Etrafınızda birinin kendisini INTJ ya da ESTP olarak tanımladığını duymuş olabilirsiniz. İlk bakışta şifreli gibi görünen bu harfler, Myers–Briggs kişilik testi ya da Myers–Briggs Tip Göstergesi (MBTI) olarak bilinen kişilik envanterine dayanan tipleri ifade eder.
Zekâ testleri, insanları sınıflandırmanın en az kendileri kadar sorunlu bir başka biçimi olan kişilik testleriyle sorunlu bir birliktelik içindedir. Bu alandaki en bilinen örnek, her yıl yaklaşık iki milyon kişi tarafından uygulanan Myers–Briggs Tip Göstergesidir.
1900’lerin başında Katharine Briggs, attığı adımın ileride büyük bir endüstriye dönüşeceğini öngörmüyordu. Üniversiteye çok erken yaşta başlayan ve sınıf birincisi olarak mezun olan Briggs, evlendikten sonra bilim insanı olan eşinin aksine evle sınırlandırılan bir rol üstlenmesi beklenen taraftı.
Ancak o bu görevi oldukça ciddiye aldı. Evde yaptığı çalışmaların, eşinin laboratuvarda yürüttüğü çalışmalar kadar disiplinli ve önemli olabileceğini göstermek istedi.
Briggs, mahalledeki çocukları evinde toplayarak kişiliklerini incelemeye başladı. Amacı, her çocuğun özelliklerine uygun eğitim yolları geliştirmek ve bireysel olarak kendini gerçekleştirmesine katkı sağlamaktı. Bu süreçte ebeveynlere, her soruya yalnızca iki seçenekle yanıt verilen zorunlu seçimli anketler dağıttı. Çocuğun sakin ya da dürtüsel olması, sık ya da nadiren üzülmesi, geceleri yalnız mı yoksa ebeveynleriyle mi uyuduğu gibi sorular yöneltti.
Bu anketlerden elde ettiği yanıtlarla çocuklara yönelik ilk kişilik tiplerini oluşturdu. Bu erken çalışmalar, daha sonra Myers–Briggs Tip Göstergesi olarak bilinecek yaklaşımın temelini attı.
Myers-Briggs Kişilik Testi Detayları Nedir?
Günümüzde kullanılan biçimi doksanın üzerinde çoktan seçmeli sorudan oluşur ve katılımcılar dört farklı kategoride iki seçenekten biriyle tanımlanır.
Bu kategorilerden ilki, bireyin enerjisini nasıl kazandığını açıklar. Dışadönüklük (E) enerjinin sosyal etkileşimden alınmasını, İçedönüklük (I) ise yalnızlığı tercih etmeyi ifade eder. Diğer kategoriler bilginin nasıl toplandığını (Duyumsama (S) ya da Sezgi (N)), kararların nasıl verildiğini (Düşünme (T) ya da Hissetme (F)) ve karar verme tarzını (Yargılayıcılık (J) ya da Algılayıcılık (P)) kapsar.
Bu dört ikili seçeneğin birleşimiyle test, insanları harflerle gösterilen on altı farklı tipe ayırır. Örneğin INTP mantık ağırlıklı, ESTP girişimci, ISFP ise maceracı olarak tanımlanır.
Testi yapan birçok kişi, Myers–Briggs’in kişilik özelliklerini şaşırtıcı bir doğrulukla yakaladığını düşünür ve onu güçlü biçimde savunur. Ancak bu tutum çoğu zaman Barnum etkisiyle açıklanır. İnsanlar, belirsiz ve genel tanımları kendi yaşam koşullarına uyarlama eğilimi gösterir. Aynı durumu astrolojide de karşımıza çıkar. Günlük burç yorumları, az da olsa esnetildiğinde herkesin hayatındaki sorunlara hitap eder.
Myers–Briggs testi yaygın biçimde kullanılsa da bilimsel açıdan falcılıkla aynı sahtebilim kategorisine girer. Araştırmalar, testin iş performansını öngördüğünü göstermemektedir. Ayrıca “Başkalarına karşı empati kurma eğilimindesiniz” gibi ifadelere yalnızca evet ya da hayır yanıtı verilmesini istemesi, insan davranışlarının karmaşıklığını yeterince yansıtmaz.
Myers-Briggs Kişilik Testi Neden Güvenilir Değildir?
Myers ve Briggs, testlerini İsviçreli psikiyatrist Carl Jung’un kuramlarına dayandırır. Ancak Jung, insan psikolojisine dair genel tanımlarının bu kadar basitleştirilmesinden ve ticarileştirilmesinden büyük olasılıkla memnun kalmazdı. Çünkü Jung, kişilik “tiplerini” hiçbir zaman kesin ve değişmez sınıflamalar olarak görmez; onları yalnızca yaklaşık betimlemeler olarak tanımlar.
Matematiksel düşünme açısından bakıldığında Myers–Briggs testi en az iki temel noktada sorun taşır. İlk olarak, her kişilik boyutunu katı bir ikili karşıtlığa indirger. Oysa Jung, saf bir dışadönük ya da saf bir içedönük diye bir şeyin olmadığını açıkça belirtir ve böyle bir ayrımın gerçekçi olmadığını söyler. Veriler de bu görüşü destekler.
İnsanlar gerçekten yalnızca dışadönük ya da içedönük olarak sınıflandırılabilseydi, test sonuçlarının iki uçta yoğunlaşan çift tepeli bir dağılım göstermesi gerekirdi. Buna karşılık elde edilen sonuçlar çan eğrisi biçiminde dağılır. Bu durum, kişilik özelliklerinin keskin kategorilerden çok geniş bir aralıkta yer aldığını ve bir süreklilik olarak ele alınmasının daha anlamlı olduğunu gösterir.
İkinci temel sorun, testin kişiliği yalnızca dört boyutla sınırlamasında ortaya çıkar. Bu durum bizi yeniden şu soruya götürür: Kaç özellik, insan kişiliğinin tüm çeşitliliğini gerçekten yansıtabilir? Bu soruya verilen yanıtlardan biri, Beş Faktör Modeli olarak bilinen başka bir yaklaşımdır. Bu model; açıklık, sorumluluk, dışadönüklük, uyumluluk ve duygusal dengesizlik boyutlarını içerir.
Myers–Briggs’in aksine, bu modele ilişkin güçlü ampirik kanıtlar vardır. Araştırmalar, söz konusu özelliklerin kariyer başarısı gibi somut sonuçlarla ilişkili olduğunu göstermektedir.
Sonuç Olarak
Kişilik üzerine düşünmek ve eğlenmek istiyorsanız, MBTI’ye şans verebilirsiniz. Ancak bilimsel bir araç veya profesyonel bir değerlendirme yöntemi olarak kullanımı ciddi bir şekilde sorgulanmalıdır.
Kaynaklar ve İleri okumalar için
- The Problem With the Myers-Briggs Personality Test; Yayınlanma tarihi: 21 Aralık 2021; Bağlantı: https://www.discovermagazine.com/
- What personality are you? How the Myers-Briggs test took over the world; yayınlanma tarihi: 30 Ağustos 2018; bağlantı: https://www.theguardian.com/
- An Overview of the Myers-Briggs Type Indicator; Yayınlanma tarihi: 23 Temmuz 2021; Bağlantı: https://www.verywellmind.com/
Size Bir Mesajımız Var!
Matematiksel, matematiğe karşı duyulan önyargıyı azaltmak ve ilgiyi arttırmak amacıyla kurulmuş bir platformdur. Sitemizde, öncelikli olarak matematik ile ilgili yazılar yer almaktadır. Ancak bilimin bütünsel yapısı itibari ile diğer bilim dalları ile ilgili konular da ilerleyen yıllarda sitemize dahil edilmiştir. Bu sitenin tek kazancı sizlere göstermek zorunda kaldığımız reklamlardır. Yüksek okunurluk düzeyine sahip bir web sitesi barındırmak ne yazık ki günümüzde oldukça masraflıdır. Bu konuda bizi anlayacağınızı umuyoruz. Ayrıca yazımızı paylaşarak da büyümemize destek olabilirsiniz. Matematik ile kalalım, bilim ile kalalım.
Matematiksel
