ZİHİN AÇAN YAZILAR

2000 Yıllık Bir Düzenek: Bağdat Pili

Elektrik üretme kapasitesine sahip olduğu görülen Bağdat Pili isimli düzenek, 2000 yıl öncesine ait, kilden yapılmış 14 santimetre uzunluğundaki bir çömlektir.

Çömleğin içinde, ziftle kaplanmış bir biçimde, demir bir çubuk etrafına sarılmış olan bakır silindir bulunmaktadır. Bu düzenek, içine konulan sıvının özelliğine göre düşük dozlarda elektrik üretme özelliğine sahiptir.

Hakkında çeşitli teoriler üretilen ve gizemli nesne olarak nitelendirilen bu düzenek 1930’lu yıllarda Alman arkeolog Wilhelm Koenig tarafından, Bağdat yakınlarındaki bir bölgede keşfedildi. Koenig, düzeneğin beraberinde bulduğu parçalara göz attığında, bir arada kullanılabilen bir sistem olduğunu düşündü ve değerli objeleri elektroliz yöntemiyle kaplamak amacıyla üretilmiş olduğunu ileri sürdü.

Bu antik düzenek, takip eden yıllar içinde başka araştırmacıların da ilgisini çekmeye başladı. Yapılan analizler, içine sirke ya da şarap gibi asidik özellikli sıvılar konulduğunu, bu nedenle oluşmuş bazı aşınma izleri olduğunu gösterdi.

70’li yıllarda Alman araştırmacılardan oluşan bir grup, düzeneğin bir kopyasını yaparak Koenig’in iddiaları test ettiler ve ince bir gümüş tabakasını elektrolizle kaplamayı başardılar.

Başka bir araştırmacı da yine kendi ürettiği bir kopyayı üzüm suyuyla doldurdu ve 1,5-2 volt gücünde elektrik ürettiğini gördü. O zamandan bu yana farklı kopyaları üzerinde sayısız deney gerçekleştirildi.

Bağdat Pili Hangi Sebeple Kullandı?

Pilin yapılış amacıyla ilgili birden fazla teori mevcut. Bunlardan biri, tedavi edici bir yöntem olarak kullanılmış olabileceğini söylüyor. Çünkü Antik Yunan medeniyetinde, elektrik uygulamanın acıyı dindirdiği biliniyor, bunun için hastanın ayak tabanına elektrikli yılan balığının elektriği veriliyordu. Ancak ortaya çıkan elektriğin düşük voltajlı olduğunu gören araştırmacılar bu teoriyi elemek zorunda kaldılar.

Arkeologların üzerinde anlaştığı herhangi bir teori yoksa da geniş çapta kabul gören tek açıklama, elektroliz kaplama için kullanıldığı. Sonuçta, bakır ya da gümüşü altınla kaplayıp, herkesi onun bir altın olduğuna inandırabilirsiniz. Örneğin takı üretiyorsanız, elinizdeki malzeme bir anda değerlenecek demektir.

Elektriğin keşfinden yüzyıllar önce elektriğin depolanabilirliği iddiası, elektriğin aktarılabileceği herhangi bir objenin varlığını gerektirmektedir. Buluntunun bir pil olabileceği iddiası bazı çevrelerce bir sahtebilim ürünü olarak ele alınırken, bazı çevreler ise bu bağdat pilinin bazı objeleri akım ile kaplama amacı ile (elektro-kaplama) kullanılmış olabileceği iddiasını açık tutmaktadır. Öte yandan kil çömleğin, kutsal el yazmalarının saklandığı bir depolama çömleği olması da muhtemeldir.

Sonuç olarak Bağdat Pilinin tam olarak ne için üretildiği konusunda kesin bilgi sahibi değiliz. Hangi amaçla kullanıldığı konusundaki yaklaşımların da hiçbiri ispatlanabilmiş durumda değil.

2003 yılında Amerika’nın Irak işgalini izleyen dönemde Irak Ulusal Müzesi‘nin yağmalanması sonucu, burada saklanan Bağdat pili kayıplara karışmıştır ve henüz nerede olduğu bilinmemektedir.

Kaynaklar:

https://tr.wikipedia.org/wiki/Ba%C4%9Fdat_pili

https://www.atlasobscura.com/places/bagdad-battery

https://www.ststworld.com/baghdad-battery/

Matematiksel

Sibel Çağlar

Kadıköy Anadolu Lisesi, Marmara Üniversitesi, ardından uzun süre özel sektörde matematik öğretmenliği, eğitim koordinatörlüğü diye uzar gider özgeçmişim… Önemli olan katedilen değil, biriktirdiklerimiz ve aktarabildiklerimizdir bizden sonra gelenlere... Eğitim sisteminin içinde bulunduğu çıkmazı yıllarca iliklerimde hissettikten sonra, peki ama ne yapabilirim düşüncesiyle bu web sitesini kurmaya karar verdim. Amacım bilime ilgiyi arttırmak, bilimin özellikle matematiğin zihin açıcı yönünü açığa koymaktı. Yolumuz daha uzun ve zorlu ancak en azından deniyoruz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu