Kalkış ve iniş sırasında kabin ışıklarının kısılması ve pencere perdelerinin açılması, uçuşun en kritik anlarında uygulanan standart güvenlik önlemleridir. Peki bunun amacı nedir?
Kabin ışıklarının kısılmasının nedeni ne pilotların pisti daha iyi görmesini sağlamak, ne yolculara manzara sunmak, ne de uçağı dışarıdan daha görünür kılmaktır. Asıl nedeni anlamak için, gözlerimizin karanlığa nasıl uyum sağladığını bilmek gerekir.
Gözler Nasıl Çalışır?
Retinada iki temel işlevsel bölge bulunur. Biri merkezi görüşü, diğeri ise çevresel görüşü sağlar. Bir nesneye doğrudan baktığınızda devreye giren bölge makuladır. Makulanın ortasında yer alan fovea ise en keskin ve ayrıntılı görmenin gerçekleştiği noktadır. Bu bölgeler çoğunlukla koni hücrelerinden oluşur. Bu yüzden iyi aydınlatılmış ortamlarda baktığınız nesneleri net ve ayrıntılı şekilde görebilirsiniz.
Işık azaldığında ise görme biçimimiz değişir. Bu kez çubuk hücreler devreye girer ve çevresel görüş daha etkili hale gelir. Göz, özellikle hareketleri ve parlaklık farklarını doğrudan bakılan noktadan çok çevrede algılar. Bu nedenle karanlıkta bir nesneye doğrudan bakmak yerine, biraz yanına bakmak onu daha kolay fark etmenizi sağlar.
Gözün ön kısmında iris ve gözbebeği yer alır. İris, gözün renkli kısmıdır ve gözbebeğinin genişliğini kontrol eder. Aydınlıkta gözbebeği küçülerek fazla ışığı sınırlar. Karanlıkta ise genişleyerek daha fazla ışığın içeri girmesine izin verir. Ancak bu uyum anında gerçekleşmez. Gözün karanlığa tam olarak alışması genellikle on ila on beş dakika sürer.
Uçakların Işıklarının İniş ve Kalkışta Söndürülmesinin Gerçek Nedeni
İşte kabin ışıklarının neden kısıldığının temel nedeni budur. Şimdi bir senaryo düşünelim. İnişe geçmiş bir uçaktasınız ve yere iyice yaklaştınız. Kabin ışıkları açık, her yer aydınlık. Tam o sırada bir şeyler ters gider. Uçak şiddetle sarsılmaya başlar. Çığlıklar yükselir. Sarsıntı, ardından sert bir çarpma hissi… Kısa bir bilinç kaybının ardından gözlerinizi açarsınız. Uçağın düştüğünü fark edersiniz. Neyse ki hayattasınız. Zorlukla da olsa çıkış kapısına ulaşmayı başarırsınız.
Tam dışarı çıkacakken fark edersiniz ki hiçbir şey seçemiyorsunuz. Önünüzdeki tahliye kaydırağını bile göremiyorsunuz. Çünkü gözleriniz hâlâ parlak kabin ışığına alışkındır. Bir anda karanlık ortama geçtiğiniz için retina henüz uyum sağlayamaz. Bu yüzden görüşünüz ciddi şekilde azalır ve hareket etmek zorlaşır.
Bir diğer neden, acil durum aydınlatmasının karanlıkta daha kolay fark edilmesidir. Buna çıkış işaretleri ve zemindeki yönlendirme ışıkları da dahildir. Bu ışıklar, yolcuların uçağı güvenli şekilde terk edebilmesi için yolu gösterir.
Özellikle kabin içinde duman ya da yangın gibi görüşün azaldığı durumlarda bu durum kritik hale gelir. Kalkış ve inişten önce ışıkların birkaç dakika kısılması, gözlerin bu tür aydınlatmaları çok daha kolay ayırt etmesini sağlar.
Uçak Perdeleri Neden Açılır?
Sık uçuyorsanız, kabin görevlilerinin kalkış ve iniş sırasında yolculardan pencere perdelerini açmalarını istediğini fark etmiş olabilirsiniz. Bu her uçuşta uygulanmasa da, özellikle gündüz uçuşlarında standart bir uygulamadır. Bunun nedeni de yine güvenlikle ilgilidir. Perdeler açık olduğunda, elektrik kesilse bile kabin içi doğal ışıkla aydınlanır. Ayrıca yolcular ve kabin ekibi, uçağın dışını görebilir.
Yangın, mekanik arıza ya da kuş çarpması gibi acil durumlarda, uçuş ekibinin durumu anlayabilmesi için görsel bilgiye ihtiyacı olur. Perdeler açık olduğunda kabin görevlileri uçağın dışını daha kolay kontrol edebilir. Bu da acil durumlarda daha hızlı ve doğru tepki verilmesini sağlar.
Gece uçuşlarında ise dışarıdaki görüş doğal olarak daha sınırlıdır. Bu nedenle perdelerin açık ya da kapalı olması genellikle yolculara bırakılır. Bazı havayolları açık tutulmasını isteyebilir, ancak bu yaygın bir uygulama değildir.
İlginçtir, bu uygulama aslında yeni bir fikir değildir. Açık denizlerde korsanlığın yaygın olduğu dönemlerde birçok korsan, iki gözü de sağlıklı olmasına rağmen göz bandı takardı. Böylece güvertedeyken bir gözünü kapalı tutar, karanlık ortamlara indiklerinde ise bandı çıkararak karanlığa önceden alışmış olan gözlerini kullanırlardı. Bu sayede ambar gibi loş alanlarda çevrelerini daha net görebiliyorlardı.
Kaynaklar ve ileri okumalar:
- Why Planes Turn Lights Off For Takeoff And Landing; yayınlanma tarihi: 3 Ocak 2020; Bağlantı: https://www.ndtv.com/
- The Real Reason Planes Dim the Lights During Takeoff and Landin; yayınlanma tarihi: 12 Ocak 2017; Bağlantı: https://www.cntraveler.com/
Size Bir Mesajımız Var!
Matematiksel, matematiğe karşı duyulan önyargıyı azaltmak ve ilgiyi arttırmak amacıyla kurulmuş bir platformdur. Sitemizde, öncelikli olarak matematik ile ilgili yazılar yer almaktadır. Ancak bilimin bütünsel yapısı itibari ile diğer bilim dalları ile ilgili konular da ilerleyen yıllarda sitemize dahil edilmiştir. Bu sitenin tek kazancı sizlere göstermek zorunda kaldığımız reklamlardır. Yüksek okunurluk düzeyine sahip bir web sitesi barındırmak ne yazık ki günümüzde oldukça masraflıdır. Bu konuda bizi anlayacağınızı umuyoruz. Ayrıca yazımızı paylaşarak da büyümemize destek olabilirsiniz. Matematik ile kalalım, bilim ile kalalım.
Matematiksel
