Sosyoloji
-
Dahi Nedir? Neden Einstein Eşsiz ve Hawking Sıradan Dahi Olarak Kabul Edilir?
Tarih boyunca dâhi olarak adlandırılan bazı yaratıcı insanlar, bilim, kültür ve toplum üzerinde derin izler bıraktı. Onların başarılarına ve mirasına…
-
Streisand Etkisi Nedir? Yasak Olanı Neden Daha Fazla Arzularız?
Adını şarkıcı Barbra Streisand’dan alan Streisand Etkisi, bir kişinin veya kuruluşun bilgiyi bastırma girişimlerinin, bilgiye normalden daha fazla ilgi gösterilmesine…
-
Parkinson Yasası: Kısa Sürede Bitecek İşleri Neden Son Ana Bırakırız?
Parkinson Yasası’na göre, gerçekte bir günde tamamlanabilecek bir görev için kişiye bir hafta süre verilirse, iş çoğu zaman gereksiz yere…
-
Batık Maliyet Yanılgısı: Vazgeçmek Neden Bu Kadar Zor Gelir?
Batık maliyetler, geri kazanılması mümkün olmayan harcama ve yatırımlardır. Tamamen rasyonel bir varlık, karar verirken bu maliyetleri dikkate almazdı. Ancak…
-
Hawthorne Etkisi: İzlendiğimizi Bilmek Davranışlarımızı Nasıl Değiştirir?
Hawthorne Etkisi, insanların bir deneyin parçası olduklarını ya da gözlemlendiklerini fark ettiklerinde davranışlarını değiştirmesi eğilimini ifade eder. Bu durumda kişiler,…
-
Doğrulama Yanlılığı: İnandığımız Şeyleri Neden Sürekli Doğrularız?
Doğrulama yanlılığı (confirmation bias), insanların mevcut dünya görüşlerini destekleyen bilgileri kabul etme, buna karşı çıkan bilgileri ise reddetme eğilimidir. Bu…
-
Universe 25: Ütopya Olarak Başlayan Fare Deneyi Nasıl Kıyamete Dönüştü?
Tarihin en dikkat çekici ütopya denemelerinden biri, 1960’ların sonlarında ABD’nin Maryland eyaletinde gerçekleşti. Bir ahırın içinde kurulan özel bir yaşam…
-
Haşlanan Kurbağa Sendromu Bir Metafor mu Yoksa Gerçek mi?
Haşlanan kurbağa sendromu, insanların zararlı ya da tehlikeli bir duruma yavaş yavaş maruz kaldıklarında bunu fark etmekte zorlandıklarını anlatan bir…
-
Wason Seçim Testi Mantıklı Düşünüp Düşünmediğinizi Belirleyebilir!
1960’larda İngiliz psikolog Peter Wason, psikoloji alanında büyük yankı uyandıran bir deney geliştirdi. “Wason seçim görevi” (Wason Selection Task) adı…
-
Dunning Kruger Etkisi Ya da Diğer Adıyla Cahil Cesareti Nedir?
Shakespeare, As You Like It adlı oyununda “Aptal kendini bilge sanır; bilge kişi ise ne kadar az bildiğinin farkındadır” der.…
-
Bilginin Laneti: Bazen Fazla Bilmek Bilmemek Kadar Sorunludur!
İnsanlar genellikle “bilgi güçtür” der. Ancak bazen bilgi, onu taşıyan kişi için bir yük hatta bir lanet hâline gelebilir. Bilginin…
-
Aristoteles, Platon ve Sokrates Demokrasiden Neden Nefret Etti?
Demokrasi, antik Atina’dan günümüze uzanan en kalıcı miraslardan biri olarak kabul edilir. Dünyanın birçok yerinde insanlar demokratik yönetimlere güvenir ve…