Ertesi güne yetiştirmeniz gereken bir işiniz ya da sınavınız olduğunda sabaha kadar çalışıyor musunuz? O halde bu yazı sizi ilgilendiriyor.
Öğrencilik yıllarında birçok kişi, sınavlar ya da yetiştirmesi gereken ödevler yüzünden sabaha kadar çalışır. Çünkü böyle durumlarda uyku genellikle zaman kaybı gibi görülür. Oysa çoğumuz, uykunun öğrenmeyi desteklediğini biliriz. Buna rağmen yine de sabahlamayı tercih ederiz.
Ancak Michigan Üniversitesi’nde yapılan bir araştırma, uykusuz kalmanın hafıza ve öğrenme üzerindeki olumsuz etkilerini açıkça ortaya koyuyor. Bu yüzden, ertesi gün çok önemli bir sınavımız olsa bile sabahlamak yerine uyumayı seçmek daha doğru bir tercih olur.
Sabaha Kadar Çalışmak Neden İyi Bir Fikir Değildir?
İnsanlar binlerce yıldır uykunun hafıza üzerindeki olumlu etkilerinin farkında. MS 1. yüzyılda yaşamış retorikçi Quintilian bile, tek bir gece uykusunun hafızayı güçlendirdiğini söylemiş, ancak bunun nedeninin tam olarak bilinmediğini belirtmiştir.
Geçtiğimiz yüzyılda bilim insanları bu fikri defalarca test etti. Sonuçlar, uykunun bilgileri hafızada tutma ve geri çağırma performansını %20 ile %40 arasında artırabildiğini gösterdi. Ayrıca son yıllardaki çalışmalar, özellikle REM uykusunun hafıza oluşumu ve hatırlama süreçlerinde kritik bir rol oynayabileceğine işaret ediyor.
Peki uyku, sınavlar söz konusu olduğunda neden bu kadar önemli? Aslında cevap oldukça basit. İnsanlar zihinsel ya da fiziksel olarak yorgun olmadıklarında daha iyi performans gösterir. Örneğin 2019 yılında iki Massachusetts Institute of Technology profesörünün yaptığı bir çalışmada, öğrencilerin dönem boyunca ne kadar az uyurlarsa notlarının da o kadar düştüğü görülmüştür.
Ancak son 20 yılda yapılan araştırmalar, uykunun etkisinin bundan çok daha geniş olduğunu gösteriyor. Uyku sadece sınav performansını değil; öğrenme, ezberleme, bilgiyi akılda tutma, hatırlama ve yeni bilgileri problem çözmede yaratıcı biçimde kullanma becerilerini de doğrudan etkiliyor. Bu süreçlerin tamamı da daha yüksek akademik başarıyla yakından ilişkilidir.
Peki Uykusuzluk Öğrenmeyi Nasıl Etkiliyor?
İki çalışma, uykunun hafıza için neden bu kadar önemli olduğunu net biçimde ortaya koyuyor. Uyku sırasında beyin, bazı nöronları yeniden aktive ediyor ve gün içinde yaşanan deneyimleri tekrar işliyor. Uykusuzluk ise bu süreci bozuyor ve bilgilerin kalıcı hale gelmesini zorlaştırıyor. Üstelik sonradan uyuyarak bunu tam anlamıyla telafi edemiyoruz.
Şöyle düşünün: Final haftasındasınız ve önemli bir sınava hazırlanıyorsunuz. Sabaha kadar çalışmayı seçebilirsiniz. Ancak uykusuz kaldığınızda beyniniz bilgiyi akılda tutmakta ve sınavda geri çağırmakta zorlanır.
Bu çalışmalar, beyinde neler olduğunu da açıkça gösteriyor. Beyin, bazı nöronları belirli bilgilere ya da konumlara duyarlı hale getiriyor. Örneğin labirentte dolaşan farelerde, hayvan belirli noktalara ulaştığında bazı nöronlar devreye giriyor. Mekân nöronları dediğimiz bu hücreler insanlarda da bulunur ve yön bulmamızı sağlar.
Araştırmacılar, fareler labirenti tamamladıktan sonra onların uyku sırasındaki beyin aktivitelerini izledi. Beyin, labirentte dolaşırken aktive ettiği nöronları uyku sırasında yeniden çalıştırdı. Yani beyin, gündüz yaşadığı deneyimi gece tekrar etti.
Üstelik bu tekrar pasif bir süreç değil. Beyin, uyku sırasında hangi nöronların birlikte çalışacağını belirliyor. Daha sonra hayvan tekrar labirente girdiğinde, bu bağlantılar nöronların nasıl tepki vereceğini değiştiriyor. Başka bir deyişle beyin, uyku sırasında öğrenmeyi aktif biçimde yeniden şekillendiriyor.
Sonuç Olarak;
Ertesi gün çok önemli bir sınavınız var diye sabaha kadar çalışmak pek mantıklı görünmüyor. Çünkü her ne kadar kendinize bilgileri öğrenmek için zaman yaratmış olsanız da bu bilgilerin kalıcılığı azalıyor.
Ayrıca final haftası gibi dönemlerde çok çalışıp uykusuz kalmak da çok iyi bir fikir değil. Zira uykusuzluğu telafi etseniz bile düzenli uyumaya göre daha verimsiz bir öğrenme gerçekleşmiş oluyor. O nedenle en iyisi sistematik bir şekilde çalışmak ve iyi uyumak!
Kaynaklar ve İleri Okumalar
- Can Sleeping Better Mean Studying Less? New Research Uncovers Surprising Impact of Sleep on Learning | SciTechDaily ; Yayınlanma tarihi: 21 Haziran 2024
- Bapun Giri et al. Sleep loss diminishes hippocampal reactivation and replay | Nature ; doi: https://doi.org/10.1038/s41586-024-07538-2
- Kourosh Maboudi, Bapun Giri et al. Retuning of hippocampal representations during sleep | Nature ; doi: https://doi.org/10.1038/s41586-024-07397-x
- The Impact of Sleep on Learning and Memory . Perelman School of Medicine ; Yayınlanma tarihi: 21 Aralık 2020
Size Bir Mesajımız Var!
Matematiksel, matematiğe karşı duyulan önyargıyı azaltmak ve ilgiyi arttırmak amacıyla kurulmuş bir platformdur. Sitemizde, öncelikli olarak matematik ile ilgili yazılar yer almaktadır. Ancak bilimin bütünsel yapısı itibari ile diğer bilim dalları ile ilgili konular da ilerleyen yıllarda sitemize dahil edilmiştir. Bu sitenin tek kazancı sizlere göstermek zorunda kaldığımız reklamlardır. Yüksek okunurluk düzeyine sahip bir web sitesi barındırmak ne yazık ki günümüzde oldukça masraflıdır. Bu konuda bizi anlayacağınızı umuyoruz. Ayrıca yazımızı paylaşarak da büyümemize destek olabilirsiniz. Matematik ile kalalım, bilim ile kalalım.
Matematiksel
