Tanıyanların Cahit Hoca’sı: Cahit Arf

“Evrenin sırrını arıyorsanız, benim yaptığım gibi sayılara gelin. Sonsuzluk her şeyin cevabıdır. Sayı sonsuzdur.”

Tanıyanlar için o yalnızca “Cahit Hoca”ydı. Alanında dünyanın saygın bilim insanlarından birisiydi. Türkiye’nini yetiştirdiği en önemli bilim insanlarından birisini biraz daha yakından tanıtalım sizlere…

***

Cahit Arf, 1910’da Selanik’te doğdu devamında ailesi İstanbul’a göçtü. Cahit Arf’ın matematiğe ilgisi çocuk yaşlarda başladı ve hep devam etti.

O yıllarda Türk Lirası Fransız Frank’ı karşısında değerli olduğundan babası onu lise eğitimi için Fransa’ya gönderdi devamında da kazandığı bir bursla Fransa’da yüksek öğretimine devam etti. Ecole Normale Supérieure’ü iki yılda bitirdi. Fransa’da kalabilecekken Türkiye’ye döndü ve Galatasaray Lisesi’nde, yabancı bir öğretmen 600 lira aylık alırken, 60 lira aylıkla öğretmenliğe başladır.

Neyse ki ilerleyen zamanda İstanbul Üniversitesi’nden asistanlık teklifi aldı. 1937’de, doktorasını yapmak üzere Almanya’ya Göttingen Üniversitesi’ne gitti. Tez hocası Hasse’dir.

1938’de, şimdi matematikte Hasse-Arf Teoremi olarak bilinen doktora çalışmasını bitirdi.

Cahit Hoca İkinci Dünya Savaşı’nın başlamasıyla İstanbul Üniversitesi’ne döndü. 1943’te profesör, 1955’te de ordinaryüs oldu ve burada 1962’ye kadar çalıştı. Bu arada Maryland Üniversitesi’nde ziyaretçi profesör olarak bulundu ve Mainz Akademisi’ne üye seçildi.

1963’te kısa bir süre Robert Koleji’nde ders verdikten sonra 1966’da ABD’ye gidip, Princeton ve Kaliforniya üniversitelerinde çalıştı.

1967’de Türkiye’ye dönerek Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde görev aldı. TÜBİTAK’ın kurulmasında etkin rol oynadı.

***

Cahit Arf matematikte Hasse-Arf  teoremi ile ün kazanmıştır. Burada adı  geçen diğer kişi, Alman kökenli ünlü matematikçi Helmut Hasse’dir.

Sentetik geometri problemlerini, cetvel ve pergelle çözülebilir olup olmadıklarına göre sınıflandırmayı tasarlayan Arf, Fransız matematikçi Evariste Galois’in gruplar kavramından, özellikle cebirsel denklemlerin çözümünde grup kavramının uygulamasına ilişkin çalışmalarından yararlanmıştır.

Eskiçağ’ın ünlü problemlerinden biri olan, cetvel ve pergel kullanarak bir açının üç eşit parçaya bölünüp bölünemeyeceği sorunu ile de ilgilenmiş ve yalnızca ikinci dereceden cebirsel denklemlere indirgenebilen problemlerin cetvel ve pergel yardımıyla çözülebileceğini kanıtlamıştır.

Cahit Arf matematik literatürüne “Arf değişmezi”, “Arf halkaları ve “Arf kapanışları” kavramlarıyla da adını yazdırmıştır.

Cahit Arf 1980’de emekli oldu ve İstanbul’a yerleşti. Yaşamı ödüllerle doludur. 1948’de İnönü Ödülü’nü kazandı, değişik üniversiteler fahri doktoralar verdiler ve Fransa’dan 1994’te Commandeur des Palmes Académiques ödülünü aldı.

Cahit Hoca’yı 26 Aralık 1997’de kaybettik. Ama büyük bir bilim adamı olarak bize kattıkları yaşamaya devam ediyor.

Kaynaklar:

Haluk Oral – Matematik Dünyası, 2003 Güz sayısı

Zeki Tez – Matematiğin Kültürel Tarihi

Matematiksel

Paylaşmak Güzeldir

Yazıyı Hazırlayan: Matematiksel

Avatar
Bu yazı gönüllü yazarlarımız tarafından hazırlanmış veya sitemiz editörleri tarafından belirtilen kaynaktan aslına uygun kalınarak eklenmiştir.

Bunlara da Göz Atın!

Galileo’nun İkilemi

Galileo’nun matematikçi dostu Castelli’ye yazdığı efsanevi mektup bulundu. Hem de hiç beklenmeyecek kadar göz önünde …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.