Eğitim Bilimleri

Bir Beceri Öğrenirken Ne Zaman Yetkin Oluruz? Öğrenmenin 4 Aşaması

Yeni beceriler edinmek ve bunları zaman içinde geliştirmek hepimizin arzu ettiği bir şey. Peki bu arzunuzu devam ettirirken öğrenmenizin etkili olup olmadığını veya acemilikten uzmanlığa geçiş yapma zamanınızın geldiğini nasıl anlarsınız? Neyse ki mevcut öğrenme aşamanızın seviyesini değerlendirmek için birkaç metodoloji var. Örneğin, 1970 yılında Noel Burch tarafından geliştirilen bu teoriye göre bir bireyi herhangi bir beceride yetersizlik durumundan yetkinliğe geçiren dört öğrenme aşaması vardır. Bu teori, Yetkinlik Merdiveni olarak da bilinir.

Herhangi Bir Yeni Beceri Öğrenmenin Dört Aşaması

Psikolojide, yetkinliğin dört aşaması veya “bilinçli yetkinlik” öğrenme modeli, yetersizlikten bir beceride yetkinliğe ilerleme sürecine dahil olan psikolojik durumlarla ilgilidir.
  • Bilinçsiz Yetersizlik: Bu aşamada birey bir şeyin nasıl yapılacağını bilmez. Bilgi eksikliğini fark etmez. Hatta becerinin faydasını inkar eder. Bireyin bir sonraki aşamaya geçmeden önce kendi yetersizliğini ve yeni becerinin değerini tanımasını gerektirir. Bireyin bu aşamada harcadığı zamanın uzunluğu, öğrenme uyarıcısının gücüne bağlıdır.
  • Bilinçli Yetersizlik: Birey, bilgi eksikliğinin yanı sıra, eksikliği gidermede yeni bir becerinin değerini de kabul eder. Gerekli farkındalığı oluşturduktan sonra, öğrenmek için çaba göstermeye başlar. Hata yapmak bu aşamada öğrenme sürecinin bir parçasıdır.
  • Bilinçli Yeterlilik: Birey bir şeyi nasıl yapacağını anlar veya bilir. Artık bu aşamada yetkindir, ancak beceri veya bilgiyi uygulamada yoğun bir bilinçli katılım vardır. Öğrenci çabası ve sürece odaklanması sayesinde durumu doğru analiz edebilir.
  • Bilinçsiz Yeterlilik: Bu, herhangi bir beceride ustalaşmanın son aşamasıdır. Beceri artık bilinçaltının bir parçası haline gelmiş ve uygulamada beynin aktif katılımını gerektirmemektedir. Konunuzda yetkinliğinizin farkında olmayacak kadar ustalaşmışsınızdır.

Bu aşamaları bir örnekle inceleyelim. Diyelim ki araba kullanmaya karar verdiniz. Çünkü kendi başınıza seyahat etmek istiyorsunuz. Yani güçlü bir uyaranınız var. Ancak araba kullanmayı öğrenmek için çaba sarf etmek zorundasınız. Sürüş sırasında hatalar yaparsınız. Bu ikinci aşamada öğrenme için ödediğiniz bedeldir. Sonunda ehliyet alırsınız ancak hala sürüşünüzde endişelisiniz. Araca sürekli konsantre olmak zorundasınız. Bu aşama 3. aşamadır. Zaman içinde sürüşünüz otomatikleşir. Artık hareketlerinizde herhangi bir bilinçli çaba yoktur. Bu, bilinçsiz yeterlilik aşamasına ulaştınız demektir.

Dreyfus Beceri Kazanımı Modeli

Stuart ve Hubert Dreyfus kardeşler tarafından yapılan yetkinlik kazanma düzeyleriyle ilgili başka bir araştırma daha var. Bu model, öğrencilerin becerileri nasıl edindiklerini açıklamaya odaklanıyor. Dreyfus modeli, bir öğrencinin beş farklı aşamadan geçtiğini belirtir. İkili “Mind Over Machine” (1986) adli kitaplarında, beceri kazanımında düzey modelini şöyle tanımlamaktadırlar:

  • Acemi: Bu, elbette, başlangıç ​​noktasıdır. Öğrenci öğreneceği konu hakkında hiçbir şey bilmeyen boş bir sayfa gibidir. Bu aşamada öğrenci özellikleri, nesneleri ve özellikle uyması gereken kuralları öğrenir ve bunları uygular.
  • İleri Düzey Başlangıç: Öğrenci bu noktada temel kuralları öğrenmiştir. Artık bilgiyi sınıf dışında da kullanmaya başlar.
  • Yetkinlik. Bu noktada öğrenci, geliştirmekte olduğu becerinin tüm kurallarını, hangi kuralları kullanacağı veya göz ardı edeceğini gerektiği ölçüde anlar. Hatalar yapsa da bu hatalarının farkında olur ve hatalarından ders çıkarır. Bu aşamada öğrenci zamanının çoğunu öğrendiklerini uygulamak için harcamalı ve kuralları öğrenmek veya hatırlamak için daha az zamana ihtiyaç duymalıdır.
  • Uzman: Artık öğrenci performansı konusunda bilinçlidir. Başkalarını hala dinler ve gözlemler ancak kendinden emindir. Bu noktada bilgi edinme aşaması tamamlanmıştır. Bundan sonra alışkanlıklar geliştirmek için pratik yapılmalıdır.
  • Usta: Analiz etmeye ya da düşünmeye gerek kalmadan becerilerini nasıl uygulayacağını bilir. Bu aşama bilinçsiz yeterliliğe eşdeğerdir ve sezginiz hızlı kararlar vermek için güçlü bir şekilde gelişmiştir.

Herkes seçtiği arayışın zirvesine ulaşmayı sever. Alanında uzman olmak ister. Ancak gördüğünüz gibi bunun bir çok aşaması vardır. Yeni bir beceri öğrenirken ne zaman uzman olacağım sorusunun cevabını bize belki de en güzel Niels Bohr verir. “Bir uzman, çok dar bir alanda yapılabilecek hataların tamamını yapmış kişiye denir.”

Kaynaklar ve ileri okumalar:

Matematiksel

Sibel Çağlar

Merhabalar. Matematik öğretmeni olarak başladığım hayatıma 2016 yılında kurduğum matematiksel.org web sitesinde içerikler üreterek devam ediyorum. Matematiğin aydınlık yüzünü paylaşıyorum. Amacım matematiğin hayattan kopuk olmadığını kanıtlamaktı. Devamında ekip arkadaşlarımın da dahil olması ile kocaman bir aile olduk. Amacımıza da kısmen ulaştık. Yolumuz daha uzun ama kesinlikle çok keyifli.
Başa dön tuşu