Karı genellikle parlak, göz alıcı bir beyaz olarak düşünürüz. Ancak işin gerçeği şu ki kar aslında beyaz değildir. Sonuçta yalnızca minik buz kristallerinden oluşur ve buz da su gibi çıplak gözle bakıldığında saydam görünür. Öyleyse kar neden beyazmış gibi görünür?
Kar, en basit hâliyle buzdur. Tüm yağışlar aslında kar olarak başlar; ancak çoğu, yeryüzüne inerken daha sıcak hava katmanlarından geçtiği için erir ve yağmur olarak yere ulaşır. Yaz ortasında yağan ılık bir sağanak bile başlangıçta kar tanesidir.
Karın gerçekten kar olarak yere düşmesi için, bulutlardan yere kadar geçtiği tüm hava katmanlarında donmuş hâlini koruması gerekir. Başka bir deyişle, bulut ile yer arasındaki hava sütununun tamamı yeterince soğuk olmalıdır. Ancak bu koşul sağlandığında buz kristalleri erimeden yeryüzüne ulaşır ve kar yağışı gerçekleşir.
Kar taneleri nasıl oluşur?
Karın beyaz görünmesinin nedeni, kar tanesi dediğimiz o etkileyici doğal yapılarda gizlidir. Kar yağarken, düşüş yolunda adeta yoğun bir hareket vardır. Hava; toz, is ve polen gibi sayısız küçük parçacıkla doludur. Bir kar tanesinin oluşması için, donmakta olan bir su damlacığı havada asılı duran bu toz, is ya da polen parçacıklarından birine tutunur.
Bu küçük buz parçacığı düşerken, etrafındaki su buharının çok küçük zerreleri de üzerine donmaya devam eder. Su molekülleri donarken belirli bir biçimde bağlandığı için, ortaya önce küçük altıgen bir yapı çıkmaya başlar. Süreç ilerledikçe bu yapı büyür. Sonunda kar tanesi dediğimiz o güzel, altı kollu şekil oluşur.
Karmaşık kristal yapıları nedeniyle kar taneleri ışığı neredeyse bir ayna gibi yansıtır ve bu da karın beyaz görünmesine yol açar. Peki bu tam olarak nasıl gerçekleşir?
Kar Neden Beyazdır?
Güneş ışığı, görünür tayfın tüm renklerini yayar: kırmızı, turuncu, sarı, yeşil, mavi, lacivert ve mor. Bu renkler kara çarptığında, çok yüzeyli her bir buz kristali, yani her kar tanesi, bu renkleri küçük bir prizma gibi dağıtır. Tüm bu renkler her yöne eşit biçimde saçılır ve gözlerimiz de bir araya gelen bu renklerin toplamını beyaz olarak algılar.
Buz ile karın farklı görünmesinin nedeni, ışığın bu iki yapıyla kurduğu etkileşimin farklı olmasıdır. Bir buz küpünde ışık çoğu zaman doğrudan içinden geçer. Karda ise ışık, sayısız düzensiz ve keskin kenardan sürekli sekerek ilerler. Bu durum kırık ayna benzeri bir etki yaratır ve ışığın her yöne dağılmasına yol açar.
Çoğu durumda kar beyaz görünür, ancak bazen çevredeki bazı maddeler rengini etkiler. Örneğin kum tanecikleri kara daha altın kahverengi bir ton verir. Havada ya da yerde bulunan pas, bakteriler veya algler de kara kırmızımsı bir renk katar.
Bazen de buzullar mavimsi bir tonda olur. Bu görünüm özellikle İzlanda ve Alaska gibi yerlerde sıkça gözlemlenir. Bu renklenme, derin ve sıkışmış buzun ışığın uzun dalga boylarını, yani kırmızı ve sarı gibi renkleri soğurması; daha kısa dalga boylu mavi ışığı ise gözlerimize geri saçması nedeniyle ortaya çıkar.
Karı nasıl algıladığımızı etkileyen başka unsurlar da vardır ve bunların başında bulutlar gelir. Özellikle gökyüzünü bir örtü gibi kaplayan alçak seviye stratus bulutları, karla kaplı bir yüzeyle birlikte ışığı benzer biçimde yansıtır. Bu durumda gökyüzü ile yer arasındaki sınır silikleşir, derinlik algısı bozulur.
Sonuç Olarak
Yeni yağmış beyaz bir kar örtüsüne bakıldığında aslında görülen şey gökkuşağının tüm renkleridir. Bu renkler birlikte gözümüze ulaştığı için, kar kusursuz beyazmış gibi algılanır.
Kaynaklar ve ileri okumalar:
- Robert L. Wolke; What Einstein Told His Barber: More Scientific. Answers to Everyday Questions; Random House; ISBN-13 : 978-0440508793
- Why is snow white?; Yayınlanma tarihi: 16 Ocak 2021; Bağlantı: https://www.livescience.com/
Size Bir Mesajımız Var!
Matematiksel, matematiğe karşı duyulan önyargıyı azaltmak ve ilgiyi arttırmak amacıyla kurulmuş bir platformdur. Sitemizde, öncelikli olarak matematik ile ilgili yazılar yer almaktadır. Ancak bilimin bütünsel yapısı itibari ile diğer bilim dalları ile ilgili konular da ilerleyen yıllarda sitemize dahil edilmiştir. Bu sitenin tek kazancı sizlere göstermek zorunda kaldığımız reklamlardır. Yüksek okunurluk düzeyine sahip bir web sitesi barındırmak ne yazık ki günümüzde oldukça masraflıdır. Bu konuda bizi anlayacağınızı umuyoruz. Ayrıca yazımızı paylaşarak da büyümemize destek olabilirsiniz. Matematik ile kalalım, bilim ile kalalım.
Matematiksel
Bu soru hiç aklıma gelmezdi bile. Gerçekten de bizden önce meraklanıp cevabı bize ulaştırmanız… gerçekten de ilginçmiş.