Sosyoloji

Takımlar Neden Tembeldir? Sosyal Kaytarma Yani Ringelmann Etkisi

Hiç başarıya ulaşmamış bir grubun üyesi oldunuz mu? Cevabınız evet ise, insanların gruplar halinde çalışırken tembellik yapma eğilimi olduğunu ortaya koyan sosyal aylaklık ya da diğer adıyla Ringelmann etkisi bunun nedeni olabilir. Sosyal kaytarma sonucu olarak da bütün, parçalarının toplamından daha azdır. Bunun nedeni de sorumluluğun tüm takıma yayılması ile ilgilidir. Gruplar halinde çalışan insanlar genellikle bir projenin sonucundan kendilerini daha az sorumlu hissederler. Sonuç olarak da çok fazla çaba harcamazlar. Bunu bir örnekle açıklamaya çalışalım.

Diyelim ki, bir grup arkadaş, bir dostunuzun taşınmasına yardım edeceksiniz. Eşyaların asansörsüz bir evde 4. kattan aşağıya indirilmesi gerekiyor. Yardıma gelen herkes aynı sayıda ve ağırlıkta eşya taşır mı sizce? Herkes aynı enerjiyi har­ car mı? Büyük olasılıkla hayır. Bazıları büyük ve ağır eşyaların nasıl olsa birileri tarafından taşınacağını düşünerek, az sayıda ve hafif eşyaları taşımayı tercih edecektir. Veya başkalarına göre daha sık ve uzun mola verebilir. Taşınma işi sonunda mutlaka biter ve kimin ne kadar eşya taşıdığı çok da belli olmaz. Bazı kişiler günü daha yorgun bitirirken, bazıları da orada bulunduklarını göstermekten daha ileriye gitmemiş olabilirler. Bu örnekte, işten kaytarmış olmak çok önemli sonuçlara yol açmaz. An­cak, bir iş ortamında, yerine getirilmesi gereken bir görevde, bazılarının diğerle­rine göre daha çok emeğinin geçmesi, işin kalitesinin düşmesine, grup içi gerilimlerin oluşmasına vb. sorunlara neden olacaktır.

Sosyal Kaytarma Neden Ringelmann Etkisi Olarak Bilinir?

Başkalarıyla birlikte olmak ve bir grubun içinde eriyip gitmek, yalnız başımıza olduğumuz durumlara oranla daha az fark edilebilir olmak demektir. Bu nedenle de kendimizi rahatlamış hissederiz. Kimse ne yaptığımızı söyleyemeyeceği için değerlendirilme endişemiz ve dolayısıyla elimizden gelenin en iyisini yapma isteğimiz azalır. Bu durumda neler olur? Kalabalıkta kaybolmanın yarattığı bu rahatlama başarıyı düşürür mü yoksa arttırır mı? Yanıt elimizdeki işin basit ya da karmaşık olmasına bağlıdır. Mesela bir halata olabildiğince asıldığımızda sonuç ne olur?

Başkalarıyla çalışmanın başarının üzerindeki etkilerini ilk olarak 1880’li yıllarda Fransız bir ziraat mühendisi olan Max Ringelmann (1913) incelemiştir. Bir grup adam halata asıldığında her bir bireyin, tek başına oldukları duruma oranla daha az çaba harcadığını bulmuştur. Bu deney ile Ringelmann, grup çalışmalarında birey sayısı arttıkça toplam bireysel performansın azaldığı sonucuna varmış, grup büyüklüğü ile performansta gösterilen çaba arasındaki bu ters orantılı ilişki “Ringelmann Etkisi” olarak kavramsallaşmıştır.

Ringelmann etkisi
Ringelmann deneklerden önce bireysel sonra da grup olarak basınç ölçere bağlı bir ipi çekmelerini istedi.. Tek başına bir kişi ortalama 85,3 kg çekebiliyordu. Ancak, altı kişi birlikte 390 kg çekebiliyorlardı. Bu kişi başına 65 kg çekme gücü yani yaklaşık % 24’lük bir azalma anlamına geliyordu. Gruba katılan sayısı arttıkça da bireysel performans giderek azalıyordu.

Sosyal Aylaklık Neden Gerçekleşiyor?

Ringelmann’a, göre üretkenlikteki bu azalmanın iki nedeni vardı. Birincisi, koordinasyon sıkıntısı yani çabanın eşzamanlı olmamasıydı. Bu gruba verimsizlik getirmişti. İkincisi, motivasyon kayıpları aynı zamanda grup üretkenliğini de düşürüyordu. İlerleyen süreçte psikologlar farklı ortamlarda konuyla alakalı çok sayıda araştırma yaptılar ve hepsinde benzer sonuçlar gözlemlediler. Bundan yüzyıl sonra sosyal psikolog Bibb Latane, Kipling Williams ve Stephen Harkins (1979) insanların başkalarının yanındayken ve bireysel başarıları değerlendirilmiyorsa rahatlama eğilimini sosyal aylaklık – sosyal kaytarma olarak adlandırmıştır.

