MATEMATİKMATEMATİK HER YERDE

Barkodlar: Çizgi Kodlar Nasıl Okunur?

Satın aldığımız hemen hemen her ürün paketinin üstünde, artık görmeye alıştığımız barkodlar bulunuyor. Peki hiç düşündünüz mü, bu işaretler neye yarıyor, ne anlama geliyor?

Sayıları çizgi desteleriyle anlatmak yeni bir düşünce değil. Tarih öncesi dönemde kemik ve tahta parçalarına çentikler atan insan, bugün de yine bazı basit hesapları çetele tutarak yapıyor. Basit çizgilerin matematiksel amaçlarla kullanımının bugünkü en karmaşık biçimi olan barkodlarsa ise yaygın kullanımlarına karşın, toplumun büyük kesiminin yabancılık çektiği simgeler.

Merak ediyorsanız anlatmaya çalışalım…

barkod nasıl çalışır

Barkodlar Ne İşe Yarar?

Barkodlar. kodlanabilir bilgilerin makinelerce okunabilecek biçimde kaydedildikleri basit simgelerdir. Sıkça karşılaştığımız barkodlar sayısal bilgi içeren düz çizgilerden oluşurlar. Satın aldığınız ürünlerdeki barkodlar. genellikle, ürünün üretildiği ülke, üretici firma ve ürün tipiyle ilgili standart sayısal bilgileri içerir.

İlk barkodun patenti 1949 yılında alın­mış ve bilgisayarların zaman içinde gelişme­siyle yoğun kullanıma geçilmiş. İlk standart barkod 1968’de,   barkod standartı ise 1976’da oluşturulmuş.

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin (TOBB), EAN (European Article Number) üyeliği 1988 yılında gerçekleşmiş ve Türkiye’ye 869 ülke kod numarası verilmiş.

Bugün, satın aldığımız yerli bir ürünün üzerinde göreceğiniz barkod, çok büyük olasılıkla, EAN 13 olacaktır. 13 haneli barkod numarası o ürünün hangi ülkede, hangi firma tarafından üretildiğini; ürünün kodunu ve ürünün kontrol kodunu belirtir. Barkod tarayıcı makinesi barkodu okuduğunda gerekli matematik işlemleri gerçekleştirir ve kontrol kodunun doğrulaması tamamlanarak barkodun asıl olduğu anlaşılabilir.

barkod
  • 13 haneli barkod rakam sisteminde ilk üç rakam ürünün üretildiği ülkenin kodunu barındırır.
  • İlk üç basamaktan sonra gelen 4 haneli rakam ürünü üreten firmanın kodudur.
  • Üretici kodundan sonra gelen 5 basamaklı rakam ürünün kodunu ifade eder.
  • Son rakam ise kontrol kodu olarak adlandırılır ve barkod bilgilerinin doğruluk kontrolünde kullanılır.

Barkod çizgileri daha komplike bir yapıya sahiptir. Barkod çizgileri ince ve kalın biçimdedir. En ince çizgi ve en dar boşluk bir birim olarak kabul edilir. Diğer boşluklar ve çizgiler “bir birim” olarak belirlenen alana göre iki birim, üç birim, dört birim olarak değerlendirilir.

Bir barkodun şifresini çözebilir miyiz?

Barkodlar, kesinlikle insanlar tarafından okunmak üzere hazırlanmış simgeler değil. Yi­ne de biraz çaba harcayarak herhangi bir barko­du siz de okuyabilirsiniz.

12 haneli bir barkoda bakalım. Siyah çiz­giler ve bunlar arasındaki beyaz boşluklardan oluşu­yor. En ince çizgi ya da beyaz boşluğun “bir birim ge­nişliğinde” olduğunu varsayalım. Dolayısıyla çizgi ve boşlukların orantılı olarak bir, iki, üç, ve dört birim­lik genişliklerde olacağını görürüz.

Barkod sisteminde yer alan siyah çizgiler “1”, boşluklar “0” sayılarını temsil eder. En ince siyah çizgi 1 olurken en kalın çizgi dört birimi temsil ediyorsa “1111” olarak okunur. Buradan yapılan çıkarımla en dar boşluk “0”, en geniş boşluk ise “0000” sayısını ifade eder. 

Barkod çubuklarının her biri bulundurdukları desene göre bir sayıya karşılık gelir. Sıfırdan dokuza dek olan bu sayılardan daha önce belirttiğimiz gibi benzersiz bir ürün kodu oluşturulur. Her ürün kodu bilgisayar sisteminde bir ürüne atanır ve bu sayede ürünün tüm bilgileri karışmadan saklanmış olur. 

Herhangi bir barkod bir birim ge­nişliğinde siyah çizgi ve bir birim genişliğinde beyaz boşluk, tekrar bir birim genişliğinde siyah çizgi (yani çizgi-boşluk-çizgi) ile başlar.

Başlama kodundan son­ra, diğerlerini şöyle çözebiliriz:

barkod çizgileri

0= 3-2-1-1

1= 2-2-2-1

2= 2-1-2-2

3= 1-4-1-1

4= 1-1-3-2

5= 1-2-3-1

6= 1-1-1-4

7= 1-3-1-2

8= 1-2-1-3

9= 3-1-1-2

Dikkat ederseniz her bir satırdaki kodların toplamı 7 etmektedir. Böylece ilk barkod okuma denememizi başarıyla tamamladık. Artık, tüm EAN-13 barkodları aynı yöntemle okuyabiliriz. Matematik her yerde diye boşa söylemiyoruz herhalde…

Kaynak: https://www.explainthatstuff.com/barcodescanners.html

Matematiksel

Paylaşmak Güzeldir

Sibel Çağlar

Kadıköy Anadolu Lisesi, Marmara Üniversitesi, ardından uzun süre özel sektörde matematik öğretmenliği, eğitim koordinatörlüğü diye uzar gider özgeçmişim… Önemli olan katedilen değil, biriktirdiklerimiz ve aktarabildiklerimizdir bizden sonra gelenlere... Eğitim sisteminin içinde bulunduğu çıkmazı yıllarca iliklerimde hissettikten sonra, peki ama ne yapabilirim düşüncesiyle bu web sitesini kurmaya karar verdim. Amacım bilime ilgiyi arttırmak, bilimin özellikle matematiğin zihin açıcı yönünü açığa koymaktı. Yolumuz daha uzun ve zorlu ancak en azından deniyoruz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Kapalı