Fizik

Termodinamik Yasaları Çerçevesinde Odamızı Nasıl Toplamalıyız?

Termodinamiğin bilindik bir yasası vardır: kapalı bir sistemin entropisi zamanla artar. Şimdi bu termodinamik yasasını gelin bu sefer yaşantımıza uygulamaya çalışalım. Derli toplu bir oda alın ve yüksek enerjili bir parçacık ekleyin( mesela küçük bir çocuk). Zaman içinde oda karışacak, sonunda oda tam bir düzensizlik durumuna ulaşacak ve çocuk yorulduğu zaman artık hiçbir şey olması gerektiği yerde olmayacaktır. Termodinamik’te entropi adı verilen kavram, kabaca bir sistemin düzensizliğinin ölçüsü olarak kabul edilir. Odamız derli toplu iken düşük entropiye sahipken, enerji parçacağımız çocuk ortama sokulduktan sonra dağılmış ve yüksek entropiye sahip hale gelmiştir.

Derli toplu bir oda örneğine geri dönelim. Bu sefer içine enerji yüklü bir parçacık bırakmayalım onun yerine insanların odaya girip eşyaları rastgele bir yerden başka bir yere koyduğunu düşünelim. Bu durum yüzlerce kez tekrarlansın. Sonuçta elbette oda kısa bir süre içerisinde karman çorman bir hale gelecek ve kaos ortaya çıkacaktır. Bu da bizi, termodinamiğin birinci yasasına götürür: denetlenmeden bırakılan bir sistem, toplam düzensizlik haline geçme eğilimindedir. Bu ne yazık ki doğal bir süreçtir, odalar tek başlarına düzenli kalmazlar.

Kaynak: http://www.acikbilim.com/

Anne, odayı toplarken fizik bilimi içerisindeki tanımıyla bir iş yapar ve entropinin artıya doğru kayışını (düzensizliğe doğru kayışı) durdurur. Bunun üzerine bedelini ödeyerek (odayı toplama işini yaparak) yalnızca oda için entropiyi azaltmış yani düzeni sağlamıştır. Çocuğun ortama tekrar girişiyle doğanın sarsılmaz yasası işlemeye devam eder, odanın düzensizliği artar yani entropi yükselir. Annenin odayı topladığı sırada odanın azalan entropisi en iyi ihtimalle annenin enerji harcaması sonucu ürettiği entropiye eşittir. Dolayısıyla evrenin tümü için geçerli entropi ilkesi bu olay içerisinde bile varlığını korur.

Termodinamik Yasaları Kapsamında Oda Toplama Stratejileri

entropi
Düzensizlik bir Termodinamik yasasıdır.

Belli bir yaştan sonra, hepimiz özgür irade sahibi oluruz. Artık “odana git ve toparlan” diyen bir ebeveyn yoktur. Özgür irade bir lütuf ya da bir lanet olabilir, ancak şüphesiz bize odalarımızı düzeltmek isteyip istemediğimizi seçme şansı verir. Bu varoluşsal ikileme karşı kullanabileceğimiz birkaç farklı yaklaşım vardır; Çok fazla enerji kullanarak, yerel entropi düşük ve oda düzenli tutulabilir. Minimum miktarda enerji kullanılır, entropi yüksektir, ancak kapıdan kanepeye yürümeyi mümkün kılacak kadar yerel düzen vardır. Genellikle kısa süreli yüksek enerji patlamalarıyla düşük miktarda enerji kullanır, mesela tam ebeveynler odaya girmeden önce oda toparlanabilir.

Odayı düzenli tutmayı tercih ediyorsanız bu sefer de iki strateji vardır. Minimalist; odada mümkün olan en az sayıda öğeye sahip olarak, düzensizliğin ortaya çıkma şansını azaltılabilir ya da alfabetik olarak düzenlenmiş plaklar ve kitaplar vb. gibi bir çaba ile sıkı bir düzen yaratılmaya çalışılabilir. İkinci durumda düzen yüksektir ancak potansiyel bir düzensizlik durumu çok daha yüksektir. Ayrıca bu durumun çok sıkıcı olduğu gerçeğini de unutmamak önemlidir. Muhtemel bu iki seçenek arasında minimalist bir yaklaşım daha iyidir.

Hayatımızda düzeni yaratmak ve sürdürmek için hepimiz çok çalışırız. Ancak bu, temelde doğal olmayan bir durumdur. Çünkü düzene olan ihtiyaç evrenin temel dürtüsüyle karşı karşıya gelir. Zamanla işlerin daha az düzenli hale gelmesi rastgele değil, sadece moleküler fiziğin kaderidir. Zamanla yıkıldıklarını görmek için duvarlar inşa ederiz. Eninde sonunda pul pul döküleceğini bilsek de duvarlarımızı boyarız. Tutarlı ve tekrarlanan çabalar olmaksızın çok geçmeden yeniden düzensiz hale geleceğini fark etsek bile eşyalarımızı düzenleriz. Ancak hayatınızda düzen yaratmak için yaptığınız her şey er ya da geç yok olur. Ve bu, düzensizliğe karşı koymak için her şeyi yeniden yapmanız gerektiği anlamına gelir.

Bu yüzden bir dahaki sefere bir şeyi istediğiniz gibi elde etme konusunda mücadele ederken kendinizi suçlamayın. Termodinamik yasasını suçlayın. Düzene sahip olabilirsiniz, ancak yalnızca ona enerji harcayarak. Ve yarattığınız düzen, ne kadar dikkatli planlıyor olursanız olun, zamanla tersine dönecektir. Belki de bu nedenle mükemmel bir biçimde düzenlenmiş yaşam fikrinizden başlayarak bazı tavizler vermek gerekebilir.

Kaynaklar ve İleri Okumalar:

Matematiksel

Sibel Çağlar

7 yıl Kadıköy Anadolu Lisesinin devamında lisans eğitimimi Marmara Üniversitesi İng. Matematik öğretmenliği üzerine tamamladım. Devamında 20 yıl çeşitli özel eğitim kurumlarında matematik öğretmenliği ve eğitim koordinatörlüğü yaptım. 2015 yılında matematiksel.org web sitesini kurdum. Amacım bilime ilgiyi arttırmak, bilimin özellikle matematiğin zihin açıcı yönünü açığa koymaktı. Yolumuz daha uzun ve zorlu ancak en azından deniyoruz.

Bir Yorum

  1. Bu yazınızı okuduktan sonra “her şeyin mükemmel ve eksiksiz olmasına çaba gösterme”nin gereksiz ve insanı ruhen yoran bir gayretkeşlik olduğu fikrinin bilimsel bir temele oturduğunu görmüş oldum.

    Bu nedenle yazınız benim nazarımda kuru nasihatler yada uzun terapilerden çok daha değerli.

    Teşekkürlerimle.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.