Günlük Hayatımızda Matematik

Uçak Gemileri Ve Çok Şey Değiştiren 9 Derecelik Pist Eğim Açısı

Geometri sayesinde elbette birbirinden güzel tasarımlar yaratabilirsiniz. Ancak aynı zamanda da bazı tasarım sorunlarına çözümler geliştirebilir hatta bu sayede hayat bile kurtarabilirsiniz. Örneğin bir uçak gemisinin güvenli bir biçimde inmesi için bir uçuş güvertesinin nasıl tasarlanması gerektiğini hesaplayabilirsiniz.

Bir uçağın gemiden havalanıp tekrar gemiye inme denemeleri ABD’de 1910’da başladı. E. B. Ely adlı sivil bir pilot, ABD donanmasının isteği üzerine 14 Kasım 1910’da bir savaş gemisine monte edilen platformdan havalandı. Daha sonra 18 Ocak 1911’de aynı pilot, başka bir savaş gemisinin güvertesine monte edilen platforma inmeyi başardı. İniş sırasında, uçağın arkasına yerleştirilen kanca, güvertedeki çelik tele takılarak uçağın hızını kesti. Büyük ve güçlü savaş uçaklarının inip kalkabileceği bir güverteye sahip uçak gemilerinin avantajı anlaşıldıkça da giderek daha fazlası üretilmeye başlandı.


Amerikan Donanması’nın İlk Uçak Gemisi – USS Langley (CV-1). Tasarımda bir hata dikkatinizi çekiyor mu?

1950’lerde daha yüksek hızlı uçaklar ortaya çıkmaya başladıkça bu uçak gemilerinde bazı sorunlar yaşanmaya başlandı. Karşılaşılan en önemli sorun ise, gelen uçakların kalkış sırasını bekleyen uçaklara çarpmadan durmasını sağlamaktı. Bir uçak gemisine inmenin gerçekten çok zor olduğunu tahmin etmek için pilot olmanıza gerek yok. Diğer uçaklarla dolu, dalgalar halinde inip kalkan küçük bir iniş pistinden bahsediyoruz sonuçta. Kalkmayı bekleyen uçaklar, inmeye çalıştığınız pistin diğer ucunda duruyor. Uçağı zamanında durduramazsanız da sonuç bir facia oluyor.

Bu sorunu ortadan kaldırabilmek için uçak gemilerinin iniş güvertelerine, tekerlekleri yakalamak ve uçağı yavaşlatmak durdurma telleri ve bariyer ağları eklendi. Ne yazık ki, gelen uçaklar kabloların ve hatta ağların üzerinden kolayca sekebildiği ve hareketsiz uçaklarla çarpışabildiği için hala kazalar oluyordu. Daha da kötüsü, giderek daha güçlü hale gelen uçaklar daha da uzun durma mesafelerine ihtiyaç duyuyordu. Bunun sonucunda da çarpışma riski endişe verici bir şekilde artıyordu.

Kaptan Dennis Cambell Soruna Basit Bir Geometrik Çözüm Önerdi


7 Ağustos 1951’de, Kraliyet Donanması’ndan Kaptan (daha sonra Tümamiral) Dennis Cambell’in aklına bir fikir geldi. Sorun iniş pistlerinin düz olmasından kaynaklanıyor olabilirdi. İronik bir biçimde tarihteki en büyük teknolojik gelişmelerden bazıları II. Dünya Savaşı sırasında ortaya çıksa da 1952’ye kadar bu basit fikir kimsenin aklına gelmemişti. Sonucunda iniş pistine aşağıdaki görseldeki gibi yaklaşık dokuz derecelik bir açı eklendi. Ayrıca güvertenin pruvaya yakın şeklini değişti. Bu da kalkış için bekleyen uçaklara ekstra bir alan sağladı.

Yaklaşık 9 derece olarak planlanan pist eğim açısı

Bu gerçekten iyi bir fikirdi. Bu sayede kalkış ve inişler aynı anda yapılabilirdi. Gelen bir pilot duramayacağını anladığında, hızlanıp tekrar uçar ve iniş denemesine baştan başlardı. Bu fikir sayesinde uçak gemilerinin tasarımı değişti. Sonrasında bir başka geometrik numara daha geldi. Uçaklara kalkış anında kolaylık sağlamak için güvertenin sonuna doğru 12-15 derecelik kayak pistlerinin sonunda da rastladığımız bir eğrilik eklendi. Sonucunda basit bir geometrik fikir süreçte çok şeyi değiştirdi. Bu tasarımlar günümüz modern uçak gemilerinde halen kullanılmaya devam ediyor.

Kaynaklar ve İleri Okumalar:

  • Angled Deck Carriers: An Innovation in Naval Flight; https://www.historyonthenet
  • JOHN D. BARROW; 100 Essential Things You Didn’t Know You Didn’t Know about Math and the Arts

Matematiksel

Sibel Çağlar

Merhabalar. Matematik öğretmeni olarak başladığım hayatıma 2016 yılında kurduğum matematiksel.org web sitesinde içerikler üreterek devam ediyorum. Matematiğin aydınlık yüzünü paylaşıyorum. Amacım matematiğin hayattan kopuk olmadığını kanıtlamaktı. Devamında ekip arkadaşlarımın da dahil olması ile kocaman bir aile olduk. Amacımıza da kısmen ulaştık. Yolumuz daha uzun ama kesinlikle çok keyifli.

Bir Yorum

  1. Merhabalar, aslinda icerikten anladigim 9 derecelik egim acisi degil, 9 derecelik yon degistirme verilmis. Basligin buna gore guncellenmesi daha dogru olur diye dusunuyorum.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bu Yazılarımıza da Bakmanızı Öneririz

Başa dön tuşu