Kimileri, birkaç fırça darbesiyle dünyanın tüm güzelliklerini tuvale aktarmayı başarırken birçok kişi, eline kalem verildiğinde basit bir insan figürü bile çizmekte zorlanır. Peki, resim yeteneğine sahip olanlarla olmayanlar arasındaki fark nedir? Ressamların beyni gerçekten farklı mı çalışır?
Yaygın bir beyin miti, sanatçılar gibi yaratıcı insanların beynin sağ tarafını daha fazla kullandığını, rasyonel insanların ise beynin sol tarafını daha aktif kullandığını öne sürer. Bu iddia defalarca çürütülmüştür. Aksini düşünüyorsanız, Google’da yapacağınız birkaç arama merakınızı gidermeye yetecektir.
Bununla birlikte, sanatçıların ve genel olarak yaratıcı insanların, daha az yaratıcı kişilere kıyasla yapısal olarak farklı beyinlere sahip olduğu doğrudur. Peki bu, başarılı bir sanatçı olmak için yeteneğin; çalışma, pratik ve çevreden daha önemli olduğu anlamına mı gelir? Gerçek muhtemelen bu ikisinin arasında bir yerde duruyor.
Yakın zamanda yapılan bir araştırmada, sanat öğrencilerinin beyinleri sanatçı olmayan kişilerin beyinleriyle karşılaştırıldı. Beyin taramaları, sanat öğrencilerinde görsel düşünme, hayal etme ve ince el becerileriyle ilişkilendirilen bazı bölgelerde daha fazla gri madde bulunduğunu gösterdi.
Gri madde, beynin ve omuriliğin önemli dokularından biridir. Büyük ölçüde sinir hücrelerinden oluşur. Beyindeki beyaz madde ise farklı bölgeler arasındaki iletişimi sağlar. Bu yüzden gri madde çoğu zaman düşünme, öğrenme ve zekâyla ilişkilendirilir.
Sol beyin ve sağ beyin mitine gelince, bu araştırma söz konusu fikrin yanlış olduğunu kendi bulgularıyla da gösteriyor. Çünkü sanatçı grubunda hem beynin sol hem de sağ tarafındaki yapılarda daha fazla gri ve beyaz madde bulundu.
Resim Yeteneği Sonradan Gelişir mi?
Öncelikle güzel haber: Herkes resim çizebilir. Bazı insanlar çizime daha yatkındır, ancak bu resim yeteneğinin yalnızca doğuştan geldiği anlamına gelmez. Araştırmalar, çizim becerisinin doğru gözlem, düzenli çalışma ve pratikle gelişebileceğini gösteriyor.
Gerçekçi bir figür çizmek üç temel beceriye dayanır: gördüğünü doğru algılamak, güçlü bir görsel hafızaya sahip olmak ve çizdiğin nesneyi iyi anlamak. Çizim konusunda zorlanan kişiler çoğu zaman ellerini iyi kullanamadıkları için değil, baktıkları şeyi doğru göremedikleri için zorlanır. Çünkü beyin, nesnelerin boyutunu, rengini ya da şeklini farkında olmadan değiştirebilir.
Bu yüzden resim yapmak, bir bakıma görmeyi yeniden öğrenmektir. İyi çizen kişiler nesneyi zihindeki hazır görüntüsüyle değil, karşılarında durduğu hâliyle görmeye çalışır. Nesnenin çizgilerine, açılarına, çevresindeki boşluğa ve bütün içindeki yerine dikkat eder.
Doğal yatkınlık başlangıçta avantaj sağlar. Ancak kararlılık, pratik ve doğru gözlem olmadan yetenek tek başına yeterli olmaz. Sanatçılar da bakarak, deneyerek, hata yaparak ve yeniden çizerek gelişir.
Bir çalışmada bilim insanları, sanatçılarla sanatçı olmayanların bir görüntüye nasıl baktığını inceledi. Bunun için katılımcıların göz hareketlerini izleyen bir cihaz kullandılar. Her iki gruptan da belirli bir süre ekrana bakmaları ve ardından gördüklerini hatırlamaları istendi.
Sonuçlar ilginçti. Sanatçı olmayanlar çoğunlukla görüntünün en belirgin öğelerine odaklandı. Sanatçılar ise yalnızca ana nesneye değil, çevresindeki ayrıntılara, boşluklara ve kompozisyonun geneline de dikkat etti. Başka bir deyişle sanatçılar, görüntüyü tek bir nesne olarak değil, parçaları birbirleriyle ilişkili bir bütün olarak gördü.
Sanatçılar, gözleriyle tüm resmi tarama eğilimindeydi. Görünüşte boş duran okyanus ya da gökyüzü gibi alanlara bile dikkat ediyorlardı. Sanatçı olmayanlar ise daha çok belirgin nesnelere, özellikle de insanlara odaklanıyordu. Sonuçlar, sanatçıların dış hatlara ve gölgelere daha uzun süre baktığını gösterdi. Ayrıca sanatçılar, sanatçı olmayanlara göre daha fazla ayrıntı hatırladı.
Sonuç Olarak
Sıradan insanlar çizim yaparken çoğu zaman yalnızca nesnenin kendisine odaklanır. Bu yüzden ortaya çıkan çizim, gördükleri şeye tam olarak benzemez. Ressamlar ise nesneyi çevresindeki boşluklarla, gölgelerle, yüzeylerle ve bütün görsel alanla birlikte değerlendirir. Bu bakış açısı, çizimi daha gerçekçi hâle getirir.
Elbette bazı insanlar bu becerilere doğuştan daha yatkındır. Doğru görmeyi ve gördüğünü kâğıda aktarmayı daha kolay başarırlar. Ancak bu, resim çizmenin yalnızca doğuştan gelen bir yetenek olduğu anlamına gelmez. Farkındalık, eğitim ve düzenli pratikle görsel hafıza gelişebilir. Kısacası, özel bir yetenekle başlamasa bile herkes resim çizmeyi öğrenebilir.
Yazının bitiminde ayrıca göz atmak isterseniz: Hem Sanatçı Hem De Bilim İnsanı Olmak Mümkün: İşte Size Bazı Örnekler
Kaynaklar ve İleri Okumalar:
- Artists ‘have structurally different brains’; yayınlanma tarihi: 17 Nisan 2014. Bağlantı: Artists ‘have structurally different brains/
- Chamberlain R, McManus IC, Brunswick N, Rankin Q, Riley H, Kanai R. Drawing on the right side of the brain: a voxel-based morphometry analysis of observational drawing. Neuroimage. 2014 Aug 1;96:167-73. doi: 10.1016/j.neuroimage.2014.03.062. Epub 2014 Mar 29. PMID: 24691200.
- Vogt S, Magnussen S. Expertise in pictorial perception: eye-movement patterns and visual memory in artists and laymen. Perception. 2007;36(1):91-100. doi: 10.1068/p5262. PMID: 17357707.
Size Bir Mesajımız Var!
Matematiksel, matematiğe karşı duyulan önyargıyı azaltmak ve ilgiyi arttırmak amacıyla kurulmuş bir platformdur. Sitemizde, öncelikli olarak matematik ile ilgili yazılar yer almaktadır. Ancak bilimin bütünsel yapısı itibari ile diğer bilim dalları ile ilgili konular da ilerleyen yıllarda sitemize dahil edilmiştir. Bu sitenin tek kazancı sizlere göstermek zorunda kaldığımız reklamlardır. Yüksek okunurluk düzeyine sahip bir web sitesi barındırmak ne yazık ki günümüzde oldukça masraflıdır. Bu konuda bizi anlayacağınızı umuyoruz. Ayrıca yazımızı paylaşarak da büyümemize destek olabilirsiniz. Matematik ile kalalım, bilim ile kalalım.
Matematiksel
