NEYİ NASIL YAPMALI?

Üstün Yetenekli Çocuk Nasıl Yetiştirilmeli?

Üstün yetenekli çocuk, aynı yaş, deneyim veya çevre şartlarına sahip akranlarına göre, üstün performans gösteren veya yüksek düzeyde başarı elde eden çocuklar olarak tanımlanır.

Günümüzde üstün yetenek sadece genel zeka ile sınırlı olarak görülmemektedir. Yüksek akademik başarı, keşif ve icat yeteneği, yaratıcı davranışlar yeteneği, liderlik yeteneği, ilişkilerdeki başarı yeteneği, görsel ve performansa dayalı sanat dallarındaki yeteneği, sportif yetenek gibi çeşitli alanlarda gösterilen başarı da üstün yetenek olarak kabul edilmektedir.

Üstün Zekalı Çocuk ile Parlak Çocuk Aynı Şey Değil

Kimi çocuk okulda üstün başarı gösterir, ödevlerini eksiksiz yapar, kendisinden istenilen işler başarı ile tamamlar. Ancak bu durum, o çoçuğun üstün zekalı olarak tanımlanması için yeterli değildir. Bu nedenle, bu tip çocuklar parlak çocuklar olarak ifade edilir.

Aşağıda parlak çocuk ile üstün yetenekli çocuğa ait özelliklerin bazıları sıralanmıştır.

Üstün yetenekli çocukların varoluşlarını tam anlamıyla ortaya koyabilmelerini sağlamak için eğitimlerinde, yetiştirilmelerinde yeterli ilgi ve çaba gösterilmelidir. Çünkü bu çocuklar geleceğin fikir ve bilim insanları, liderleri, sanatçıları olma potansiyeli taşımaktadır.

Üstün Yetenekli Çocukların İhtiyaçları

• Her üstün yetenekli çocuk diğer akranları gibi bir birey olarak gelişimini her yönüyle tamamlamaya ihtiyaç duyar.

• Üstün yetenekli çocuk, başkaları tarafından tanınmaya ve anlaşılmaya ihtiyaç duyar. Çevresindeki insanların üstün veya özel yetenekliliğe gösterdiği tepkiler ve kendisi ile ilgili hissettikleri, onu duygusal olarak yıpratabilir.

• Üstün yetenekli çocuklar, ebeveynleri tarafından sevilmelerinin nedeni olarak başarılı ve yetenekli olmalarını görürler. Bu nedenle de sürekli başarılı ve en iyi olma kaygısı taşırlar.

• Üstün yetenekli çocuklar, gelişimleri boyunca, yeteneklerini geliştirecek bir eğitim ve çevre modeline ihtiyaç duyarlar. Bu ihtiyaçları karşılanmaz ise sahip oldukları özellikleri ortaya çıkarma şansı bulamazlar.

• Bu çocukların tanılanmasında, ebeveyn öğretmen işbirliği gerekir.

• Üstün yetenekli çocuk, bir bütün olarak değerlendirilmeye; yetenekli olduğu alanların dışında da özellikleri ve fiziksel, duygusal, sosyal ihtiyaçları olduğunun bilinmesine ihtiyaç duyar.

• Her çocuk gibi, üstün yetenekli çocuklar da fiziksel aktivitelerle ilgilenmeye ihtiyaç duyarlar. Fiziksel aktivitelere katılmak ve oyunun hayatlarının bir parçası olmaktan çıkarmak onların gelişimini engeller.

• Üstün yetenekli çocuklar, farklı yaş gruplarından ve farklı sınıflara devam eden, kendileriyle benzer özelliklere ve yeteneklere sahip çocuklarla iletişim kurmaya ihtiyaç duyarlar.

• Üstün yetenekli çocuklar, yönlendirilmekten hoşlanmazlar. Kendilerine verilen direktifler doğrultusunda hareket etmeleri beklenirse, istenmeyen tepkiler verirler.

• Bu çocuklar sahip oldukları özelliklerin ve yeteneklerin yöneticisi kendilerinin olmasını isterler. Bu nedenle kendi özelliklerine liderlik etme ihtiyaçları vardır.

• Üstün yetenekli çocuklar, daha fazla bilgiye ulaşabilmek için evde ve okulda ulaşabilecekleri daha fazla bilgi kaynaklarına ihtiyaç duyarlar.

• Üstün yetenekli çocuklar, sürekli benzer faaliyetlerde bulunmaktan hoşlanmazlar. Bu nedenle onların yeteneklerini ortaya koyabilecekleri ve geliştirebilecekleri farklı etkinliklerle ilgilenmeye ihtiyaçları vardır.

• Okuldaki derslerini fazla çaba harcamaksızın takip edebildikleri için, öğrenim hayatları boyunca uzun süreli, düzenli ve planlı ders çalışma alışkanlığı kazanamazlar. Bu nedenle, onların eğitim yaşantılarının başından itibaren uzun süreli, düzenli ve planlı çalışma alışkanlığını kazanma konusunda rehberliğe ihtiyaçları vardır.

• Üstün yetenekli çocuklar, zaman baskısı altında çalışmakta zorlanırlar. Bu çocukların kendi zamanlarını kendilerinin yönetmelerine ihtiyaçları vardır.

Üstün Yetenekli Çocuk Nasıl Fark Edilebilir?

Bu özellikler en genel ve yaygın şekliyle aşağıda verilmiştir.

• Sözcük hazinelerinin genişliği, zenginliği,

• Sözcükleri tam anlamlarıyla kullanışı,

• Hızlı öğrenebilme, geniş ilgi alanı,

• Soyut düşünebilme,

• Problemler konusunda empati kurma,

• Analiz gücü, yaratıcılık,

• Problem çözebilme,

• Israr ve sebatlılık,

• Güçlü hafıza ve önsezi,

• Mizah ve espiri yapabilme,

• İlgi ve merak zenginliği,

• Aktif ve gözlem yapmaya doğal eğilim,

• İnsiyatif kullanma ve akıl yürütme,

• Eleştirici yaklaşım,

• Hizmet etme arzusu,

• Keşif ve icatlar yapabilme,

• Bir yetenek alanında üstün performans,

• Yeni ve zor deneyimleri tercih,

• Özgün ifade biçimleri,

Hangi Kuruma Başvurabilirim, Kimlere Danışabilirim?

Aşağıda isimleri listelenen kurumlar ilgili alanlarda faaliyet göstermektedir. Yardım almak istediğinizde bu kurumlarla bağlantıya geçip yetkililere danışabilirsiniz:

1. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı İl Müdürlükleri Sosyal Hizmet Merkezleri

2. Mili Eğitim Bakanlığı Rehberlik Araştırma Merkezleri (RAM)

3-TÜBİTAK (Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu)

4. Anadolu Üniversitesi Üstün Zekalılar Eğitimi Ana Bilim Dalı Başkanlığı

5. Türkiye Üstün Yetenekli Çocuklar Vakfı

Kaynak: Prof. Dr. Yaşar ÖZBAY – Üstün Yetenekli Çocuklar ve Aileleri

Matematiksel


Bir Yorum

  1. “Üstün yetenekli çocuklar, ebeveynleri tarafından sevilmelerinin nedeni olarak başarılı ve yetenekli olmalarını görürler. Bu nedenle de sürekli başarılı ve en iyi olma kaygısı taşırlar.”
    Bu üstün yetenekli çocuklara ait bir özellik değil; obsesif, mükemmeliyetçi bir çocuğa ait özelliktir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu