Venn Şeması: Örtüşen Şekiller İlişkileri Nasıl Gösterebilir?

Verileri görsel yollarla temsil etmenin birçok yolu vardır: bir çubuk grafik, bir pasta grafik hepimizin aşina olduğu yollardan bir kaçıdır. Ancak bilgiyi sunmanın eğlenceli bir başka yolu da, size nesnelerin nasıl farklı ve benzer olduğunu, bunları üst üste binen dairelere yerleştirerek anlatan bir Venn şemasıdır.

İlk kez okul sıralarında tanıştığımız Venn şemaları günümüzde matematik, istatistik, mantık, dilbilim, bilgisayar bilimi ve iş dünyasında yaygın olarak kullanılmaktadır.

Venn şeması adını onu ilk defa resmileştiren İngiliz filozof ve matematikçi John Venn‘den (1834 – 1923) alır. John Venn 1880’de “Önerilerin ve Akılların Diyagramatik ve Mekanik Temsili Üzerine” başlıklı yazığı makalesinde bu gösterim biçimini ortaya koymuştur. Ancak bunu Venn şeması olarak değil “Euler çemberleri” adını verdiği şeyi kullanarak yapmıştır.

Ancak bu tür diyagramların kökleri çok daha eskilere dayanır. 1200’lerde, filozof ve mantıkçı Ramon Llull’un da (bazen Lull olarak yazılır) benzer bir diyagram türü kullandığı bilinmektedir. Ayrıca 1600’lerin sonlarında Alman matematikçi ve filozof Gottfried Wilhelm von Leibnitz de benzer diyagramlar çizmiştir.

1700’lerde İsviçreli matematikçi Leonard Euler Venn Şemasının en doğrudan öncüsü olan Euler Çemberleri olarak bilinen şeyi icat etti. Aslında, John Venn kendi diyagramlarından Venn Şemaları olarak değil Euler Çemberleri olarak bahsetti. Venn Şemaları terimi ilk olarak Amerikalı filozof Clarence Irving Lewis tarafından 1918 yılında kullanıldı.

Venn Şeması Nasıl Çizilir?

Bir Venn şeması muhtemelen anlaşılması en kolay diyagram türüdür – ona bakabilir ve neler olduğunu hemen görebilirsiniz. Diyelim ki bitki ve hayvan hücreleri hakkında bir Venn şeması yapmak istiyorsunuz. 

İlk olarak, her biri hakkında açıklayıcı terimlerin bir listesini yaparsınız. Bir sonraki adım, birbirine kenetlenen iki daire çizmektir – aslında, kaç şeyi karşılaştırmak istediğinize bağlı olarak, istediğiniz kadar birbirine kenetlenen daire kullanabilirsiniz. Bu dairelerin üst üste bindikleri bölgeye bitki ve hayvan hücrelerindeki ortak özellikleri yazarsınız, yanlarda kalan kısımlara da sadece bitki ya da hayvan hücresine ait olan özellikleri yazarsınız ve şemanızı tamamlarsınız.

Venn Şeması: Örtüşen Şekiller İlişkileri Nasıl Gösterebilir?

Venn şemaları okul müfredatında görmeye alışık olduğumuz gibi iki ya da üç öğenin karşılaştırmasını yapan diyagramlar olabildiği gibi aslında çok daha karmaşık karşılaştırmalar için de kullanılabilir.

Venn Şeması: Örtüşen Şekiller İlişkileri Nasıl Gösterebilir?

Venn muhtemelen ünü herkesçe bilinen, muhteşem matematikçiler arasında en aşağı sıradadır. Bir Cambridge profesörü ve İngiliz kilisesi papazı olan Venn, yaşamının ileri yaşlarının büyük bir kısmını üniversitenin 1900 yılı öncesi 136.000 mezununun biyografilerini derleyerek geçirmiştir. Uzmanlık alanının sınırlarını ilerletmezken, yine de farkında olmadan, mantıksal iddiaları kesişen çemberlerle anlatan çok sevimli bir metot geliştirmiştir.

Kaynaklar:

The Venn Diagram: How Overlapping Figures Can Illustrate Relationships; https://science.howstuffworks.com/math-concepts/venn-diagram.htm

What is a Venn Diagram; https://www.lucidchart.com/pages/tutorial/venn-diagram

Matematiksel

Sibel Çağlar

7 yıl Kadıköy Anadolu Lisesinin devamında lisans eğitimimi Marmara Üniversitesi İng. Matematik öğretmenliği üzerine tamamladım. Devamında 20 yıl çeşitli özel eğitim kurumlarında matematik öğretmenliği ve eğitim koordinatörlüğü yaptım. 2015 yılında matematiksel.org web sitesini kurdum. Amacım bilime ilgiyi arttırmak, bilimin özellikle matematiğin zihin açıcı yönünü açığa koymaktı. Yolumuz daha uzun ve zorlu ancak en azından deniyoruz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu