Tarih

Mors Kodunun Beethoven’ın Beşinci Senfonisi İle İlgisi Nedir?

Beethoven’ın Beşinci Senfonisi, müzik tarihinin en ünlü açılışlarından biriyle başlar – üç kısa nota ve ardından uzun bir nota. Peki BBC neden İkinci Dünya Savaşı sırasında haberlerin her radyo yayınını Beethoven’ın bu ünlü eseriyle başlatmıştır? Cevap, şifreli bir mesaj içermesidir. Beethoven’ın Beşinci Senfonisi ve Mors kodu arasında bir bağlantı vardır.

Ludwig van Beethoven (1770-1827) 5 numaralı Senfonisini 1804-1808 yılları arasında 30’lu yaşlardayken dört yıllık bir çalışma sonucunda besteledi. Devamında da bu senfoni, özellikle açılış kısmı klasik müziğin en bilinen eserlerinden biri oldu. Beethoven eserini bestelerken elbette Morse kodundan etkilenmemişti. Aynı şekilde Samuel Morse, V harfi için nokta, nokta, nokta, çizgi desenini icat ederken Beethoven’ı düşünmemişti. Ancak tarih bu ikiliyi çok sonraları bir araya getirecekti. Bu, II. Dünya Savaşı sırasında, Zafer işareti (İngilizce Victory kelimesinin baş harfi olan V harfi) aracılığı ile olacaktı.

Mors Alfabesi ( Kodu) Nedir?

Üç Amerikalı, Samuel F. B. Morse, Joseph Henry ve Alfred Vail, 1830’larda farklı bir haberleşme sistemi üzerinde çalışmaya başlamıştı. Bu yeni haberleşme biçimi ile bir dizi elektromanyetik darbede teller aracılığıyla sinyaller gönderebiliyordu.

Bu iletişim biçimini ilk deneyenlerden biri aslında Carl Friedrich Gauss’du. Kendisinin ilgi alanı matematiğin yanı sıra, elektromanyetizma idi. 1831’de Carl Friedrich Gauss ile fizikçi Wilhelm Weber bir ekip kurdu. İkili, o günlerde büyük bir karmaşa yaratan elektromanyetizma teorisini yeniden ele aldı. Çalışmaları esnasında Weber’in Göttingen’deki laboratuvarından Gauss’un yaşadığı gözlemevine giden bir kilometre uzunluğunda bir tel hazırlamışlar ve bunu birbirlerine mesajlar göndermek için kullanmışlardı. Ancak bunu yapmak için bir kod geliştirmeleri gerekiyordu. Sonrasında telin her iki ucuna, bir mıknatısa iliştirilmiş iğne yerleştirdiler. Akımın yönünü değiştirerek mıknatısın sola veya sağa dönmesi sağladılar. Devamında Gauss ve Weber, bu dönüşleri harflere çeviren bir kod geliştirdiler. İkili aslında, dünyanın ilk elektromanyetik telgrafını icat etmişlerdi.

İlerleyen yıllardan bir uçtan diğer uca mesaj iletimi için başka kodlama biçimleri de ortaya çıktı. Ancak hiç biri Samuel Morse tarafından 1838’de geliştirilen ve adıyla bilinen Mors kodu kadar başarılı olamadı. Onun fikri de aslında Gauss ve Weber’inkine benziyordu. Ancak bu sefer çizgiler ve noktalar vardı. Morse ilk telgrafını 1844’te gönderdi.

Mors Kodu Nasıl Çalışıyordu?

Mors kodu, farklı kelimelere karşılık gelen farklı sayıları temsil eden çeşitli darbelerden oluşuyordu. Bu kelimeler, tüm telgraf operatörlerinin sahip olduğu bir kod kitabında yer alır.

Mors alfabesi tablosu 26 harf ve 10 rakam Wikipedia

Kodlar bir dizi kısa “nokta” ve uzun “çizgi” biçimindedir. İngilizcede en sık kullanılan harfler olan e ve t harfleri daha kısa kodlara sahiptir. Daha az sıklıkla kullanılan harflerin kodları ise daha uzundur. Yani e bir nokta ile, t ise bir tire ile temsil edilir.

Mors Kodunun Beethoven İle İlişkisi

Mors kodu II.Dünya Savaşı boyunca gemiler, deniz üsleri ve uçaklar tarafından yaygın olarak kullanıldı. O zamanlarda Hitler Beethoven’ı Alman ruhunu temsil eden bestecilerden biri olarak görüyordu. 1941’de İngiliz Yayın Şirketi (BBC) 34 dilde haber bültenleri yayınlıyordu. Bilgiler günde birkaç kez hızlı ve doğru çeviriler gerektiriyordu. Belçika nüfusu Fransızca ve Flemenkçe konuşanlar olmak üzere iki dil grubuna dahildi. En başarılı kampanyalardan biri olan ‘Zafer İşareti’ kampanyasını bu dönemlerde başladı.

Felemenkçe ve Fransızca konuşanları birleştirmek amacıyla, “V” harfini bir direniş sembolü olarak kullanma fikri, Belçikalı bir yapımcı olan Victor de Laveleye’den geldi. Bu harfin seçilmesinin elbette özel bir neden vardı. Bu harf, Fransızca Victoire (zafer) kelimesinin ve Flemenkçe Vrijheid (özgürlük) kelimesinin ilk harfi idi. Sonrasında BBC yürüttüğü kampanya ile işgal altındaki ülkelerde, müttefik kuvvetlere destek olmak için dinleyicilerden her yere V harfi yazmasını istedi.

Şimdi, Mors kodu ile Beethoven’ın Beşinci senfonisinin ilgilisine gelelim. Parçanın açılış kısmını Mors kodu olarak yorumlarsak, o zaman nokta-nokta-nokta-tire, BBC’nin zaferi sembolize etmek için kullandığı V harfi biçiminde yorumlanır. Beethoven’in böyle bir amacı olmamasına rağmen akıllı gözlemciler birbirinden bağımsız iki unsuru birleştirerek başarılı bir propaganda kampanyasına imza atmışlardır.

Kaynaklar:

  • Beethoven’s Fifth Symphony and Morse Code; https://www.cmuse.org/
  • The Number Mysteries: A Mathematical Odyssey through Everyday Life (MacSci) – du Sautoy, Marcus
  • Was the Morse Code symbol for “V” chosen as an intentional homage to Beethoven’s 5th Symphony?; https://www.quora.com/

Matematiksel

Sibel Çağlar

Merhabalar. Matematik öğretmeni olarak başladığım hayatıma 2016 yılında kurduğum matematiksel.org web sitesinde içerikler üreterek devam ediyorum. Matematiğin aydınlık yüzünü paylaşıyorum. Amacım matematiğin hayattan kopuk olmadığını kanıtlamaktı. Devamında ekip arkadaşlarımın da dahil olması ile kocaman bir aile olduk. Amacımıza da kısmen ulaştık. Yolumuz daha uzun ama kesinlikle çok keyifli.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bu Yazılarımıza da Bakmanızı Öneririz

Başa dön tuşu