Sahte Bilim ve Safsatalar

Cardiff Devi: 19 Yüzyılın En Büyük Aldatmacası

Cardiff Devi taşlaşmış tarih öncesinden kalma bir insan mıydı? Ya da eski çağlarda yaşamış insanlar tarafından yapılmış bir sanat eseri miydi? 19. yüzyılda Amerikalılar New York Cardiff’te bulunan taştan dev ile karşılaştıklarında ne düşünüp ne yapacaklarını bilemediler. Endüstri Devriminin dünyayı düzenli olarak değiştirdiği zamanlardı. Bu esnada da kafalar zaten oldukça karışıktı. Ayrıca o dönem aldatmacaların da altın çağı idi. Cardiff Devi de 19. yüzyıl Amerika’sının en ünlü bilim destekli aldatmacalarından birisi olarak tarihe damga vurdu.

Cardiff Devi Bulunuş Hikayesi?

Devin çıkartılışı; Onondaga Historical Association

Devi, 1869’da William Newell’in Cardiff yakınındaki çiftliğinde kuyu kazma işi için çalışan iki işçi buldu. İşçiler toprağı kazarken 3 metre boyunda bir adam figürünü ortaya çıkardılar. Bölgede daha önce de fosiller bulunmuştu. Bu nedenle Cardiff Devi’nin kayıp bir ırkın taşlaşmış kalıntıları olduğu ileri sürüldü. Bu sırada uzmanlar devin kökenlerini araştırırken gazetelerde bu bilimsel keşfi duyurdular. Haber yayıldıkça, yüzlerce amatör arkeolog ve seyirci, neler olup bittiğini anlamak çiftliğe gelmeye başladı. Arazi sahibi, devi görmek isteyen kişilerden önce 25 sonra 50 cent almaya başladı. İzleyiciler, devin gerçek mi yoksa sahte mi olduğu konusunda ikiye ayrılmıştı. Ancak çoğu kişi bunun gerçek olduğuna inanmak istedi. Çünkü bu devin varlığı, kutsal kitapta yazan bazı ifadelerin doğru olması anlamına geliyordu.

Cardiff Devi Heykelinin Perde Arkası

Aslında bu noktada dev tam da istenen amaca uygun hareket ediyordu. Ancak gerçek bir yıl sonra anlaşılabilecekti. Bu aldatmaca 1868’de heykeli yapmaları için iki taş ustasını tutan George Hull’un eseriydi. Hull sülfürik asit ve boya ile heykele eski görünümü vermişti. Daha sonra William Newell’i planına dahil etmişti. Beraber planı hazırlamışlar, heykeli çiftçiliğin yakınına gömmüşler ve bulunmasını sağlamışlardı. Hull bu aldatmacayı bir zamanlar devlerden oluşan bir ırkın dünyada yaşadığına inanan bazı kişileri tuzağa düşürmek için yapmıştı. Aynı zamanda oldukça yüklü bir para da kazanmıştı. İş bu kadarla kalsa yine iyiydi…

İşin İçine P.T. Barnum Karışınca

Nihayetinde, dev iş adamı Phineas Taylor Barnum’un dikkati çekti. Barnum önce devi satın almak istedi ve bunun içi 60.000 dolar para teklif etti. Ancak teklifi kabul edilmedi. Bunun üzerine, Barnum heykelin kopyasını yaptırdı ve bu kopyayı New York’taki Amerikan Müzesi’nde sergilemeye başladı. işin ilginci, bu heykel asıl sahte devden daha da fazla ilgi çekti. Neyse ki kuşkucu bir kaç kişi vardı. Bir maden mühendisi devin yontulduğu alçıtaşının Cardiff bölgesindeki nemli toprağa uzun süre dayanamayacağını fark etti. Yale Üniversitesinden paleontolog O.C.Marsh devi inceledi. Heykelin yakın dönemde yapıldığını ve olan bitenin bir aldatmaca olduğunu ortaya çıkardı. Sonunda Moss, 1869’da dünyaya devin gerçek olmadığını itiraf etti. Ve aldatmaca bu biçimde sona erdi.

Elbette asıl soru, neden bunun bir aldatmaca olduğunun anlaşılmasının kadar uzun sürdüğü olmalıdır. Sonuçta sizin de fark ettiğiniz gibi Cardiff Devi pek de gerçekçi görünmüyordu. Elbette sebep belli. Bu dev insanların inançlarını doğruluyordu. Bu aldatmaca kapansa da Cardiff Devi hala duruyor. Heykel günümüzde New York Farmer’s Museum‘da sergileniyor.

Kaynak:

  • The Cardiff Giant Was Just a Big Hoax; https://www.smithsonianmag.com/
  • Adam H. Domby; The False Cause; Fraud, Fabrication, and White Supremacy in Confederate Memory

Matematiksel


Sibel Çağlar

7 yıl Kadıköy Anadolu Lisesinin devamında lisans eğitimimi Marmara Üniversitesi İng. Matematik öğretmenliği üzerine tamamladım. Devamında 20 yıl çeşitli özel eğitim kurumlarında matematik öğretmenliği ve eğitim koordinatörlüğü yaptım. 2015 yılında matematiksel.org web sitesini kurdum. Amacım bilime ilgiyi arttırmak, bilimin özellikle matematiğin zihin açıcı yönünü açığa koymaktı. Yolumuz daha uzun ve zorlu ancak en azından deniyoruz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.