BİLİM TARİHİ

Nüzhet Toydemir Gökdoğan: Ülkemizin İlk Kadın Astronomu, İlk Kadın Dekanı ve İlk Kadın Senatörü

Atatürk, tam bağımsız ve özgür bir ülke olabilmenin koşulunun bilim ve irfan olduğunu dile getirir. Cumhuriyet kurulduktan sonra bu düşüncesini uygulayabilmek için 1924 yılında İstanbul Darülfünunu, İstanbul Üniversitesi olarak yeniler.

Buna ek olarak, 1933 yılında üniversite reformuyla yükseköğrenimi yeniden yapılandırır ve hem yurt dışından bilim insanları getirterek bu hocaların ülkemizde öğrenci yetiştirmeleri sağlanır hem de burs imkânı sunarak yurt dışına öğrenciler gönderir.

Böylece “Hayatta en hakiki mürşit ilimdir, fendir.” ilkesiyle yola çıkan ve dünya bilimine de katkıda bulunan çok sayıda bilim insanımız yetişir. Atatürk’ün asıl hedefi kadınların ülke genelinde gelişip güçlenmesi olduğundan kadınların söz hakkının olması konusunda pek çok atılım yapar.

Bu yazıda da bunlardan birisi olan Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk kadın astronomu, ilk kadın dekanı ve ilk kadın senatörü Nüzhet Toydemir Gökdoğan anlatılacaktır.

Nüzhet Toydemir Gökdoğan’ın Kişisel Yaşamı

14 Ağustos 1910 yılında İstanbul’un Fındıklı mahallesinde doğan Gökdoğan’ın babası Atatürk’ün silah arkadaşlarından Mehmet Zihni Toydemir, annesi Nebihe Hanım’dır. İlk önce Alman Mektebi’ne gider; fakat okulunun kapanması üzerine 1919 yılında Bezm-i Âlem İnas Sultaniyesi’nin (İstanbul Kız Lisesi) ikinci sınıfına yatılı olarak devam eder. Üçüncü sınıfa gelince Şişli Lisan Mektebi’ne (Şişli Terakki) yazılır.

Erenköy Kız Lisesi Fen Şubesi’ndeki eğitimini 1928 yılında tamamlayarak devlet bursu kazanır. Atatürk’ün emriyle Matematik – Fen lisansı yapmak ve üniversitede öğretim üyesi olarak yetiştirilmek üzere Marsilya’ya gönderilir.

Milli Eğitim Bakanlığı’nın izniyle burada Lyon Kız Lisesi’nde Fransızca öğrenir. Astronomi okumak ister; fakat Lyon Erkek Lisesi’ne geçer ve Mathématiques Supérieures ile Spéciales sınıflarını okuyarak matematik bölümünü tamamlar.

Paris Üniversitesi’nde de fizik eğitimine başlar. 1933 yılında Paris Üniversitesi’nden “Diplóme d’études Supérieures” sertifikasını alır ve Paris Gözlemevi‘nde staj görür.

Kandilli Gözlemevi Müdürü Fatih Gökmen’e öğrencisinin hangi alanda staj yapması gerektiği sorulduğunda “saat tayini” olarak cevaplar. Bu cevap ise o dönem astronomi alanında çalışan bilim insanlarının astronomi konusuna –astronomi pratik hesaplarla yapılmalıdır- bakış açılarının kısıtlılığını yansıtır; bu esnada kuramsal astronomi ise dünyaya yön vermeye başlamıştır.

Nüzhet Toydemir Gökdoğan, sınavda başarılı olunca Paris Gözlemevinde çalışmalarını sürdürmesi önerilir; fakat ülkeye olan borcunu ödemek üzere İstanbul’a geri döner. Oysaki Kandilli Rasathanesi Müdürü Gökmen, boş kadro olmadığını ve burada çalışma imkânı bulamayacağını söyler.

Bunun üzerine Gökdoğan İstanbul Üniversitesi’ne başlar. Aynı yıl Ord. Prof. Dr. Erwin Finlay Freundlich (Alman Astronom, 1885 – 1964) tarafından İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi’nde Astronomi Enstitüsü kurulur ve astronomi çalışmaları 1935 yılına kadar Zeynep Hanım Konağı’nda sürdürülür.

Enstitüde okutulan astronomi dersleri, Gök Mekaniği (Freundlich), Astrofizik (Freundlich) ve Küresel Astronomi (Gleissberg) olup dersler İngilizce anlatılır. Paris Pişmiş (Türk gökbilimci, 1911 – 1999) o tarihlerde öğrencidir ve bir tercümanla birlikte dersleri Türkçe’ ye çevirmektedir.

1934-1935 yıllarında Gök Mekaniği dersi Nüzhet Toydemir Gökdoğan tarafından tercüme edilir ve 6 ay sonra da Gleissberg dersi Türkçe olarak vermeye başlar.

1936 yılına gelindiğinde Gökdoğan üniversite bahçesinde küçük bir gözlemevi kurulması için çalışır. Kürsü profesörü Ord. Prof. Dr. F. Freundlich’in yanında doktora tezini hazırlayan Nüzhet Toydemir, 1937 yılında tezini tamamlayarak Fen Doktoru unvanını alır.

Bu tez İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi’nin kayıtlarındaki “bir numaralı” doktora tezidir (Contributions aux Recherches sur l’existence d’une Matière Obscure Interstellaire Homogène Autour du Soleil – Güneş’in Etrafında Yıldızlararası Karanlık Homojen Bir Maddenin Mevcudiyetine Dair Araştırmalar).

Aynı yıl Freundlich’in Enstitü’den ayrılmasıyla Enstitü’nün başına getirilen Gleissberg ve Weber ile birlikte Temmuz ayında Bresla’da toplanan Alman Astronomi Derneği Kongresi’ne gider.

1938 yılında Eski Bayındırlık Bakanı Ali Mukbil Gökdoğan (1909-1992) ile evlenir. Bu evliliğinden 1941 yılında Cumhuriyet tarihinin ilk kadın keman virtüözü olan kızı Gönül Gökdoğan ve 1946 yılında da Cerrahpaşa Tıp Fakültesi’nde Profesör olan oğlu Ömer Can Gökdoğan dünyaya gelir.

Doçentlik tezini 1940 yılının Mayıs ayında veren Gökdoğan, Freundlich’in önerisiyle William Marshall Smart’ın “Spherical Astronomy” adlı eserini “Kürevî Astronomi” adıyla Türkçeye çevirir.

1 Aralık 1948’de Fen Fakültesi’nin teklifi ile İstanbul Üniversitesi Senatosu tarafından profesörlüğe yükseltilir ve Fen Fakültesi’ni temsil etmek üzere Üniversite Senatörü olur. Böylece ilk kadın senatör unvanını elde eder. Aynı yıl Cahit Arf, Mustafa İnan ve Nazım Terzioğlu ile birlikte Türk Matematik Derneği‘ni kurar.

Kadının statüsünü geliştirmek, yaşam kalitesini yükseltmek, insan hakları ve kadın sorunlarının çözümü konusunda kamuoyu oluşturarak eşitlik, kalkınma ve barış için çaba göstermek amacıyla aynı yıl ilk Soroptimist kulübü olan İstanbul Soroptimist Kulübü’nün ve bir sonraki yıl ise Türk Üniversiteli Kadınlar Derneği (TÜKD) kurucuları arasında yer alır.

1951 yılında araştırma yapmak üzere Michigan Üniversitesi Ann Arbor ve McMath Hulbert gözlemevlerine giden Gökdoğan, Palomar Gözlemevi’ni ziyaret eder ve araştırma yapmak üzere çeşitli fikirler alır. Bundan bir sene sonra yine Gleissberg ile birlikte Roma’da düzenlenen Uluslararası Astronomi Birliği’ne davet edilir.

Liseliler için “Astronomi” adıyla bir kitap hazırlayan Gökdoğan yine 1952 yılında da W. Gleisberg ile birlikte yine onlar için bu sefer “Kozmografya” kitabını yazar. Ayrıca Gökdoğan’ın 1943 yılında Lütfi Biran ve Nazım Terzioğlu ile birlikte tercüme ettikleri “Liseler İçin Cebir Temrinleri” (P. Aubert ve G. Papelier) adlı bir kitabı daha vardır.

23 Haziran 1954 yılına gelindiğinde Fen Fakültesi Dekanlığına seçilir ve Türkiye’nin ilk kadın dekanı olur ve bu görevi iki yıl sürdürür. Aynı yıl Türk Astronomi Derneği’nin kurucuları arasında yer alır ve yirmi yıl boyunca derneğin başkanlığını yapar.

Dublin’de toplanan Uluslararası Astronomi Birliği Kongresi’ne 1955 yılında ikinci kez katılan Gökdoğan, Kongre dönüşünde McMath Hulbert Gözlemevi’ne giderek bir Lyot filtresi (bir tür optik filtre) satın almak amacıyla gerekli ödeneği sağlar. Böylece Güneş gözlemlerinin kapsamı genişletilir. Zürich Gözlemevi müdürü Waldmeimer aracılığı ile gözlem sonuçları ayda iki defa yayımlanmaya başlanır.

Nüzhet Toydemir Gökdoğan, 1958 yılında Astronomi Kürsüsü‘nün başına geçer ve yirmi iki yıl Kürsü ve Bölüm başkanlığı görevini sürdürür. Bölüm Başkanlığı süresince Fransa’da Meudon ve Nice, İsviçre’de Basel, İtalya’da Asiago Rasathaneleri ile ortak araştırma programları geliştiririr.

Böylece Meudon Rasathanesi Yıldız Atmosferleri Bölümü Başkanı Prof. Dr. J.C. Pecker, 1959 kış sömestrini İstanbul’da geçirerek bir araştırma grubu oluşturur. Ayrıca aynı bilim dalında Güneş araştırmalarının yanı sıra diğer astrofizik araştırmaları da yapılmaya başlanır.

15-16 Ağustos 1962’de İngiltere’de yapılan yıldız atmosferleri kuramı üçüncü kongresine katılır; bu kongrede J. C. Pecker ile birlikte “Point de Vue Sur la Theorie des Courbes de Croissance” adlı makaleyi sunar.

Ortadoğu ülkeleri ve Yunanistan’ın katılımıyla 27-29 Aralık tarihleri arasında kendi kürsüsünde “Kepler Sempozyumu” düzenler ve “Kepler’den Önce ve Sonra Astronomide Gelişmeler” adıyla bir makale sunar.

1978’de ikinci kez Fen Fakültesi Dekanlığına seçilen Gökdoğan, Eylül ayında Silivri’de Türk ve bazı yabancı davetli astronomların katıldığı II. Ulusal Astronomi Kongresi‘ni düzenler. Bu Kongre, 1997’de kurulan Ulusal Gözlemevi fikrinin gündeme geldiği ve tartışılmaya başlandığı çok önemli bir toplantı olmuştur. Konuyla ilgili olarak “Tüm astronomların kullanacağı ve uluslararası nitelikli bir büyük gözlemevi kurmalıyız” şeklindeki ifadesi büyük ilgi görür.

1980 yılında yaş sınırı nedeniyle emekli edilir; ancak bilimsel çalışmalarına ara vermez. 1982 yılında Atina’da ulusalarası bir kongreye katılır. Burada K. Avcıoğlu ve D. Koçer ile birlikte “The Experimental Curve of Growth in Function of Different Sets of Oscillator Strengths” adında bir makale sunar.

Maalesef ki Nüzhet Toydemir Gökdoğan, 23 Nisan 2003 yılında 93 yaşında hayatını yitirir.

Bilime Katkıları

İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü öğretim üyelerinden Prof. Dr. Hüseyin Menteşe’nin sözlerine kulak verelim:

“Ord.Prof.Dr. Finlay Freundlich bütün Türk Astronomları tarafından adının unutulmaması gereken bir bilim adamıdır.

Türk Astronomları tarafından adının unutulmaması gereken diğer bir bilim kadını da, bugün ülkemizde bulunan benim de içinde bulunduğum çok sayıda astronomun yetişmesinde, astronomi biliminin bugünkü günlere gelmesinde büyük emeği geçen, ilk Türk astronomu değerli hocam emekli Dekan Sayın Prof. Dr. Nüzhet Gökdoğan’dır.

Türk Astronomları olarak bugünkü varlığımızı onlara borçluyuz.”

Ülkemizin ilk kadın astronomu, ilk kadın dekanı ve ilk kadın senatörü olmasının dışında Gökdoğan, Astronomi Bölümüne 46 yıl hizmet etmiş; 11 adet doktora tezi yaptırmış, çeviriler yapmış ve ders kitapları yazmıştır.

(Burada eklemem gereken not: Paris Pişmiş, ülkemizde yetişen ilk kadın astronomdur.)

Ulusal ve uluslararası pek çok yayın hazırlayan Gökdoğan, Türkiye’de astronomi biliminin gelişimi için unutulmaz bir çaba sarf etmiştir.

İstanbul Üniversitesi Rasathanesi

Bölüm başkanlığı süresince dünyanın önemli gözlemevleriyle ortak araştırma programları geliştirmesinin yanında üniversite bahçesine küçük ama modern bir gözlemevi kurma çalışmalarıyla da astronomi eğitiminin kapsamını genişletmiştir.

Uluslararası Astronomi Birliğinin (IAU) Türkiye temsilcisi ve Güneş Fiziği ile Spektroskopi komisyonlarına üye seçilen Gökdoğan, Ulusal Gözlemevi kurulması için öncü çalışmalarda bulunmuştur.

Türk Astronomi Derneği’nin ve Türk Matematik Derneği’nin kurucularından olan Gökdoğan; ayrıca Türk Üniversiteli Kadınlar Derneği’nin (TÜKD) kurucuları arasında da yer almaktadır.

Nüzhet Hanım, Türkiye’de bilimin ilerlemesine katkılarının yanında çağdaş ve aydın duruşuyla da ülkemizin kadınlarına örnek olan ve unutulmaması gereken bir bilim insanıdır.

Kendisi ile ilgili bir başka yazımız için: Türkiye’de Gökbilim Kurucusu Bir Bilim Kadını: Nüzhet Gökdoğan

Nüzhet Toydemir Gökdoğan Eserleri

1. Contributions aux Recherches sur l’existence d’une Matière Obscure Interstellaire Homogène Autour du Soleil, (Güneş’in Etrafında Yıldızlararası Karanlık Homojen Bir Maddenin Mevcudiyetine Dair Araştırmalar), (F. Freundlich), Doktora Tezi, 1937.

2. Dünyanın Yapısı, Ankara 1940. 

3. Astronomi, (Lise Ders Kitabı), Milli Eğitim Bakanlığı, İstanbul 1947.

4. Spektroskopiye Giriş, İstanbul Üniversitesi Yay., İstanbul 1978.

5. Kozmografya, (Lise Ders Kitabı), W. Gleisberg ile birlikte, İstanbul 1952.

Çevirileri

1. William Marshall Smart, Küresel Astronomi, İ.Ü. Ana İlim Kitap. Tercüme Serisi Genel Yay, İstanbul 1940 (1957, 1965, 1984).

2. P. Aubert ve G. Papelier, Liseler İçin Cebir Temrinleri, Lütfi Biran ve Nazım Terzioğlu ile birlikte, İkinci Derece Problemleri. Cilt 5, Üniversite Kitabevi, İstanbul 1943 (1946).

3. Georges Bruhat, Fizik Mekanik Dersleri: Metroloji ve Sarkaç, Cilt 2, İstanbul Üniversitesi Yay., İstanbul 1948.

4. T. Royds, Astrofizik Dersleri, İstanbul Üniversitesi Yay., İstanbul 1949.

5. W. Gleisberg, Astronomi Ders Kitabı, Çeviren: Nüzhet Gökdoğan, İstanbul 1951.

6. Henry Norris Russell, Raymond Smith Dugan, John Quincy Stewart, Astronomi, Edibe Ballı ve Metin Hotinli ile birlikte, İstanbul Üniversitesi Yay., İstanbul 1953.

7. E. Mosnat, Analitik Geometri Problemleri, İstanbul 1965. 

8. L. Motz, A. Duveen, Astronomide Temel Bilgiler, Cilt 2, E. Ballı, K. Özemre,  M.  Hotinli, A. Kıral ve F. Yılmaz ile birlikte, İstanbul 1976-1980.

Makaleleri

Ulusal Dergilerde

  1. “Dünyanın Yapısı”, Uludağ, Sayı 23, Bursa 1939, s. 25-30.

2. “Contributions Aux Recherches Sur l’Existence d’une Matiere Obscure Interstellaire Homogene Autour du Solei” (Güneş’in Etrafında Yıldızlararası Karanlık Homojen Bir Maddenin Mevcudiyetine Dair Araştırmalar), Rev. Fac. Sci. Univ. İstanbul, (NS) 3, Fasc. 1, 1938. 

3. “Contributions Aux Recherches Sur l’Existence d’une Matiere Obscure Interstellaire Homogene Autour du Solei (Tableaux)” (Güneş’in Etrafında Yıldızlararası Karanlık Homojen Bir Maddenin Mevcudiyetine Dair Araştırmalar, Tablolar), Rev. Fac. Sci. Univ. İstanbul, (NS) 3, Fasc. 2, 1938;  (Publ. of the Istanbul Univ. Obs., (tables) Nr. 8, 1938).

4. “Türk Astronomi Tarihine Bir Bakış”, Tanzimat Kitabı, İstanbul 1940, s. 469-477 (Tanzimat ve Müspet İlimler, Astronomi, Tanzimat’ın Yüzüncü Yıldönümü adlı kitaptan ayrı baskı, Maarif Basımevi, İstanbul, 1940, s. 1-7).

5. “Effet des Condensations Locales des Etoiles B Sur le Denombrement General des Etoiles” (Yıldızların Genel Sayımına B Yıldızlarının Yerel Yoğunlaşmalarının Etkisi), Publ. Istanbul Univ. Obs., Nr. 12, 1940, s. 7-16.

6. “The Inclinations of Solar Markings to the Meridian in Relation to Their Polar Drift” (Kutup Sürüklenmesine Bağlı olarak Güneş Işınlarının Meridyene Eğimleri), Rev. Fac. Sc. Univ. İstanbul, (A), 9, Fasc. 1, 1944, s. 5-10; (Publ. Istanbul Univ. Obs., Nr. 25, 1944). 

7. “On the Origin of the Sunspots” (Güneş Lekelerinin Kökeni Üzerine), Rev. Fac. Sci. Univ. İstanbul, (A), 13, s. 240-242; (Publ. Istanbul Univ. Obs., Nr. 33, 1948).

8. “Astronominin İnkişafı”, Gökyüzü, Cilt 2, Sayı 1-2, 1961, s. 1-5. 

9. “Determination des Abondances Dans la Photosphere Solaire, Abaques Generales et Abaques Relatives au Cas du Fer.” (Güneş Fotosferindeki Bollukların Belirlenmesi), Ballı, Hotinli, Kandel, Kıral ve Pecker ile birlikte, Rev. Fac. Sci. Univ. Istanbul (C), 26, Nr. 1, 1961, 23-52 (Publ. Istanbul Univ. Obs., Nr. 72, 1961).

10. “Note sur le Continu de L’atlas D’utrecht au-des-sous de 4000 Å”, A. Kıral ile birlikte, İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Mecmuası, Cilt 30, Sayı 3-4, İstanbul 1965, s. 61-64.

11. “Kepler’den Önce ve Sonra Astronomide Gelişmeler”, İ.Ü. Astronomi Kürsüsü Kepler Sempozyumu Tebliğleri, İstanbul 1972.

12.  “Cumhuriyetin 50. Yılında Türkiye’de Astronomi”, Bilim ve Teknik, Cilt VI, Sayı 72, 1973, s. 2-6. 13. “Takvim Sorunu ve Osmanlı’larda Takvim”, Uluslararası Türk-İslâm Bilim ve Teknoloji Tarihi Kongresi, İstanbul 1981, s. 87-93.

14. “Bilim Tarihimizden Bir Sayfa”, Bilim ve Teknik, Sayı 285, Ankara 1991, s. 18-19.

15. “1933 Üniversite Reformu ve Astronomiye Getirdikleri”, Fatih’ten Günümüze Astronomi, Prof. Dr. Nüzhet Gökdoğan Sempozyumu, İstanbul 1994, s. 1-15.

Uluslararası Dergilerde

  1. “Sur la Determination Objective des Ecarts a l’Equilibre Thermodynamique Local” (Yerel Termodinamik Dengenin Değişimlerinin Nesnel Belirlenimleri), J. C. Pecker ile birlikte, CR, 250, 1960, s. 1980-1982.
  2. “Ecarts a l’Equilibre et Abondances Dans les Photospheres Solaire et Stellaires” (Güneş ve Yıldızların Fotosferlerindeki Denge ve Bolluk Değişimleri), M. Hotinli ve J. C. Pecker ile birlikte, VII. Les Ecarts a l’E.T.L. Dans le Cas du Fer., Ann d’Astrophys, 25, s. 324-336; (Publ. Istanbul Univ. Obs., Nr. 75, 1962).
  3. “Etude sommaire des fonctions

Fonsiyonu’nun Kısa Etüdü), J. C. Pecker ile birlikte, Notes Informations Publ. Paris, Fasc. 10; (Astrophys., Nr. 2, 1962). 

4. “Sur une Generalisation de la Theorie de Milne-Eddington des Courbes de Croissance” (Büyüme Eğrisine İlişkin Milne-Eddington Kuramı’nın Genelleştirilmesi), Dubois-Salmon ve J.C. Pecker ile birlikte, Astrophys. Nr. 4, 12,  (Notes Informations Publ. Obs. Paris, Fasc. 15, Ref. AJB 1963).

5. “Point de Vue Sur la Theorie des Courbes de Croissance” (Büyüme Eğrisi Kuramı Üzerine Görüşler), J. C. Pecker ile birlikte, J. Ouant. Spectrosc. Radiat. Transfer, 3, 1963, s. 151-156.

6. “Note Sur l’Utilisation des Courbes de Croissance” (Büyüme Eğrisi Kuramı’nın Kullanılışı), J. C. Pecker ile birlikte, Ann d’Astrophys, 27, s. 417-422; (Publ. Istanbul Univ. Obs., Nr. 82, 1964).

7. “L’Astronomie en Turquie” (Türklerde Astronomi), Ciel et Terre, 84, 1968, s. 261263.

Bildirileri

Ulusal

  1. “Bazı Eski Takvimler, Osmanlılarda Takvim”, Ulusal Astronomi Toplantısı, 1984, Ulusal Astronomi Toplantısı Tebliğleri, Editörler: Muammer Dizer, Atilla Özgüç, Boğaziçi Üniv. Kandilli Rasathanesi, İstanbul 1985, s. 5-9.

Uluslararası

1. “Point de Vue Sur la Theorie des Courbes de Croissance” (Büyüme Eğrisi Kuramı Üzerine Görüşler), J. C. Pecker ile birlikte, Transfer of Radiation in Stellar Atmospheres, Third Colloquium on the Theory of Stellar Atmospheres, Herstmonceux, England, 1962, Aug. 15-16, s. 151-156.

2. “Kepler’den Önce ve Sonra Astronomide Gelişmeler.” Kepler Simpozyumu, Tebliğleri, İstanbul, İ.Ü. Fen Fak. Astronomi Kürsüsü, İstanbul, 27-29 Aralık 1971.

3. “The Experimental Curve of Growth in Function of Different Sets of Oscillator Strengths” (Titreşim Uzunluklarının Farklı Kümelerinin Fonksiyonlarındaki Büyümenin Deneysel Eğrisi), K. Avcıoğlu ve D. Koçer ile birlikte, Compendium in Astronomy, A Volume Dedicated to Professor John Xanthakis on the Occasion of Completing Twenty-Five Years of Scientific Activities as Fellow of the National Academy of Athens, Editörler: E.G. Mariolopoulos, P.S. Theocaris, L.N. Mavridis, D. Reidel Publishing Company, Dordrecht, Holland-Boston, U.S.A-London, England, 1982, s. 97-103 (1982).

Yönettiği Tezler

1. Kamuran A. Özemre,  Üç Be Yıldızının Spektral Değişimleri, 1959.

2. Fatma Yılmaz, Bipolar Güneş Leke Gruplarının Bazı Özellikleri, 1964. 

3. Salih Karaali, Küme Yıldızlarının Renk İndekslerinin Tayinine Dair Yeni Bir Metot, 1966.

4. Latif Topaktaş, Three-Color Photometry of an Anticenter Field Near M35 (= NGC 2168), 1974.

5. Dursun Koçer, Radyal Dalga Fonksiyonlarının Hesabı için Basit bir Yaklaşıklık Yöntemi ve Bundan Yararlanarak Dipol Absorpsiyon Osilatör Şiddetlerinin Hesabı, 1974. 

6. Çetin Bolcal, Potansiyel Fonksiyonu Üzerinde Basit bir Yaklaşım ve Fotoiyonizasyon Tesir Kesitinin Hesabına Uygulanması, 1975.

7. Abdüssamed Marşoğlu, Galaksi Merkezinin Aksi Yönünde M35 Kümesi Yakınında bir Alanın UBV Fotometrisi ve Aynı Bölgenin RGU Fotometrisi ile Karşılaştırılması, 1975. 

8. F. Şenel Yıldızoğlu, CI Cygni Simbiotik Yıldızı, 1976.

9. H. Gökmen Tektunalı, İota Coronea Borealis (Ap) Manyetik Yıldızının Spektrografik İncelenmesi, 1977.

10. Gülçin Kandemir, Norma Bölgesinde bir Yıldız Alanının RGU üç Renk Fotometrisi, 1978.

11. H. Hüseyin Menteşe, Beta Comae Berenices Yıldızının Spektroskopik İncelenmesi, 1979.

Kaynakça:

Bu yazı, Prof. Dr. Yavuz Unat’ın “Atatürk’ün Kızları’ndan Türkiye Cumhuriyeti’nin İlk Kadın Astronomu, İlk Kadın Dekanı ve İlk Kadın Senatörü Nüzhet Toydemir Gökdoğan” adlı makalesinden uyarlanmıştır.

Matematiksel

Olgun Duran

Ömür boyu öğrencilik felsefesini benimsemiş amatör tiyatro oyuncusu, TEGV'de gönüllü aktivist; kitaplarından, doğaya hayranlığından, yeni yerleri görmekten, gittiği yerlerin kültürünü keşfetmekten ve bunların uğruna çabalamaktan vazgeç(e)meyen kişi...  

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu