ZİHİN AÇAN YAZILAR

Bilinen En Eski Bilgisayar: Antikythera Düzeneği

1900’lerde, bir grup sünger avcısı Yunan adası Antikythera’nın yakınlarında, bir gemi batığı ile karşılaştılar. Eski bir Roma ticaret gemisi olan batıkta, heykeller ve gümüş paralar gibi pek çok olağan buluntunun yanında, bir de olağan dışı bir nesne vardı.

Batıktan bir ayakkabı kutusu büyüklüğün­deki ahşap bir kutu çıkmıştı. Kutunun içinde ise, gömülü olarak tasarlanmış, süreç içinde paslanmış, bronz bir çarklı mekaniz­ma vardı. Antikythera düzeneği…

Başlangıçta tüm ilgi bulunan heykeller ve diğer şeylere odaklandığından bu gizemli nesne çok ilgi görmedi. Parçalar haline bulunan düzeneğin bir çeşit cihaz olduğu belliydi ancak uzun yıllar boyunca ne işe yaradığı çözüleme­di.

Devamında yapılan araştırmalar sonucunda geminin M.Ö. 85 ila 60 yıllarında battığını saptandı. Tüm buluntular, Yunanistan’ın başkenti Atina’daki Ulusal Arkeoloji Müzesi’nde koruma altına alındı.

Antikythera Ne Amaçla Yapılmıştı?

Antikythera düzeneği, astronomi olaylarını hesaplamak için tasarlanmıştı. Kadranın üzerindeki yazılar ise bir takvimi andırıyordu. Dişli çarklardan en büyüğü güneşin hareketini temsil ediyor ve çarkın bir dönüşü bir güneş yılına karşılık geliyordu. Birinci çarka bağlı diğer çark ise Ay’ın hareketini gösteriyordu.

2002 yılında yapılan çalışır bir kopya, sadece Ay ve Güneş’in değil, gezegenlerin hareket ve konumlarını da gösterebildiğini ortaya koydu.

2000 yılında, gökbilimci Mike Edmunds başkanlığında kurulan uluslararası bir araştırma grubu antik düzeneği inceledi ve bunun ilk mekanik bilgisayar olduğu sonucuna ulaştı.

Antikythera Düzeneğini Kim Yaptı?

1976’da ünlü Fransız okyanus uzmanı Jacques Cousteau, Antikythera enkazını incelemiş ve geminin bir Roma kadırgası olduğunu açığa çıkmıştı. Geminin büyüklüğü, onun ticaret amacıyla kullanıldığını göstermekteydi.

Sonuçta geminin M.Ö. 50-60 yıllarında Bergama ya da Efes’ten kalktığı ve Roma’ya ulaşmaya çalıştığı anlaşıldı. Bu arada düzeneği incelemeye devam eden araştırmacılar, sadece gezegenlerin konumlarını göstermekle kalmayıp, 18 yıllık bir devirde, 223 aylık bir zaman dilimini gözeterek, gelecekte oluşacak Güneş ve Ay tutulmalarını da hesaplayabildiğini gördüler.

Üstelik hesaplama becerileri öyle kusursuzdu ki tam olarak hangi saatte gerçekleşeceğini bile gösteriyordu. Hatta tutulmanın nasıl olacağı, ne yönden başlayıp nasıl devam edeceğini de belirleyebildiği anlaşıldı. Yani gelecekte gerçekleşecek gökyüzü olaylarını hesaplayabilen sofistike bir bilgisayarla karşı karşıya olduğumuz ortada.

Araştırma grubu, böyle karmaşık matematik hesaplamaları yapabilen ilk insanın Arşimet olduğunu, bu mekanizmanın ancak onun ayarındaki bir bilim insanı tarafından üretilebileceğini söylüyor.

Arşimet’in M.Ö. 300’de, Sicilya’daki Sirakuza’da yaşadığı biliniyor. Bu bölge Romalılar’ın göz diktiği yerlerin başında geliyordu ve nihayetinde şehri ele geçirdiler. Arşimet bu olaydan kısa süre sonra askerler tarafından öldürüldü ve ürettiği değerli aletler Romalı generale teslim edildi.

Antikythera’nın da bunlar arasında olduğu tahmin ediliyor. Bu olaydan 150 yıl sonra, Romalı Cicero, Arşimet’in yaptığı düzeneklerinden birini tarif ederken, bunun gezegenlerin hareketini hesaplayabilen ve gelecekteki tutulmaların tarihini verebilen bir mekanizma olduğunu yazmıştı.

Araştırmacılar, orijinal mekanizmayı Arşimet’in ürettiğini, birkaç nesil sonra bu düzeneğin Yunan bilginler ve mekanik ustaları tarafından kopyalanarak tekrar yapıldığını düşünüyor.

Bugün, Antikythera Düzeneğinin aslı, Yunanistan’ın Atina kentindeki Ulusal Arkeoloji Müzesi’nde sergileniyor. Yanında da, uzmanlar tarafından yapılmış çalışır bir kopyası bulunuyor. Düzeneğin bir başka kopyasıysa, ABD’de, Montana’daki Amerikan Bilgisayar Müzesi’nde sergileniyor.

Kaynak:

Matematiksel

Paylaşmak Güzeldir

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Kapalı