydi ve bu nedenle halka açık toplantılar ve eğlenceler için popüler bir mekandı. 
Ne yazık ki, Victoria Hall’da düzenlenen toplantı ve etkinliklerin çok az kaydı günümüze ulaştı.

Gösterinin sonunda, belirli numaralı biletleri olan çocuklara çıkışta bir ödül verileceği duyurusu yapıldı. Aynı zamanda şovmenler de stantlarda çocuklara sahneden hediyeler dağıtmaya başladı. Hediyelerin kendilerine kalmamasından korkan tahmini 1.100 çocuğun çoğu, alt kata giden merdivenlere doğru koştu. Ancak bir sorun vardı.

Zemin katta oyuncak verildiğini gören birinci kattaki ve yukarıdaki galerideki çocuklar, ücretsiz ödülleri kaçıracaklarından endişelendiler. Bu nedenle birçoğu konser salonunun zemin katına inmeye başladı. 
İki üst katta oturan 1100 kadar çocuğun olduğu tahmin ediliyor.

Genel bir kural olarak kapılar yangın gibi acil bir durumda riski azaltacak biçimde tasarlanmaktadır. Bu nedenle evlerin kapıları genelde koridora değil odanın içine doğru açılmaktadır. Amaçlanan kapının açık olduğu durumda koridorun kapanmamasıdır. Normal koşullarda bu biçimde tasarlanan binalardan, kapıyı içeriden açar ve çıkarız. Ancak bir odanın içinde yüzlerce insan olduğunu ve aynı şeyi yapmaya çalıştığını düşünün. İşte o zaman işler değişir.

Fransız gazetesi Le Journal Illustre’dan alınan görüntü, Victoria Hall’daki korkunç sahneyi betimliyor. 

Kapı Açılış Yönü Bir Felakete Neden Olacaktı

Merdivenlerin altındaki kapılar içeri doğru açılmaktaydı. Bunun yanı sıra, biletleri kontrol etmeyi kolaylaştırmak için bir seferde yalnızca tek bir çocuk geçecek biçimde planlanmıştı. Düzeni sağlamak için eşlik eden birkaç yetişkinle birlikte çocuklar merdivenlerden kapıya doğru indiler. Ancak burada kapana kısıldılar.

Oditoryumdaki yetişkinler ne olduğunu anlayınca kapıya koştular. Ancak sürgü çocukların tarafında olduğu için kapıyı tam açamadılar. Neyse ki görevlilerden birisi yaklaşık 600 çocuğu başka bir çıkışa yönlendirmeyi başardı ve felaket daha da büyümedi.

Ortaya çıkan izdihamda yaşları üç ile on dört arasında değişen yüz seksen altı çocuk öldü. Tüm çocukların merdiven boşluğundan çıkarılması yarım saat sürdü. Ölümlerin hepsi boğulmanın sonucuydu. Bu durum bütün ulusu etkiledi.

Victoria Hall felaketinin kurbanları için yapılan anıt, Sunderland, Birleşik Krallık, 1883. 

Sonrasında, böyle bir trajedinin tekrar yaşanmaması için önlemler de alındı. Victoria Hall trajedisinin sonuçlarından biri, parlamentoda tüm halka açık eğlence yerlerinin yeterli çıkışa sahip olmasını ve tüm çıkış kapılarının dışa açılmasını ve açılmasının kolay olmasını gerektiren yasaların kabul edilmesiydi. Trajedinin bir başka olumlu sonucu da itme çubuğunun icadıydı. Ancak ne yazık ki benzer bir olay başka bir zamanda başka bir yerde tekrarlanacaktı.

1942 – Boston Cocoanut Grove Gece Kulubü Yangını

Dönemin popüler mekanlarından birisi olan Cocoanut Groove’da olayın yaşandığı gece babalar günü nedeniyle yaklaşık 1000 kişi vardı. İnsanlar neredeyse kıpırdayamıyordu. Başlangıçta kalabalık dışında bir sorun görünmüyordu. Sonra bir anda bir genç önünü görmek için bir kibrit çaktı. O sırada yanlışlıkla etrafta bulunan çabuk tutuşabilen dekorlardan biri alev aldı ve kulüp bir anda dumanla doldu. 

Yaşanan faciada birçok güvenlik ihlali vardı. En başta içeride kapasitenin üzerinde kişi vardı. Ayrıca kulüp kuru çam yapraklarıyla dekore edilmişti. Daha da kötüsü kulüp çıkış kapısı yine içeri doğru açılıyordu. Sonuçta 492 kişi o gece hayatını kaybetti. Olaydan sonra itfaiye şefi, eğer kapının açılış yönü içeriye doğru olmasaydı 300’den fazla kişiyi kurtarabileceklerini ifade etti. Bu Amerika’da yaşanan en büyük yangın felaketlerinden biri olarak tarihe geçti.

Anlattığımız iki olay içe açılan kapıların sebep olduğu ölümlerin sadece ikisi. Bunun gibi daha pek çok olayın trajedi ile sonuçlanmasının nedeni yanlış yöne doğru açılan kapılar oldu. Yangın yönetmeliğinde sonradan yapılan değişiklikler, kamu binalarında dışarıya açılan kapılar yapılmasını gerektirdi. Ancak bunun yaygın olarak uygulanması zaman aldı.


Göz atmak isterseniz:


Kaynak:

Matematiksel

Sibel Çağlar

Merhabalar. Matematik öğretmeni olarak başladığım hayatıma 2016 yılında kurduğum matematiksel.org web sitesinde içerikler üreterek devam ediyorum. Matematiğin aydınlık yüzünü paylaşıyorum. Amacım matematiğin hayattan kopuk olmadığını kanıtlamaktı. Devamında ekip arkadaşlarımın da dahil olması ile kocaman bir aile olduk. Amacımıza da kısmen ulaştık. Yolumuz daha uzun ama kesinlikle çok keyifli.

Bu Yazılarımıza da Bakmanızı Öneririz