SOSYAL BİLİMLER

Kişisel Alan Hakkında Bilmeniz Gereken 5 Şey

İnsanların birbirleri ile olan fiziksel mesafesidir kişisel alan. Tanımadığınız bir insanla çok yakın bir mesafede bulunmanın vermiş olduğu rahatsızlıktan ötürü hayatımıza girmiş bir fenomendir.

Kavram olarak ülkemizde çok farkında olunmasa da bir çok ülkede insanlar çevrelerinde kendileri için boşluk oluşturmaya dikkat ederler.

Yazılı bir kural değildir ama her insan bir diğer insana ne kadar yaklaşmaması gerektiğini bilir. Özellikle kuyruklarda insanlar birbirlerinden oldukça mesafeli dururlar.

Hatta kişisel alan kavramının uygulandığı bir ortamda bir alan ihlali yapmanız durumunda derhal bir uyarı ile karşılaşırsınız.

Psikolojide uzun bir araştırma geçmişe sahip olan kişisel alan kavramı, insanların başkalarının yanında kendilerini rahat hissetmelerini sağlayan bir fiziksel mesafe olduğunu göstermektedir.

Ancak başka seçeneğiniz olmadığı, fiziksel olarak bir yabancıya yakın olmanız gereken zamanlar da vardır; mesela kalabalık bir trende veya otobüstesiniz…

Bu yakınlığın bir sorun haline gelmemesi için görünmez bir engel oluşturmak çabası içerisinde elinizden geleni yaparsınız. Bunu başarmanın en kolay yolu göz temasından kaçınmaktır.

kişisel alan

Asılı bir kayışı paylaştığınız kişinin yüzüne baktığınızı düşünün. Bunun hiç de hoş olmadığını biliyorsunuz, bu yüzden büyük olasılıkla aşağı bakıyor, telefonunuzu veya ayaklarınızı inceliyorsunuz.

İnsanlar kendi kişisel alanlarıyla ilgili çok takıntılı olabilirler. Belki bir sınıfta veya toplantıda belirli bir koltukta oturmaya alışkınsınızdır. Bir sebepten ötürü sınıfa veya toplantı salonuna normalden bir iki dakika sonra varacaksın. Vardınız ve karşınızdaki manzara “sizin” koltuğunuzda biri var!

Böyle bir durumda insanlar genellikle zamanın geri kalanını, bu diğer oturduğu yerde ne kadar rahatsız olduğunu düşünerek geçirir. Çünkü “size” ait olan koltukta oturan kişiye karşı sahip olduğunuz rahatsızlık duygularını bastırmak için mücadele ediyorsunuzdur.

Kişisel Alan İle İlgili Yapılan Çalışmalar

Kişisel alan araştırmasıyla ilgili olarak Nottingham Üniversitesi’ den Laura Lewis ve araştırma ekibi tarafından 2017 yılında bir havayolu şirketi için yapılan çalışma ile kişisel alanı etkileyen temel faktörler ortaya konuldu.

Havayolu sektörü tercih edilmesinin sebebi ise; uçaklarda koltukların birbirine yakın olması, uçuş süresinin değiştirilemiyor olması idi. Bu durumda, kendinizi sizin kişisel sınırlarınıza saygı duymayan insanlardan korumak için yapabileceğiniz çok fazla şey bulunmaz sonuçta.

Lewis ve ekibi kişisel alan ihlali yapan insanları “boşluk istilacısı” olarak adlandırdılar. Çalışmanın sonucunda araştırmacılar kişisel alanı etkileyen temel faktörleri şöyle özetlediler; cinsiyet, kültür, yaş, kişisel tercih, kişiler arası ilişkiler (duygular ve sosyal statü), oda yoğunluğu, kişilik (içe dönük veya dışa dönük),  bir konuşmada tartışılan konular ve ortam (iç mekan ve dış mekan, aydınlatma, dikey alan).

