Bir film “Gerçek Bir Hikâyeden Uyarlanmıştır” sözleriyle başladığında aklınızdan ne geçer? Filmdeki her konuşmanın, her kıyafetin ve arka planda çalan her şarkının gerçekten yaşanan olayda da aynen böyle olduğunu mu düşünürsünüz? Elbette hayır.
Bazı olayların çıkarıldığını, bazen birkaç gerçek kişinin tek bir karakterde birleştirildiğini bilirsiniz. Filmi izlerken ayrıntılardan çok büyük resme odaklanırsınız. Asıl önemli olanın hikâyenin genel doğrultusu olduğunu düşünürsünüz.
Keşke kendi geçmişinizi hatırlarken de aynı kuşkuculuğu gösterebilseydiniz. Çünkü zihninizde oynayan film de sinemadakiler kadar yeniden kurgulanır. Beynimiz, eksik parçaları tamamlar, ayrıntıları yeniden düzenler ve bize kesintisiz bir hikâye sunar.
Üstelik bunu yalnızca anılarımızda yapmaz. Gözlerimizin önündeki dünyayı oluştururken de aynı yöntemi kullanır. Bunun en çarpıcı örneklerinden biri, her iki gözümüzde bulunan kör noktadır.
Kör Nokta Nedir ve Neden Vardır?
Kör nokta, gözümüzde görüntünün algılanmadığı küçük bir bölgedir. Bunun nedeni, retinanın her noktasında ışığı algılayan hücrelerin bulunmamasıdır. Gözün arka kısmındaki retina üzerinde çubuk ve koni adı verilen fotoreseptör hücreleri yer alır. Bu hücreler ışığı elektriksel sinyallere dönüştürür ve görme sürecinin ilk adımını oluşturur. Ancak retinanın bir bölgesinde bu hücreler yoktur.
Bu bölge, görme sinirinin gözden çıktığı noktadır. Retinadaki sinir lifleri burada birleşir ve optik siniri oluşturur. Optik sinir daha sonra görsel bilgiyi beyne taşır. Fakat sinirin gözden çıkabilmesi için retinanın bu kısmında fotoreseptörlere yer kalmaz. Bu nedenle buraya düşen ışık algılanamaz ve görüş alanımızda fizyolojik bir kör nokta oluşur.
Sol gözdeki kör nokta, merkezi görüşün yaklaşık 15 derece solunda yer alır. Sağ gözdeki kör nokta ise yaklaşık 15 derece sağındadır. İlginç olan ise günlük yaşamda bu boşluğu neredeyse hiç fark etmememizdir. Çünkü beynimiz iki gözden gelen bilgileri birleştirir ve eksik kalan kısmı çevredeki görüntüye bakarak tamamlar.
Gözünüzdeki Kör Noktayı Bulabilirsiniz
Kör noktamızı günlük yaşamda fark etmeyiz. Bunun başlıca nedeni, iki gözümüzün görüş alanlarının büyük ölçüde üst üste binmesidir. Bir gözün göremediği bölgeyi çoğu zaman diğer göz görür.
Kör noktanızı görmek için basit bir deney yapabilirsiniz. Başparmaklarınızı önünüzde yan yana tutun. Sol gözünüzü kapatın ve sağ başparmağınızı yatay bir çizgi boyunca yavaşça sağa doğru hareket ettirin. Bir şey fark ettiniz mi? Muhtemelen hayır. Bu çizgi üzerinde bir yerde kör noktanız bulunur.
Bunu kendiniz görmek isterseniz boş bir kâğıda küçük bir nokta çizin. Yaklaşık beş santimetre sağına bir nokta daha koyun. Sol gözünüzü kapatın ve soldaki noktaya odaklanın. Ardından kâğıdı yavaşça yüzünüze yaklaştırın. Bir noktada sağdaki noktanın kaybolduğunu göreceksiniz. İşte kör noktalarınızdan biri tam oradadır.
Şimdi bir gözünüz kapalıyken odanın etrafına bakın. Aynı deneyi bu sayfadaki bazı kelimeler üzerinde de yapabilirsiniz. Görüş alanınızda kocaman boş bir bölge fark ediyor musunuz?
Cevabını hayır olmalı. Çünkü beyniniz o boşluğu zihinsel bir Photoshop işlemiyle doldurur. Kör noktanın çevresinde ne varsa, beyin onu adeta kopyalayıp boşluğun üzerine yapıştırır. Bu tamamen otomatik gerçekleşen küçük bir görsel yanılsamadır.
Beyniniz size gerçekte orada olmayan bir görüntü sunar, siz ise bunun farkına bile varmadan hayatınıza devam edersiniz.
Bu yazımız da ilginizi çekecektir: Fıstık Ezmesi Neden Bazı İnsanlara Yeşil Görünüyor?
Kaynaklar ve ileri Okumalar
- Find Your Blind Spot!; yayınlanma tarihi: 30 Ocak 2020; Kaynak site: Scientific America. Bağlantı: Find Your Blind Spot!/
- Miller PA, Wallis G, Bex PJ, Arnold DH. Reducing the size of the human physiological blind spot through training. Curr Biol. 2015 Aug 31;25(17):R747-8. doi: 10.1016/j.cub.2015.07.026. PMID: 26325131; PMCID: PMC6707522.
Size Bir Mesajımız Var!
Matematiksel, matematiğe karşı duyulan önyargıyı azaltmak ve ilgiyi arttırmak amacıyla kurulmuş bir platformdur. Sitemizde, öncelikli olarak matematik ile ilgili yazılar yer almaktadır. Ancak bilimin bütünsel yapısı itibari ile diğer bilim dalları ile ilgili konular da ilerleyen yıllarda sitemize dahil edilmiştir. Bu sitenin tek kazancı sizlere göstermek zorunda kaldığımız reklamlardır. Yüksek okunurluk düzeyine sahip bir web sitesi barındırmak ne yazık ki günümüzde oldukça masraflıdır. Bu konuda bizi anlayacağınızı umuyoruz. Ayrıca yazımızı paylaşarak da büyümemize destek olabilirsiniz. Matematik ile kalalım, bilim ile kalalım.
Matematiksel
