YAŞAM

Krono-Nutrisyon: Beslenme ile Vücut Saatinin Takım Çalışması

Yediklerimiz sağlığımızda önemli bir rol oynar, ancak yediğimiz zaman da aynı derecede önemli olabilir. Krono-Nutrisyon diğer adıyla Krono-beslenme çerçevesinde bilim insanları yeme alışkanlığı ile vücut saati ilişkisini araştırıyor.

Vücudumuz, her gün düzenleyici süreçleri denetlemeye yardımcı olan, sirkadiyen ritim olarak bilinen bir döngüde çalışır. Genellikle gece-gündüz, uyku uyanıklık durumları sirkadyen ritim dendiğinde akıllarda canlanan ilk değişkenler olsa da açlık tokluk mekanizması da sirkadyen ritimden büyük oranda etkilinir.

Bu mekanizma vücudun verimli bir şekilde çalışmasına yardımcı olur, ancak düzensiz yeme alışkanlıkları, özellikle gece geç saatlerde yemek yeme ve değişken uyku saatleri ritmin dengesini bozabilir.

Geceleri yapay ışığa maruz kalmak bile sirkadiyen ritmi etkileyebilir. Neyse ki, vücut son derece uyarlanabilir bir mekanizmadır. Şimdiye kadar birden fazla saat dilimine seyahat ettiyseniz, vücudunuzun ritmini bir kaç günün devamında yeniden ayarladığına şahitlik etmişsinizdir.

Tarih boyunca insanlar gündüz saatlerinde beslenip karanlık saatlerde uyumuşlardır. Bu nedenle de vücutlarımız belirli bir zamanın ihtiyaçlarına göre hormon üretecek biçimde evrilmiştir. (örneğin, geceleri melatonin ve gün boyunca kortizol)

Bununla birlikte, günümüzde modern yaşam her zaman aynı zamanlamaya bağlı kalmamızı engeller. Aşağıdaki ipuçları, yeme ve uyku alışkanlıklarını vücudunuzun doğal eğilimlerine göre ayarlamanıza yardımcı olabilir.

Bu sayede beslenme biçimizi değiştirmenize gerek kalmadan kilo alma, obezite ile mücadele edebilirsiniz.

1. Güne iyi bir kahvaltı ile başlayın

Sabah ritüellerimizin arasında mutlaka yer alması gereken bir faktör; kahvaltı faktörü. Uyandıktan sonra mümkünse ilk yarım saat içinde kahvaltıya başlayarak sirkadyen ritmimizi aktive etmemiz gerekiyor. Kahvaltıyı atlamış olmak, vücut saatimizin geri kalmasına sebep oluyor.

Günümüzde bir çok kişi için kahvaltı hareket halindeyken atıştırılan bir şeyler haline gelse de bu durum ilerleyen saatlerde daha fazla yemeye yol açıyor. Araştırmalar, yüksek kalorili bir kahvaltı ve daha düşük kalorili bir akşam yemeğinin kilo kaybını desteklemeye ve metabolizmanın ritmini düzenlemeye yardımcı olabileceğini göstermektedir.

Dünyanın farklı bölgelerinde insanların, günün hangi öğününde ne kadar enerji aldıkları

2- Düzenli bir uyku planınız olsun.

Gündüz saatlerinde uyumak ve gece saatlerinde çalışmak da metabolizmayı etkileyerek kilo alma riskini artırabilir. Aslında, bu durum nedeniyle, gece vardiyasında çalışan insanlar beslenme biçimleri aynı kalsa bile kilo alma eğilimi göstermektedir.

Mümkün oldukça aynı saatte günde yaklaşık sekiz saat uyumak sirkadyen ritminizi düzenlemek açısından önemlidir.

Okuma önerisi: Uyku Bozukluğu Sorunu ve Mutasyona Uğrayan Sirkadiyen Saatlerimiz

3. Akşamları daha hafif beslenin

‘Kahvaltıyı krallar gibi, öğle yemeğini prensler gibi, akşam yemeğini ise fukara gibi ye’ biçiminde bir deyiş vardır. Aslında bu atasözü oldukça önemli bir bulgunun altını çiziyor. Yemeği ne zaman yediğimizin sağlığımızla ilgisi, dünyada, özellikle de gelişmiş ülkelerde en önemli sağlık sorunlarından biri haline gelen obezlikle mücadele açısından da büyük önem taşıyor.

4- Öğün Atlamayın

Öğün sayısı ile ilgili olarak çalışma yoğunluğundan kaynaklanan birçok farklı öneri görebiliyoruz ama burada altı çizilmesi gereken en önemli faktör bu önerinin kişiye özgü olması.

Vücut için en fizyolojik beslenme düzeni, 3 sağlıklı ana öğün ve bireye gerektiği sayıda ara öğün ile günde ortamala 4-6 öğün sayısı ile dengeyi sağlamak.

İyi bir kahvaltının ardından güne başlayanların metabolik göstergelerin kahvaltıyı atlayan veya yetersiz yapan bireylerden çok daha olumlu gelişmeler gösterdiği biliniyor.

Yapılan tüm çalışmalarda sirkadiyen ritmin beslenme üzerine önemli bir etkisi olduğunu görmekteyiz. Krono-Nutrisyon ve sirkadiyen ritim, günümüzde araştırmalar için büyüleyici bir tarla gibi ve bize sağlığımızı onarmak/korumak için vücudun doğal ritmiyle çalışması hakkında çok değerli bilgiler sunmakta.

Yukarıda kaleme aldığımız öneriler de fazla zor sayılmaz. Bize düzen biraz daha dizginleri ele almak gibi gözüküyor sadece…

Kaynaklar:

https://www.integrativenutrition.com/blog/2018/02/what-you-need-to-know-about-chrono-nutrition-and-meal-timing

https://www.drozdogan.com/krono-nutrisyon-biyolojik-vucut-sirkadiyen-saat-beslenme/

Matematiksel

Paylaşmak Güzeldir

Sibel Çağlar

Kadıköy Anadolu Lisesi, Marmara Üniversitesi, ardından uzun süre özel sektörde matematik öğretmenliği, eğitim koordinatörlüğü diye uzar gider özgeçmişim… Önemli olan katedilen değil, biriktirdiklerimiz ve aktarabildiklerimizdir bizden sonra gelenlere... Eğitim sisteminin içinde bulunduğu çıkmazı yıllarca iliklerimde hissettikten sonra, peki ama ne yapabilirim düşüncesiyle bu web sitesini kurmaya karar verdim. Amacım bilime ilgiyi arttırmak, bilimin özellikle matematiğin zihin açıcı yönünü açığa koymaktı. Yolumuz daha uzun ve zorlu ancak en azından deniyoruz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Kapalı