MATEMATİK HER YERDE

Köpek Yaşı Nasıl Hesaplanır? Cevap 7 ile Çarpma Değil!

Köpeğiniz on yıldır yaşıyorsa yaygın olarak kabul edilen inanç, 70 yaşındaki bir insan kadar yaşlandığıdır. Bu dönüşüm faktörü, yaklaşık 77 olan insan yaşam beklentisinin, köpeklerin yaklaşık 11 olan yaşam beklentisine bölünmesinden gelir.

Ancak yeni araştırmalar, işlerin o kadar basit olmadığını gösteriyor. Çünkü köpekler, sanıldığı gibi sabit değil değişken bir gelişime sahipler. Ayrıca köpeklerin yaşam beklentisi büyük ölçüde cinse bağlı. Daha küçük köpekler, önemli ölçüde daha uzun yaşama eğiliminde, bu da daha büyük köpeklerden daha yavaş yaşlandıklarını gösteriyor bizlere.

Yaşlanmak Ne Demektir?

Bütün bunlar yaşla tam olarak ne demek istediğimiz sorusunu gündeme getiriyor. Yaşı tanımlamanın en kolay yolu, doğumdan bu yana geçen sürenin uzunluğudur. Bu, yaşın kronolojik tanımı olarak bilinir.

Ancak başka açıklamalar da var. Örneğin “biyolojik yaş”, bir bireyin gelişimini belirlemek için fizyolojik göstergeleri değerlendirmeye dayanan daha öznel bir tanımdır. Biyolojik yaş ile kronolojik yaş her zaman uyum içinde değildir.

Örneğin, egzersiz yapmak ve sağlıklı beslenmek yerine abur cubur ve sigara içmek için çok zaman harcadıysanız, biyolojik yaşınızın kronolojik yaşınızı geçme ihtimali vardır. Ya da kendinize iyi bakmışsanız, 40 yaşında bir bedene sahip 60 yaşında bir çocuk olabilirsiniz.

Bir Köpeğin Hayatına Yeni Bir Bakış

Hayvan yaşlarını türler arasında karşılaştırmak söz konusu olduğunda, yaşın biyolojik tanımları kronolojik emsallerinden çok daha faydalıdır. Biyolojik yaşı ölçmenin mantıklı bir yolu, tüm memelilerde bulunan epigenetik saatlerdir.

Epigenetik saat, vücudun DNA etiketli metil grupları gibi kimyasal değişkenleri içeren epigenomuna dayanır. Bu etiketlerin şekli yaşam boyunca değişir ve bir kişinin biyolojik yaşını takip eder, bu da kronolojik yaşı geride bırakabilir veya aşabilir.

Bilim insanlarının, köpeklerin yaşlanmasını kontrol eden epigenetik saat üzerinde yaptıkları çalışma sonrasında küçük dostlarımızın tam olarak kaç yaşında olduğunu belirlemek için yeni bir formül tasarladılar.

Araştırmacıların köpeklerimizin yaşını hesaplamak için buldukları yöntem elbette 7 ile çarpmaktan biraz daha karmaşık. Ayrıca bir miktar logaritma bilmeyi en azından hesap makinesinde logaritma daha doğrusu doğal logaritma fonksiyonunu kullanmayı bilmeyi gerektiriyor.

Bu arada hatırlatalım bu yöntem sadece 1 yaşın üzerindeki köpekler için geçerli. Yaşı hesaplamak için, köpeğinizin yaşının doğal logaritmasını 16 ile çarpmanız ve ardından 31 eklemeniz gerekiyor. İşte denklem:

İnsan eşdeğer yaşı = 16 x ln (köpeğin kronolojik yaşı) + 31.

Burada “ln”, doğal logaritma olarak bilinen matematiksel bir işlevi temsil eder. Bu formülle 2 yaşındaki bir köpeğin insan yaşı 42,1, 5 yaşındaki bir köpeğin insan yaşı 56,8 ve 10 yaşındaki bir köpeğin insan yaşı da 67,8 çıkıyor. İsterseniz buradaki dönüşüm aracı yardımıyla da hesaplama yapabilirsiniz.

Araştırmacılar, yaşları 4 hafta ile 16 yaş arasında değişen 104 labrador retriever genomlarında DNA metilasyonunu üzerinde yaptıkları inceleme sonucunda bu denkleme ulaştılar.

Bir köpeğin yaşam evreleri büyük ölçüde insanlara benzer. Örneğin, yavru köpekler ve bebekler kabaca eşit yaşlarda diş çıkarmaya başlarlar. Kısacası, hem labrador hem de insan genomunun belirli bölgeleri benzer metilasyon oranları gösterir. Bu yüzden büyüme, gelişme ve yaşlanma süreçleri insanlara benzerlik gösterir.

Ekip, araştırmasını ek köpek türlerini de içerecek şekilde genişletmeyi hedefliyor. Dostlarımızın sırlarını açığa çıkartacak daha onlarca araştırma olduğunu düşününce yakın zamanda köpekler hakkında daha fazla bilgi sahibi olacağız gibi gözüküyor.

Kaynak:

Are ‘dog years’ for real? An explanation of calculating canine age; https://theconversation.com/are-dog-years-for-real-an-explanation-of-calculating-canine-age-127655

The New Formula to Calculate Your Dog’s Age in Human Years, https://www.popularmechanics.com/science/math/a29830394/dog-years-human-years/

Matematiksel

Sibel Çağlar

Kadıköy Anadolu Lisesi, Marmara Üniversitesi, ardından uzun süre özel sektörde matematik öğretmenliği, eğitim koordinatörlüğü diye uzar gider özgeçmişim… Önemli olan katedilen değil, biriktirdiklerimiz ve aktarabildiklerimizdir bizden sonra gelenlere... Eğitim sisteminin içinde bulunduğu çıkmazı yıllarca iliklerimde hissettikten sonra, peki ama ne yapabilirim düşüncesiyle bu web sitesini kurmaya karar verdim. Amacım bilime ilgiyi arttırmak, bilimin özellikle matematiğin zihin açıcı yönünü açığa koymaktı. Yolumuz daha uzun ve zorlu ancak en azından deniyoruz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu