Biyoloji

Bir İnsanın Günlük Oksijen İhtiyacını Kaç Ağaç Karşılar?

Ağaçların bize oksijen sağladığını biliyoruz. Peki bir insanın günlük ihtiyacını karşılamak için gerçekte kaç ağaç gerekir? Bu basit görünen sorunun cevabı, düşündüğümüzden daha karmaşıktır.

Bir insanın günlük oksijen ihtiyacını karşılamak için kaç ağaç gerekir? Bu soruya internette çoğu zaman tek bir sayı verilir. Oysa gerçek cevap, düşündüğümüzden biraz daha karmaşıktır.

Bunun nedeni, her ağacın aynı miktarda oksijen üretmemesidir. Ağacın türü, yaşı, büyüklüğü, büyüme hızı ve bulunduğu çevre sonucu değiştirir. Üstelik ağaçlar yalnızca oksijen üretmez, yaşamlarını sürdürmek için kendileri de oksijen tüketir. Bu yüzden önce bir insanın ne kadar oksijen tükettiğine, ardından bir ağacın net olarak ne kadar oksijen ürettiğine bakmak gerekir.

Bir yetişkinin günlük oksijen tüketimi için kullanılan değerlerden biri yaklaşık 0,84 kilogramdır. Bu miktar yılda yaklaşık 307 kilogram oksijene karşılık gelir. Elbette insanın oksijen tüketimi sabit değildir. Yaş, vücut büyüklüğü, fiziksel aktivite düzeyi ve metabolizma hızı gibi etkenler bu miktarı değiştirir.

Ağaçların ne kadar oksijen ürettiğini hesaplamak ise daha zordur. Bunun temelinde fotosentez vardır. Bitkiler fotosentez sırasında karbondioksit ve suyu kullanarak organik madde üretir ve bu süreçte oksijen açığa çıkarır.

Ancak ağaçlar yalnızca oksijen üretmez. Diğer canlılar gibi onlar da hücresel solunum yapar ve bu sırada oksijen tüketir. Bu nedenle önemli olan, ağacın toplam ürettiği oksijen değil, uzun bir zaman aralığında atmosfere sağladığı net oksijen miktarıdır.

ağaç yaşı
Bir ağaç büyüyüp gövdesinde, dallarında ve köklerinde karbon depoladığı sürece net olarak oksijen üretir.

Bir Ağacın Ürettiği Oksijen Nasıl Hesaplanır?

Yaklaşık bir hesap yapmak için ağacın bir yılda ne kadar karbon depoladığına bakabiliriz. Örneğin yaklaşık 12 metre boyunda ve kökleriyle yaprakları dahil iki ton ağırlığında yetişkin bir çınar yapraklı akçaağacın yılda yüzde 5 büyüdüğünü varsayalım.

Bu durumda ağaç yılda yaklaşık 100 kilogram yeni biyokütle üretir. Bunun yaklaşık 38 kilogramını karbon oluşturuyorsa, fotosentez sırasında atmosfere verilen net oksijen miktarı yılda yaklaşık 100 kilogram olur.

Bu tür bir örnekten hareket edildiğinde bir insanın yıllık oksijen ihtiyacını karşılamak için yedi ya da sekiz ağacın yeterli olacağı sonucuna ulaşılır. Ancak bu hesap, belirli büyüklükte ve hızlı büyüyen tek bir ağaç örneğine dayanır. Bütün ağaçların yılda aynı miktarda oksijen ürettiğini düşünemeyiz.

Nitekim ABD Orman Servisi tarafından yapılan daha kapsamlı bir çalışma oldukça farklı sonuçlara ulaştı. Araştırmacılar farklı şehirlerdeki ağaçların büyüklüğünü, sağlık durumunu ve büyüme hızını hesaba kattılar.

Ayrıca ölen ağaçların ayrışması sırasında tüketilen oksijeni de değerlendirdiler. Bu hesaplara göre bir yetişkinin yıllık oksijen tüketimini karşılamak için ortalama yaklaşık 30 kent ağacı gerekiyordu. Şehirler arasında ise bu sayı 17 ile 81 arasında değişiyordu.

Aradaki fark bize önemli bir şey gösteriyor. “Bir insan için kaç ağaç gerekir?” sorusunun tek bir cevabı yoktur. Büyük ve hızlı büyüyen bir ağaç, küçük ya da yavaş büyüyen bir ağaçtan çok daha fazla karbon depolar ve dolayısıyla daha fazla net oksijen üretir. Küçük ağaçların yıllık oksijen üretimi yalnızca birkaç kilogram düzeyinde kalabilirken, büyük ve sağlıklı ağaçlarda bu miktar 100 kilogramı aşabilir.

Üstelik ağacın yalnızca büyüklüğü değil, yaşı da önemlidir. Genç ve hızlı büyüyen ağaçlar aktif biçimde yeni biyokütle oluşturdukları için önemli miktarda karbon depolar.

Yaşlı ve büyük ağaçlar ise büyüme hızları daha düşük olsa bile çok daha büyük bir yaprak alanına ve biyokütleye sahip olabilir. Bu nedenle yalnızca ağacın yaşına bakarak ne kadar oksijen ürettiğini söylemek mümkün değildir.

Sonuç Olarak

Bir insanın oksijen ihtiyacını karşılamak için kaç ağaç gerektiği sorusuna yedi, sekiz ya da otuz gibi tek bir sayı vermek yanıltıcıdır.

Doğru cevap, hangi ağaçlardan söz ettiğimize ve hesabı nasıl yaptığımıza bağlıdır. Yine de bu soru, fotosentez ile karbon depolama arasındaki ilişkiyi ve büyük, sağlıklı ağaçların ekosistemler için neden bu kadar önemli olduğunu anlamak açısından oldukça öğreticidir.

Okuma Önerimiz: Soluduğumuz Oksijenin Yarısı Gerçekten Denizlerden mi Gelir?


Kaynaklar ve İleri Okumalar:


Size Bir Mesajımız Var!

Matematiksel, matematiğe karşı duyulan önyargıyı azaltmak ve ilgiyi arttırmak amacıyla kurulmuş bir platformdur. Sitemizde, öncelikli olarak matematik ile ilgili yazılar yer almaktadır. Ancak bilimin bütünsel yapısı itibari ile diğer bilim dalları ile ilgili konular da ilerleyen yıllarda sitemize dahil edilmiştir. Bu sitenin tek kazancı sizlere göstermek zorunda kaldığımız reklamlardır. Bu konuda bizi anlayacağınızı umuyoruz. Ayrıca yazımızı paylaşarak da büyümemize destek olabilirsiniz. Matematik ile kalalım, bilim ile kalalım.

Matematiksel

Sibel Çağlar

Kadıköy Anadolu Lisesi’nin ardından Marmara Üniversitesi İngilizce Matematik Öğretmenliği bölümünden mezun oldum. Matematiksel.org’un kurucusu olarak matematik, bilim ve düşünce alanlarında içerik üretmeye devam ediyorum.