Biyografiler

Claude E. Shannon: Bilgi Teorisinin Kurucusu

Tarihin akışını değiştiren matematikçiler hep vardı, bundan sonra da var olacaklardır. Claude Shannon (1916-2001) onlardan biriydi. Yirminci yüzyılın ortalarında Bell Labs’ta çalışan ve daha sonra MIT’de öğretmenlik yapan Shannon, iletişimle ilgilenen bir elektronik mühendisiydi. Araştırması, dijital bilgisayarları, interneti ve kompakt diskleri mümkün kılan bilgi teorisi kavramını geliştirmesine yol açtı. Ayrıca binary digit’ ın kısaltması olan “bit” teriminin popülerleşmesine de yardımcı oldu. Başka bir deyişle, Shannon geleceği mümkün kılmaya yardımcı oldu.

Shannon’ın içgörülerinden biri, MIT’de yüksek lisans öğrencisiyken geldi. Analog bilgisayarlarda ve telefon ağlarında anahtarlama devrelerinin yapısının Boole cebirinin yapısına benzediğini fark etti. Fiziksel bir şekilde, kapalı bir devre “doğru” mantıksal değerini temsil edebilir ve açık bir devre “yanlış” anlamına gelebilir.

Shannon, bir makinedeki mantığın işleyişini yakalayabileceğinizi fark etmişti. Anahtarları ve devreleri kullanarak aslında mantık ve matematikteki problemleri çözebilirsiniz. Bu fikir, Shannon’ın 1938 yılında “Röle ve Anahtarlama Devrelerinin Sembolik Bir Analizi” ( A Symbolic Analysis of Relay and Switching Circuits) başlıklı yüksek lisans tezine yol açtı.

Shannon’un tezi, 20’inci yüzyılın en önemli master tezi olarak bilinir. Birçok önemli buluşta olduğu gibi, insanlık bu büyük gelişmeyi de Claude Shannon’un hem mühendislik hem matematik okumasına, yani disiplinler arası bağlantıları kurabilmesine borçludur. Bu düşüncesi sayesinde elektronik devrelerin tasarımını matematiksel bir temele oturtarak günümüzdeki bilişim teknolojilerinin yolunu açmıştır.

Enformasyon – Bilgi Teorisi Nedir?

Shannon, II.Dünya Savaşı sırasında kod kırma üzerinde çalışırken, uzun mesafeli iletişimle ilgilenmeye başladı. Shannon, teller üzerinden uzun mesafelere mesaj göndermenin doğasında olan sorunları inceliyordu. Mesaj gönderme esnasında mesafe uzadıkça sinyal bozuluyor ve gürültü karışmaya başlıyordu. Ancak mesajdaki bilgiyi birler ve sıfırlardan oluşan bit adı verilen temel birimlere dönüştürerek bozulmuş bir mesajı kolayca yeniden oluşturabilirsiniz.

Onun düşüncesi sonunda 1949’da yayınlanan İletişimin Matematiksel Teorisi (The Mathematical Theory of Communication) adlı bir kitap haline geldi. Shannon bu kitabında Bilgi Teorisi kavramını tanıttı. Kuram öncelikle enformasyonun ölçülebilir bir büyüklük olduğunu ve temel biriminin ‘bit’ olduğunu tanımlıyordu. Bir bit sadece 0 ya da 1 değerini alsa da yeterli sayıda bit kullanılarak her türlü sayı, ses, görüntü oluşturmak mümkündü. Shannon ayrıca bitleri, herhangi bir mesajdaki bilgi miktarını gösteren entropi kavramına da bağladı. İşte ünlü denklemi:

Günümüzdeki tüm sayısal iletişim teknolojileri; uydu iletişimleri, cep telefonu şebekeleri, internet, hepsi, Shannon’un bilgi teorisine dayanarak geliştirilmişlerdir. Bazı uzmanlar, Claude Shannon’un enformasyon’a etkisini, alfabenin mucidinin edebiyata etkisine benzetecek kadar önemli bulmaktadırlar.

Göz atmak isterseniz:

Kaynaklar:

İleri okumalar: Claude E. Shannon: Founder of Information Theory; https://www.scientificamerican.com

Matematiksel

Sibel Çağlar

7 yıl Kadıköy Anadolu Lisesinin devamında lisans eğitimimi Marmara Üniversitesi İng. Matematik öğretmenliği üzerine tamamladım. Devamında 20 yıl çeşitli özel eğitim kurumlarında matematik öğretmenliği ve eğitim koordinatörlüğü yaptım. 2015 yılında matematiksel.org web sitesini kurdum. Amacım bilime ilgiyi arttırmak, bilimin özellikle matematiğin zihin açıcı yönünü açığa koymaktı. Yolumuz daha uzun ve zorlu ancak en azından deniyoruz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.