Toplum Bilimi

Sıcak El ve Kumarbaz Yanılgısı: Beynimiz Neden Rastlantısallığa İnanmakta Zorlanıyor?

Gelecekteki bir olay için belli kararlar vermek zorunda kaldığımız zamanlarda geçmiş deneyimlerimizi dikkate almaya çalışırız. Bu durum da bizi çoğu…

Dikkatsizlik Körlüğü Yani Bakıp da Görememe Sorunu Nedir?

İstem dışı körlük ya da dikkatsizlik körlüğü, kişinin dikkati başka bir yere yönelmişken görsel alanında bulunan beklenmedik bir şeyi fark…

Zihinsel Muhasebe: Bazı Satın Alımları Neden Diğerlerinden Daha Az Düşünürüz?

Zihinsel muhasebe, insanların parayı nasıl algıladığını ve nasıl harcadığını açıklayan bir kavramdır. Ekonomik açıdan bakıldığında paranın değeri her zaman aynıdır.…

Charles Ponzi ve Ponzi Şeması: Saadet Zinciri Nasıl Doğdu?

Charles Ponzi, tarihin en ünlü finansal dolandırıcılık yöntemlerinden biri olan Ponzi Şeması’nı geliştiren kişi olarak tanınır. Onun adıyla anılan bu…

Kim Ung Yong: NASA İçin Çalışan 8 Yaşındaki Dahi Çocuğun Hayatı Başarısızlık Örneği Sayılır mı?

Dünyanın en zeki insanı olsaydınız ne yapardınız? Belki dünyanın en iyi bilim insanı olurdunuz. Ya da harika bir roman yazar,…

Batık Maliyet Yanılgısı: Vazgeçmek Neden Zor Gelir?

Batık maliyet yanılgısı, bir şeye zaten ciddi miktarda zaman, para, emek ya da duygusal enerji harcadıysak, vazgeçmenin daha rasyonel olduğu…

Kiki Bouba Etkisi: Geometrik Şekiller Düşüncelerimizi Nasıl Etkiler?

Bouba–kiki etkisi, insanlara aşağıdaki şekildekine benzer iki şeklin gösterildiği ve hangisinin “bouba”, hangisinin “kiki” olduğu sorulan deneyleri ifade eder. Sizce…

Kumarbaz Yanılgısı: Rastgele Bir Olayın Tekrarlama Olasılığını Neden Yanlış Hesaplarız?

Kumarbaz yanılgısı, rastgele bir olayın gelecekte gerçekleşme olasılığının, aynı türdeki önceki olaylara bağlı olduğuna inanma eğilimimizi tanımlar. Başka bir deyişle,…

Carlo Cipolla’ya Göre Aptallığın Temel Yasaları Nelerdir?

1976 yılında iktisatçı ve tarihçi Carlo M. Cipolla “İnsan Aptallığının Temel Yasaları” başlıklı bir deneme kaleme aldı. Başlangıçta yalnızca arkadaş…

Kontrol Yanılsaması: Dünya Neden Çalışmayan Düğmelerle Dolu?

Dünya, çalışmayan düğmelerle doludur. Görünüşte diğer düğmelerden farksız olan bu düğmelere “plasebo düğmeleri” denir ve kontrol yanılsaması için kullanılırlar. Asansörlerdeki…

Bundan Sonra Bundan Ötürü: Post Hoc Mantık Hatası Nedir?

Diyelim ki bir hafta sonu piknik yapmaya karar verdiniz. Hava bir aydır bulutsuzdur, fakat tam da piknik sabahı yağmur başlar.…

Beklenti Teorisi Nedir? Neden Kazanç Yerine Kaybetmekten Kaçınırız?

Beklenti teorisi, insanların belirsizlik altında nasıl karar verdiklerini açıklar. Bu teoriye göre, insanlar eşdeğer kazançlar elde etmekten çok, kayıplardan kaçınmaya…