Psikoloji

Zeki İnsanlar Neden Bazen Aptalca Davranır?

Muhtemelen hepimiz zeki ama şaşırtıcı derecede aptalca şeyler yapan birini tanıyoruz. İş yerinde, parlak beyinlere sahip insanların en basit hataları yaptığını görüyoruz. Evde entelektüel olarak yetenekli ama aynı zamanda hiçbir fikri olmayan biriyle yaşayabiliriz. Hepimizin etkileyici IQ’ları olan ama temel sağduyuya sahip olmayan arkadaşları vardır. Mantıksız, saçma, budalaca fikirlerin peşinden gidenlerin hepsi düşük IQ’lu değildir. IQ testlerinden yüksek bir puan almanız sizin aptallık yapmayacağınız anlamına gelmez. Kaldı ki kimse aptalca kararlar almasına yol açan eğilimlere yüzde yüz karşı koyamaz. Zeki insanlar, özellikle sağduyu gerektiren durumlarda aptalca hatalar yapma konusunda bir üne sahiptir.

Yalnızca iki şey sonsuzdur; evren ve insanların aptallığı. Ancak ilki hakkında kuşkularım var.”

Einstein

Yıllarca süren araştırmalardan sonra, bilim insanları nihayet bunun neden olduğunu anlamaya başlıyor. Zeki insanlar, mantığı kullanma biçimlerindeki kör noktalar nedeniyle aptalca hatalara daha yatkındır. Bu kör noktalar zeki insanların muhakeme yeteneklerine aşırı güvenme eğilimlerinden kaynaklanır. Zeki insanların yaptığı hatalarla ilgili en korkutucu şey, onların bu hataların farkında olmamalarıdır. Yani, bu kişiler başkalarının hatalarını tespit etmekte harika olsa da kendi hatalarını tanıyamazlar. Hata aptalca olursa, zeki bir insanın bunu yaptığını kabul etmesi daha da zor olur.

Zeki İnsanlarda Gözlemlenebilecek Ortak Yanılgılar

1. Aşırı güven sorunu yaşarlar

Bir ömür boyu övgü ve sırtını okşamak, zeki insanların zeka ve yeteneklerine karşı sarsılmaz bir inanç geliştirmesine yol açar. Ancak bu tehlikeli bir beklentidir. Zeki insanlar genellikle ne zaman yardıma ihtiyaç duyduklarını fark edemezler ve bunu fark ettiklerinde, başka hiç kimsenin bunu sağlayamayacağına inanma eğilimindedirler.

2.Beklentileri Yüksektir

Zeki insanlar bazen onların kolayca başardığı bir şeyi, bazı insanların aynı biçimde başarması için ne kadar çalışması gerektiğini anlamazlar. Çıtayı çok yükseğe koyarlar ve insanlar onların taleplerini tam olarak yapamadıklarında, bunun çaba eksikliğinden kaynaklandığını varsayarlar. Bu nedenle çevrelerindeki insanları çok zorlarlar ve durumun tam farkında olmadıklarından başkalarına hedeflere ulaşmalarına yardım etme fırsatını kaçırırlar.

3- Her Zaman Haklı Olduklarını Düşünürler

Yanılgıyı kabullenmek zordur, zeki insanlar için bu durum daha da zordur. Bu kişiler her zaman haklı olmaya alışkınlardır ve bu durum zamanla kimliklerinin bir parçası haline gelir. Zeki insanlar için, yanlış olmak kişisel bir saldırı, haklı olmak ise bir gereklilik gibidir.

4. Başarısız Olduklarında Kolay Pes Ederler.

Zeki insanlar, başarısızlığı dünyanın sonu olarak görme tuzağına kolayca düşebilirler çünkü sık başarı, başarısızlığın tahammül edilmesini zorlaştıran beklentileri yaratır. Oysa ki başardıkları şey için çok çalışmak zorunda olan insanlar, başarısızlıkla nasıl başa çıkacaklarını öğrenmek için bolca pratik yapma şansına sahip olurlar.

5- Bir Anda Çok İş Yapma

Zeki insanlar bir anda birkaç şeyi yapmayı severler. Bu şekilde işlerin yürüdüğünü kabul etseler de araştırmalar bunun tersini gösterir. Çoklu görev sadece üretkenliği azaltmakla kalmaz aynı zamanda o işin kötü yapılmasına da neden olur.

6. Geribildirimi Kabul Etmekte Zorlanırlar.

Çoğu zeki insan zihinsel kestirmeler yapar. En güçlülerinden biri kendini diğerlerinden daha iyi olduğunu düşünme eğilimi göstermesidir. Bir sınıfa zeka açısından sınıf ortalamasının üzerinde olup olmadıklarını sorarsanız, ellerin büyük çoğunluğu havaya kalkar. Nesnel olarak belirli bir beceride en kötüler arasında bulunan insanlara sorduğunuzda bile, ortalamanın üzerinde olduklarını söyleme eğilimindedirler. Bu nedenle, zeki insanlar, başkalarının fikirlerini küçümseme eğilimindedir. Bu da herhangi birinin kendilerine yararlı geri bildirim verebilecek niteliklere sahip olduğuna inanmakta güçlük çektikleri anlamına gelir.

Kaynak: 8 Stupid Mistakes That Even Smart People Make; https://www.inc.com/

Matematiksel

Sibel Çağlar

7 yıl Kadıköy Anadolu Lisesinin devamında lisans eğitimimi Marmara Üniversitesi İng. Matematik öğretmenliği üzerine tamamladım. Devamında 20 yıl çeşitli özel eğitim kurumlarında matematik öğretmenliği ve eğitim koordinatörlüğü yaptım. 2015 yılında matematiksel.org web sitesini kurdum. Amacım bilime ilgiyi arttırmak, bilimin özellikle matematiğin zihin açıcı yönünü açığa koymaktı. Yolumuz daha uzun ve zorlu ancak en azından deniyoruz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.