Sinirbilim

Enstrüman Çalmak Beynimizi Nasıl Geliştiriyor?

Müzik insanlık var olduğundan beri bir biçimde hayatımızın içinde. Hareketini müziğe uygun senkronize edebilen bilindik tek canlı türü olduğumuzu düşündüğümüzde müzik, ritim ve dansın insanlık tarihinde önemli bir role sahip olmasına şaşırmamak gerekli. Peki beynimizi müzik sayesinde geliştirebilir miyiz? Cevabımız evet ancak bu küçük yaşlarda daha kolay. Hatta bilim insanları daha ana rahminde iken bile müzik dinlemenin uzun dönem hafızayı harekete geçirdiğini düşünür. Elbette dinlemenin ötesinde bir de enstrüman çalmak bilinen her şeyden daha fazla beyni harekete geçirme potansiyeline sahip.

Müzik, beyindeki nöral aktiviteyi artırarak işitsel, görsel, duygusal, dilbilimsel ve hatta fiziksel duyumsama ve hareketleri senkronize şekilde yönetir. Bir melodi duyduğumuzda beynimizdeki farklı işlevlere sahip birçok bölge etkin hale gelir. Bir müzik aleti çaldığımızda ise bu etki çok daha belirginleşir. Üstelik yeni bir enstrüman çalmayı öğrenmek için asla geç değildir. Çocukluktan itibaren öğrenmek daha kolay olsa da, ilerleyen yaşlarda da bu kesinlikle imkansız değildir.

Bir Enstrüman Çalarken Beyin Nasıl Çalışır?

Bir müzik parçasına ait olan notaları okuyup sonra onu çalmaya çalıştığınız süreci düşünün. Bu esnada beyniniz birden çok işlevi yerine getiriyor. Notaları okumalı, ritmi anlamalı ve sürdürmelisiniz. Notaları / akorları çalmak için hafızanızı ve eşzamanlı olarak da ellerinizi, nefesinizi uygun şekilde kullanmalısınız. Bir dil veya resim öğrenmenin aksine, bir müzik aletini çalmayı öğrenmek için beynin belirli bölgeleri yoktur. Bunun yerine, beynin çeşitli bölgelerinin birlikte çalışması söz konusudur.

Temporal loblarda bulunan işitme korteksi, karmaşık müzik notalarını algılar. İşitme korteksi, müzikal bilgi akışını parçalarına ayırmak için beyincik (serebellum) ile birlikte çalışır. Beyincik, amigdala (beynin duygusal merkezi) ve ön (frontal) lobla bağlantılıdır. Beyincik, motor becerimizden sorumludur. Notaları okuma esnasında da görsel korteks etkinleşir.

Örneğin, keman çalmak parmakların (özellikle notaları basan sol el parmaklarının) büyük ustalık ve eşgüdümle çalışmasının yanı sıra, nota basma ile yay kullanmayı senkroni­ze etmek için her iki el arasında eşgüdüm sağlamayı da ge­rektirir. Eğer usta bir kemancıyı MRG aygıtına sokarsak, bey­nin çok daha büyük bir bölgesinin (sağ primer motor kortek­sinin) sol parmaklara tahsis edildiğini görürüz. Kemancıların beyninin her iki tarafı arasında daha fazla bağlantı mevcuttur. Bu da keman çalmayan birisine göre her iki elleri arasında nasıl daha iyi bir eşgüdüm sağlayabildiklerini açıklar. Benzer şekilde, piya­nistlerin beynindeki bu korteks bölgesinde de çok daha fazla sayıda sinir devresi bulunmaktadır.

Tüm bu farklı bölgeler ve bahsedilmeyen daha fazlası, Beethoven’ın “Ayışığı sonatı” nı üretmek için birbirleriyle koordineli biçimde çalışır. Ayrıca konsantre olmak için prefrontal korteksin parçalarını, parçalara duygusal olarak yanıt veren beyin bölümlerini ve hipokampus gibi hafıza yapılarını kullanırız. Özetle enstrüman çalmak, beynin birçok biriminin birlikte kullanılmasını sağlar. Bu nedenle uzmanlar, müziğin bilişsel faydalarından yararlanmak istiyorsak bir enstrüman çalmaya başlamamızı tavsiye eder.

Müzik ile Einstein
Einstein’ın annesi Pauline de yetenekli bir piyanistti ve Einstein ailesine müziği getiren de oydu. Albert Einstein, 6 yaşındayken keman çalmaya başladı ve 13 yaşındayken Mozart’ın sonatlarını kusursuz bir şekilde çalabiliyordu.

İleri Yaşlarda Enstrüman Çalmak Mümkün mü?

Yukarıda aktardığımız koordinasyonu geliştirmek ve sürdürmek çocuklukta yetişkinlikte olduğundan daha kolaydır. Bunun nedeni çocukların beyin hücreleri gelişim sürecindedir. Bu esnada sadece çaldığınız enstrümana ayrılmış hücreler oluşturmak daha kolaydır. Ancak bir yetişkinlikte bu süreç zaten var olan hücreler arasında yeni bağlantılar kurmak ve ardından bu nöronal yolları güçlendirmek sayesinde olur. Bu biraz daha fazla çaba gerektirse de asla imkansız değildir. Burada anahtar kelimeler sabır ve disiplindir. Ancak bunun karşılığında elde edeceğiniz avantajlar çok daha fazladır. Öncelikle en bilinen avantaj, müzik ile uğraşmanın stresin ilacı olmasıdır. Ayrıca bir enstrüman çalmayı öğrenmek, diğer yeni zorluklar gibi beynimizdeki gri hücrelerin çalışmasını sağlar. Beyin hücrelerinizin zayıflamasını önler.

Yetişkin beyni durağan ve değişmez değildir. Yetişkinlikte bile beynin yeni bağlantılar oluşturma yeteneği vardır. Bu yeteneğe plastisite denir. Ancak elbette kullanılmayan şey gelişmez, yok olur. Bu nedenle pratik ve tekrar yeni oluşan beyindeki bağlantıları güçlendirir. Çocukken enstrüman çalmayı öğrenmenin kolay olmasının bir nedeni de çocukların başarısızlığa yetişkinlerden daha fazla tahammül etme potansiyeli olmasıdır. Ayrıca kendileri ile ilgili önyargılar geliştirmedikleri için pratik yapmayı daha kolay bulurlar.

Özetle, ileri dönemde bir enstrüman çalmayı öğrenmek göz korkutucu görünmesine rağmen imkansız değildir! Bugüne kadar hayalini kurup bir türlü fırsat bulamadığınız bir deneyim ise hemen başlamanız hem psikolojiniz hem de beyniniz için en iyisidir.

Kaynaklar

  • Is It Ever Too Late to Learn How to Play an Instrument?; Yayınlanma Tarihi: 14 Mart 2020; Yayınlandığı Yer: Scienceabc; Bağlantı: https://www.scienceabc.com/
  • How Playing an Instrument Affects Your Brain; Yayınlanma Tarihi: 17 Kasım 2020; Yayınlandığı Yer: Brainfacts; Bağlantı: https://www.brainfacts.org/
  • Clemency Burton-Hill; Why it’s never too late to learn an instrument; Yayınlanma Tarihi: 10 Ocak 2017 Yayınlandı Yer: BBC; Bağlantı: https://www.bbc.com/

Matematiksel

Sibel Çağlar

Merhabalar. Matematik öğretmeni olarak başladığım hayatıma 2016 yılında kurduğum matematiksel.org web sitesinde içerikler üreterek devam ediyorum. Matematiğin aydınlık yüzünü paylaşıyorum. Amacım matematiğin hayattan kopuk olmadığını kanıtlamaktı. Devamında ekip arkadaşlarımın da dahil olması ile kocaman bir aile olduk. Amacımıza da kısmen ulaştık. Yolumuz daha uzun ama kesinlikle çok keyifli.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bu Yazılarımıza da Bakmanızı Öneririz

Başa dön tuşu