Newton’un Başına Gerçekten Elma Düştü mü?

Uzun yıllardır süre gelen ‘yer çekimini bulduran elma’ anlatısı acaba sadece bir uydurma mı dersiniz?

İngiliz fizikçi ve matematikçi Sir Isaac Newton’ın ‘başına bir elma düşerek yer çekimini keşfetti’ği anlatısını herkes bir biçimde bilir. Ancak gerçekte, bu anlatının gerçeklik durumu ile ilgili net bir yanıt bulunmamaktadır. Newton’ın bu konuya ilişkin kendisi tarafından tutulmuş herhangi bir yazılı kayda da rastlanmadığından bilgiye sadece başka kaynaklardan erişilebilmektedir.

Newton’un  yaşlandığında bir elmanın ağaçtan düşüşünün kendisine ilham kaynağı olduğunu çevresindeki bazı insanlara anlatmış olduğu biliniyor. Arkeoloji alanının kurucularından sayılan William Stukeley, 1726 yılında Newton’la, Londra’da bir akşam yemeğinde bir araya geldiği günün anılarından bahsediyor. O akşam yaşananlar biyografinin 15. sayfasından itibaren okunabiliyor.

Akşam yemeğinden sonra havanın da biraz ılımasının ardından bahçeye çıktık ve birkaç elma ağacının gölgesinde çaylarımızı yudumladık. Yalnızca o ve ben… Laf arasında bana evvelce yerçekimi mefhumu aklına ilk geldiği anda da tam olarak aynı durumda olduğunu söyledi. Derin bir düşünceye dalmış bir biçimde otururken kendi kendine bir elmanın yere neden daima dikey bir biçimde alçaldığını sormuş, elmanın düşüşüne sebep olan şeyin ne olduğunu düşünmüş.

Neden yanlamasına veya yukarıya doğru gitmiyordu da daima Dünya’nın merkezine doğru ilerliyordu? Elbette sebep Dünya’nın onu kendisine çekmesiydi. Maddede bir çekim gücü olmalıydı. Dünya’nın çekim gücünün toplamıysa Dünya’nın herhangi bir yanında değil, tam olarak merkezinde bulunmalıydı.

Bu nedenle mi bu elma dikey bir biçimde veyahut merkeze doğru düşüyordu? Eğer bir madde diğerini çekiyorsa bu onun miktarıyla da orantılı olmalıydı. Dolayısıyla Dünya’nın elmayı çektiği gibi elmanın da dünyayı çektiğini söylemek mümkündü.

Newton’un bir elmanın düşüşünden esinlenerek teorisini geliştirdiğini ifade etmek mümkün. Ancak Stukeley’in kayıtlarında elmanın Newton’ın başına düşmesine ilişkin bir ifade yer almıyor.

Newton’ın yeğeninin eşi John Conduitt de Newton’ın yaşamına dair tuttuğu notlarda benzer bir biçimde, Newton’un ‘kendi yerçekimi sistemini ilk olarak bir ağaçtan düşen elmayı gözlemlemesi sonrasında keşfettiğini’ belirtiyor.

Newton, veba salgını nedeniyle Cambridge Üniversitesi geçici olarak kapatıldığında çocukluğunu geçirdiği Woolsthorpe Manor adıyla bilinen evine dönmek zorunda kalmıştı. Bahsi geçen ağacın e bugün Woolsthorpe Manor’da sergilenen aşağıdaki ağaç olduğu düşünülmekte…

York Üniversitesi’nden R. G. Keesing’in konuyla ilgili hazırlamış olduğu ‘The History of Newton’s Apple Tree’ başlıklı makale bu konuda oldukça aydınlatıcı. Keesing makalesinde bu konuya ilişkin 18. yüzyılın başlarında ortaya çıkmış, belirli bir ağaca işaret eden herhangi bir kayda rastlamadığını ifade ediyor. Ancak anlatılan hikayenin Woolsthorpe Manor’ın bahçesinde geçtiği konusunda bir uzlaşma söz konusu ve o dönem bahçedeki tek elma ağacının bu ağaç olduğu konusunda kayıtlar bulunuyor.

Döneminin en önemli bilim insanlarından biri olan ve aynı zamanda oldukça dindar olduğu bilinen Newton’ın böylesi bir sahte hikaye yaratması ve bunu yayması ihtimalini çok yüksek bulmayanlar çoğunlukta gibi duruyor.

Özetle, bir elmanın yere düşüşünün Newton’a yerçekimi teorisini geliştirirken ilham verdiği doğru gibi ancak elmanın, kendisinin başına düştüğüne dair hikaye bir mitten öteye geçemiyor.

Kaynak: teyit.org

Paylaşmak İyidir

Yazıyı Hazırlayan: Matematiksel

Bu yazı gönüllü yazarlarımız tarafından hazırlanmış veya sitemiz editörleri tarafından belirtilen kaynaktan aslına uygun kalınarak eklenmiştir.

Bunlara da Göz Atın

Bir Güneş Tutulması Bilimi Nasıl Değiştirdi?

1919 yılının Mayıs ayıydı. Sir Arthur Stanley Eddington rehberliğindeki bir grup araştırmacı güneş tutulmasını gözlemlemek …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

ga('send', 'pageview');