Bu arada ilginç biçimde gruplarda sosyal aylaklık örneklerine daha sonra alkışlama, yüksek sesle tezahürat yapma ve bir nesnenin kullanılabileceği bütün alanları düşünme gibi basit görevlerde rastlanmıştır. Karmaşık görevlerde ise bunun tam tersi bir etki gözlenmiştir. Ayrıca, sosyal kaytarma üzerine yapılan 150’den fazla çalışmanın gözden geçirilmesi sonucunda aylaklık etme eğiliminin kadınlara oranla erkeklerde daha yüksek olduğu görülmüştür. Araştırmacıların bir gruptaki sosyal aylaklık düzeyini azaltmak için bazı önerileri var.

sosyal aylaklık

Sosyal Aylaklığı Azaltmak Mümkün

  • İnsanlar, kolektif bir görevde bireysel çabalarının belirlenemeyeceğini hissettiklerinde, sosyal kaytarma olası hale gelir. Ancak insanlar değerlendirildiklerini hissettiklerinde, daha fazla çaba sarf etme eğilimindedirler ve üretkenlikleri artar. Bu nedenle görev ve sorumlulukların net olarak tanımlanması önemlidir.
  • Tanımlamalar ve kurallar üyeleri üzerlerine düşeni yapmaları konusunda uyarsa bile eğer kişiler grubun onlara veya katkılarına ihtiyaç duymadığını hissederlerse, kaytarma eğiliminde olacaklardır. Ayrıca, diğer grup üyelerinin çok sıkı çalışmadığından şüphelenirlerse aynı eğilimde olma olasılıkları yüksektir. Grup üyeleri, diğerlerinden daha çok çalışarak bir “enayi” gibi görünmek yerine, çabalarını diğer grup üyelerinin harcadıklarını düşündükleri seviyeye ulaşmak için azaltırlar. Bu durum grup üyelerinin yetkin ama tembel olduklarını hissettiklerinde daha da güçlenir. Bunu engellemek için daha küçük gruplar oluşturmak ve gruba bağlılığı ve aidiyeti arttırmak gerekir.
  • Net ve zorlayıcı hedefler belirlemek üyeleri gözden kaybolan grupların daha iyi performans göstermesini sağlar. Beklentiler düşükse veya bireyler hedefe değer vermiyorsa motivasyon azalır. Oysa ki bireylerin başarı beklentileri yüksekse ve aradıkları hedefin değerli olduğunu düşünürlerse aylaklık azalır.

Bu bulgular, grupların nasıl örgütlenmesi gerektiği açısından önemlidir. Örneğin, çalışanlarının yada öğrencilerinin görece basit bir sorunu çözmesini isteyen bir yönetici yada öğretmen sonuçların değerlendireceğini aktarırsa bu durum başarıyı arttıracaktır. Bununla birlikte, kişileri özellikle basit görevlerde bireysel başarının gözlemlenemeyeceği gruplara yerleştirmemek gerekir çünkü sonuç büyük olasılıkla sosyal kaytarma olacaktır. Öte yandan, kişileri zor, karmaşık bir görevi yapmalarını istediğinizde, bireysel başarının gözlemlenemeyeceği gruplara yerleştirerek değerlendirilme endişelerini azaltmak büyük olasılıkla daha yüksek bir başarı elde etmelerini sağlayacaktır.

Kaynak:

  • Donelson R. Forsyth; Group Dynamics, Seventh Edition; Cengage Learning 2019, ISBN: 978-1-337-40885-1
  • Scott O. Lilienfeld, Steven J. Lynn; Psychology: From Inquiry to Understanding; ISBN:  0134552512

Matematiksel

Sibel Çağlar

Merhabalar. Matematik öğretmeni olarak başladığım hayatıma 2016 yılında kurduğum matematiksel.org web sitesinde içerikler üreterek devam ediyorum. Matematiğin aydınlık yüzünü paylaşıyorum. Amacım matematiğin hayattan kopuk olmadığını kanıtlamaktı. Devamında ekip arkadaşlarımın da dahil olması ile kocaman bir aile olduk. Amacımıza da kısmen ulaştık. Yolumuz daha uzun ama kesinlikle çok keyifli.

Bir Yorum

  1. Tesadüf eseri karşılaştım sitenizle. Çok ilgimi çekti. Başarılı olabilirsiniz, biraz daha çaba daha fazla tanınmak için.
    Sizi takip edeceğim ve belki ben de katılırım Size. Bol şans…

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu