Mühendislik ve Teknoloji

Cep Telefonu Bataryaları Neden Patlar?

Cep telefonları artık hepimizin vazgeçilmezlerinin arasında gelmeye başladı. Artık neredeyse hepimiz sahibiz ve nasıl kullanmamız gerektiğini öğrendik. Bununla birlikte, pek çok kişi cep telefonlarında var olan bir potansiyel tehlikenin henüz farkında olmayabilir. Hatırlayacağınız gibi Samsung geçtiğimiz yıllarda yaşanan birkaç patlama vakası nedeniyle Galaxy Note 7 model telefonları tüm dünyada toplatmıştı. Ancak patlayan cep telefonları sadece Samsung’un sorunu değil. Diğer cep telefonu markalarında da yaşanan bu tür birçok durum var. Gerçekten de böyle bir patlamanın arkasında sadece bilimin açıklayabileceği bir şey var. Peki, batarya neden patlar? Bu konuda kullanıcı olarak hem satın alırken hem de cihazı kullanırken dikkat etmeniz gereken bir şeyler var mı? Açıklamaya çalışalım.

Telefon Bataryaları Nasıl Çalışır?

2019 yılı Nobel Kimya Ödülü lityum – iyon piller üzerine yaptıkları çalışmaları için üç önemli bilim insanı; John B. Goodenough, M. Stanley Whittingham ve Akira Yoshino arasında paylaştırılmıştı.

Cep telefonu patlamalarının suçlusu cep telefonları değil piller daha önemlisi bu pillerde var olabilen kusurlardır. Piyasadaki bir çok telefonda lityum iyon batarya vardır. Bunun nedeni lityumun hafif olması ve büyük miktarda enerji depolayabilmesidir. Lityum iyon bataryalarda, tıpkı standart pillerde olduğu gibi iki tür elektrot vardır. Biri pozitif yüklü katot, diğeri negatif yüklü anot. Şarj sırasında lityum iyonlar katottan anota doğru hareket eder. Telefonu kullanmaya başladığınız sırada ise iyonlar bu kez ters yöne, anottan katota doğru gider. Bu iki elektrotun arasında organik bir çözücü olan ve tutuşabilen elektrolitler bulunur. Bu kimyasallar, iyonların daha kolay hareket etmesini sağlar.

Burada asıl önemli olan anot ve katotun asla temas etmemesi gerektiğidir. Çünkü bu elektrotlar birbirine dokunduğunda kısa devre olur ve bataryadaki tüm enerji ortadaki elektrolitlere aktarılır. Elektrolitler ısıya karşı çok hassastır. Isı arttığında, elektrolitler reaksiyona girer ve diğer kimyasalların gaz üretmesine neden olurlar. Ve bu kimyasallar her reaksiyona girdiğinde daha fazla gaz üretilir ve ısı artışı devam eder. Tüm bunların sonucunda açığa çıkan yüksek miktarda ısı, telefonun patlamasına neden olur. Bu teması önlemek için üreticiler anot ve katot arasına bir ayırıcı yerleştirmiştir. Ayırıcılar düzgün çalışmadığında, bu iki elektrotun birbirine temas etmesi daha olasıdır ve bu da patlamaya neden olur.

Samsung Galaxy Note 7 ile ilgici patlamaların nedeni buydu. Günümüzde cep telefonlarının eskisinden çok daha ince. Bu da elbette bu elektrotların birbirine yaklaşması anlamına gelir. Tüketicilerin ise giderek daha çabuk şarj olan ve daha uzun ömürlü bataryalar talep ettiği düşünülürse güvenliği sağlamak giderek zorlaşıyor.

Bir Batarya Neden ve Nasıl Patlar?

Bir Telefon Bataryasının Patlamasının Nedenleri

Lityum piller, aşırı şarj edildiklerinde veya 0 derecenin altında şarj edildiklerinde de alev alma riski taşır. Bu durumlarda, lityum metalin negatif elektrotu üzerinde birikebilir. Bu da sonunda kısa devreye neden olur. Bataryadaki koruma devresi normalde bunu engellemelidir ancak bazı sorunlar bir biçimde çalışmasını engeller. Aşırı şarj etme durumunda yaşanan sorunlar çoğu üretici tarafından belirli yazılımlarla çözüldü. Ancak yine de taklit telefonlarda bu tarz yazılım destekleri sunulmadığı için risk vardır. Tüm lityum iyon pillerin belirli bir enerji saklama kapasitesi ve belirli bir şarj olma süresi vardır. Akım gücünün ne olduğu belli olmayan bir şarj cihazı da bataryaya zarar verecektir. Aynı şekilde ikinci el ya da sahte batarya kullanmak da gerekli kontroller yapılmadığı için patlama riskini arttıracaktır. 

Telefon bataryaları neden patlar sorusunun belki de en temel yanıtı maliyettir. Kullanıcı daha ucuz bir şarj cihazı kullanıyor ve batarya hasar görüyor.

Telefonumuzu düşürdüğümüz zaman genelde sadece ekran ile ilgileniriz. Birçoğunun bilmediği şey, düşmenin pilin kimyasal ve mekanik yapısını da değiştirebileceğidir. Sert bir düşüş, hücreleri ayıran ince sıkıştırılmış pil malzemesinin kırılmasına, telefon pilinizin şişmesine ve sonunda bir kısa devreye neden olabilir.

Batarya Patlaması Nasıl Önlenir?

Telefon bataryasının patlama riskini azaltmak için kolayca patlamaya neden olmayan, ısıya daha az duyarlı bir elektrolit türü üzerinde çalışmalar yapılmaktadır. Bu esnada bizlerin yapması gereken bazı güvenlik önlemlerine dikkat etmektir. Mümkün olduğunca fazla şarjdan kaçınılmalıdır. Uyumsuz şarj cihazlarını kullanırken dikkatli olunmalıdır. Şarj sırasında cihazın aşırı ısındığı fark edilirse soğuması için fişten çekilmelidir. Çoğu üretici, pillerin ve şarj cihazlarının kullanımıyla ilgili talimatlar ve güvenlik önlemleri sağlar. Tüm yapılması gereken, çok daha güvenli bir pil piyasaya sürülene kadar basitçe onları takip etmektir.

Kaynaklar ve İleri Okumalar:

Matematiksel

Bir Yorum

  1. çok beğendim.kaygı lıydım ikna oldum.gözetimli şarjın önemli olduğunu öğrendim .teşekkürler.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.