Lewis, uçaktaki yolcuların kendi koltuk sınırları dahilinde “özerklik, kontrol ve mahremiyet” limitlerine sahip olduğunu söylüyor. Fiziksel rahatlığın yanı sıra, bu faktörler aynı zamanda rahatlığın psikolojik yönü ya da yaşadığınız stres derecesini de belirliyor.

Konforun psikolojik yönünü belirleyen faktörleri incelemek için İngiliz araştırmacılar 18-70 yaşları arasında (çoğu 18-30 yaşları arasında) 199 yetişkin ile bir araştırma yaptı.

Katılımcılardan kişisel alan tercihleriyle ilgili sorulara cevap vermelerini istendi. Katılımcılar bir yabancı ile aralarında olmasını istedikleri mesafeyi ve bir arkadaşları ile aralarında olmasını istedikleri mesafeyi temsil ettiklerini düşündükleri görüntüleri daire içine aldılar.

kişisel alan

Kişisel alan tercihi resimleri kullanılarak elde edilen ilk bulgular, tercih edilen etkileşim mesafelerinde uyruk, yaş veya cinsiyet açısından bir fark olmadığı ortaya koyuldu. Bununla birlikte beklendiği üzere insanlar bir yabancıya göre bir arkadaşına daha yakın olmayı tercih ettiler.

Bu bulgular sonucunda ortaya çıkan ilginç şey ise havayolu seyahatlerinde meydana gelen bariz fiziksel temas ve oturma sorunlarının yanı sıra katılımcılar için neredeyse eşit derecede sıkıntılı olan duyusal alandan kaynaklı kişisel alan işgalleri olması idi.

Konuşmayı ya da soru sormayı bırakmayacak bir yabancının yanına oturduğunuz bir anı düşünün, muhtemelen bu sonucu daha iyi anlayacaksınız.

Araştırma sonucunda ortaya çıkan kişisel alan ihlali durumlarına karşı kişilerin gösterdiği tepkiler ise şöyle sıralandı; rahatsızlık, öfke, mide bulantısı, iğrenme, klostrofobi, sarhoş gibi hissetme, küfür etme eğilimi.

Bu reaksiyonların üstesinden gelmek için ise katılımcılar çeşitli başa çıkma yöntemleri kullandıklarını bildirdiler. Bunlar; suçlu olduğunu düşündüğü kişiyle yüzleşmek, alan ihlali yapan kişi yerinden bir müddet uzaklaşmışsa (uçakta tuvalete gitmek gibi) kaybedilen alanı ele geçirmek, sözsüz bir yaklaşımla derdini anlatmak mesela iç çekmek, imada bulunmak gibi.

Kişisel Alan İle İlgili Öneriler

1. Yabancılardan ziyade iyi tanıdığınız insanların kişisel alanını işgal etme konusunda daha fazla özgürlüğünüz vardır ancak yine de sınırlarınızı iyi bilin.

2. Özellikle yakın alan temaslarında sınırlara karşı saygılı ve dikkatli olun.

3. İhlal durumunda, dikkatinizi dağıtmanın yollarını bulun ya da en azından işgal yapıldığına dair imada bulunun.

4. Aşırı koku kullanarak, halka açık yerlerde çok yüksek sesle konuşarak ve yabancılara aşırı kişisel sorular sorarak yarattığınız duyusal saldırıların farkında olun.

5. Kişilerin davranışlarını gözlemleyerek çok yaklaştığınıza dair sinyalleri anlayabilmek için kendinizi geliştirin. Aştığınızı hissederseniz geri çekilin.

Kişisel alan tüm ilişkiler için kilit bir rol oynamaktadır. Eğer önemini anlarsanız yönetimi nispeten kolay olacaktır.

Kişisel alan üzerine BBC tarafından yapılan sosyal deneyi izlemenizi öneririz.

Kaynak: https://www.psychologytoday.com/intl/blog/fulfillment-any-age/201904/5-things-you-need-know-about-personal-space

Matematiksel

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu