İlginç Sorular ve Bulmacalar

Hepimizin Bildiği Tetris Oyunu Sıradan Bir Oyun Değildir

Bir mühendis ve matematikçi olan, Alexey Pajitnov adı günümüzde fazla duyulmamıştır. Ancak onun yarattığı küçük bir oyun milyonlarca kişiyi yıllar boyunca bilgisayar ekranına çivilemiş ve önemli bir miktarda kişinin zamanını boşa harcamasına neden olmuştur. Polinomlara ve bulmacalara meraklı bu adamın 1984 yılında geliştirdiği bu oyun, dünyayı fetheden Tetris Oyunudur.

Beş cismin farklı kombinasyonlarının doğru yerleştirilmesine dayalı bir oyun olan Tetris oyunu sayesinde bilgisayar oyunları ilk kez uluslararası bir fenomen haline geldi. Ancak Tetris oyunu aslında basit bir oyundan daha fazlasıydı. Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nden (MIT) bir grup bilgisayar bilimcisi, bu gerçeği 2002 yılında kanıtladı. Tetris oyununun temelinde NP sınıfına ait bir problem olduğunu açığa çıkardı. Bu problemlerin en ünlüsü ise daha evvel detaylıca açıkladığımız Gezgin Satıcı problemidir. Kısaca açıklamamız gerekirse, bir soru bir polinomla (dolayısıyla P harfi) orantılı bir süre içinde çözülürse, soru P sınıfına aittir. Kabaca bu tanıma uymayanlara da NP (nondeterministic polynomial) adı verilir.

Günümüzün bilgisayar bilimcileri, P=NP problemini çözmenin hala çok uzağındalar. Bu arada, Tetris oyunu gibi daha az zorlayıcı sorunlarla meşgul olmaya devam ediyorlar. MIT araştırmacılarının keşfettiği şey, Tetris’in bir NP problemi olduğuydu. Oyunu, 1979’dan beri bir NP problemi olarak bilinen üç bölümlü probleme indirgeyerek bunu kanıtladılar. Tetris oyunu ile birlikte, Microsoft Windows ile birlikte gelen Mayın Tarlası oyunu da Bir NP problemidir. Mayın Tarlası’nın NP problemleri sınıfına ait olduğunun kanıtı, 2000 yılında İngiltere’deki Birmingham Üniversitesi’nden Richard Kaye tarafından bulunmuş durumda. Şimdi gelin yazının devamında Tetris çılgınlığının dünyaya yayılış hikayesine kısaca göz atalım.

tetris

Tetris Oyunu Tüm Dünyayı Nasıl Etkisi Altına Aldı?

Sovyet toprakları üzerinde ortaya çıkışından iki yıl sonra Tetris oyunu Budapeşte’de bir İngiliz yazılım şirketi tarafından keşfedildi. İngiliz Andromeda şirketi telif haklarını satın almak için çalışırken, ABD’li Spectrum HoloByte şirketi Sovyet yetkililerden oyunun ABD’de yayımlanması için izin almayı başarmışlardı. 1986 yılında oyun ABD’de ilk kez pazarlandığında büyük bir heyecan oluşturdu. Birçok insan oyunun sahibi olmak için bilgisayarlarını yenilemeyi dahi göze aldı. Bunun nedeni, oyunun sadece IBM tabanlı PC’lerde çalışmasıydı. Doksanlara gelmeden Amiga, Atari, Microsoft ve daha bir sürü şirket oyunun kendilerine ait sürümlerini piyasaya sürdü. Aynı yıl üç disklik bir Tetris oyunu varyasyonuyla Apple’da bu yarışa dahil oldu.

Tetris Çılgınlığı

Bütün dünyada tam anlamıyla bir Tetris çılgınlığı yaşamaktaydı. 1989 yılında bir Japon oyun firmasının başında bulunan Henk Rogers’in oyunun haklarını Nintendo’ya satmasıyla dünya “GameBoy” ile tanıştı. Bu ilk oyun konsolu Tetris oyunu oynanabilsin diye ortaya çıktı. Bu küçük oyuncak 1989’da Japonya’da aynı yıl ABD’de ve 1990’da da Avrupa’da satışa sunuldu. Gameboy’un ortaya çıkmasıyla Tetris’in tanınırlığı muazzam boyutlara ulaştı. Yeryüzünde Gameboy ile (yada onun ucuz taklitleriyle) ve içindeki Tetris oyunuyla tanışmayan insan kalmadığı söylenebilir.

Tetris oyunu sayesinde tüm dünya gökten düşen sihirli kareleri zemine döşemeyi ve yerçekimiyle eğlenmeyi öğrendi. Bunun nedeni Tetris oyununun, herkes tarafından oynanabilen ender oyunlardan biri olmasıdır. Özünde de barındırdığı sadelik yatmaktadır.

Alexey Pajitnov
Alexey Pajitnov

Alexey Pajitnov‘e Ne Oldu?

1991 yılında Sovyet rejimi çatırdamaya başlayınca, kariyerini çökmekte olan bir rejimin sarsıntılı başkentinde sürdüremeyeceğini anladı. Devamında, Alexey Pajitnov Moskova’da çalıştığı akademiden ayrıldı. 1991 ile birlikte yurtdışına çıkış serbestliğinin tanınmasıyla soluğu ABD’de aldı. Önce kendi şirketini kurdu sonra da Microsoft’ta çalışmaya başladı. 2000’li yılların başından itibaren de serbest çalışmaya başladı. Kendisi bilgisayar dünyasının yaşayan efsanelerinden birisidir.

Göz Atmak İsterseniz

Matematiksel

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.