Tekdüze Çizgilerin Geometrik Doğurganlığı Moiré Desenleri

Pencere tüllerinde, televizyon ekranlarında, otoyol çitlerinde, akla gelmedik yerlerde birdenbire ortaya çıkıp sonra kaybolan hareler yani Moiré desenleri ile karşılaşıyor ama gözden kaçırıyor olabilirsiniz. Onları bir göz yanılması zannetsek de aslında durum bundan çok daha fazlasıdır. Moire deseni iki tane periyodik deseni üst üste koyup hafifçe ötelediğimiz veya döndürdüğümüz zaman ortaya çıkan görünüme verilen addır. Bu fenomen ilk olarak 1874’te Lord Rayleigh tarafından ortaya atılmıştır.

Moire desenleri ile yaşamınızda ilk kez karşılaştığınız yer büyük olasılıkla evinizin penceresidir. Bunlar tül perdenin katlanıp üst üste geldiği yerlerde seçilebilen yuvarlak hatlı şekillerdir. Gözenekli dokumalı kumaşların üst üste geldiği hemen her yerde moiré desenleri oluşur. Dolabınızda duran pırıltılı ipek gömleklerde, siz Moire gösterisi sunacaktır. Zaten, moire sözcüğü, Fransızcada, dökümlerinde kendine özgü dalgalı pırıltılar gösteren, belli bir tip ipekli kumaşı adlandırmak üzere üretilmiş eski bir terimdir.

Tekdüze Çizgilerin Geometrik Doğurganlığı Moiré Desenleri

Matbaacılıkta moire desenleri eski bir problemdir. Bir dergide gri renkli olarak gördüğümüz bölgeler aslında bir sürü siyah noktadan oluşur. Eğer bu gri bölgeyi daha da koyultmak istiyorsak daha fazla siyah nokta eklemek zorunda kalırız. Ama eğer bu noktalar eş aralıklıysa o zaman moire desenleri ortaya çıkar. Bunun önüne geçmek için nokta aralıkları rastgele olacak şekilde ayarlanır. Bazen, gazete ve dergilerdeki fotoğraflarda görebileceğiniz belli belirsiz verev çizgiler, tüm önlemlere karşın kaza sonucu oluşan moiré desenlerinden başka bir şey değildir.

Tekdüze Çizgilerin Geometrik Doğurganlığı Moiré Desenleri
Bu iki motifin orta noktalarına bir süre baktıktan sonra gözlerinizi hafifçe kıpırdattıkça, gözünüzün bir önceki an odakladığı görüntüyle o anda gördüğünü üst üste bindirecektir. Bu da, belli belirsiz, hareketli moiré deseni oluşmasına yol açacaktır.

Moiré desenlerinin yaşam alanı, üst üste binen düzenli motiflerin bulunduğu herhangi bir yer olabilir. Moiré motiflerinin neye benzediğini anlamak için aşağıdaki videoya göz atabilirsiniz.

Moiré Desenleri Neden Oluşur?

Bu durum retinamızdaki sinir uçlarının, ışık uyarısını, görüntüyü, kısa bir süre için depolamalarından kaynaklanıyor. Bunun en uç örneği, parlak bir ışık kaynağına baktıktan sonra etrafta gördüğümüz hayalet lekelerdir. Sık çizgili bir motife bakarken, biz farkına varmadan gözümüz hafif hafif hareket ettikçe, motifin, retinamızdaki hayalet görüntüsü, o an algıladığımız en son görüntüyle üst üste binecektir. Gözlerimizi sürekli, tam olarak aynı noktaya odaklayamadığımızdan, moiré desenleri oluşur.

Günümüzde Moiré desenleri sayesinde; optik, dalga hareketi, stres analizi, kristalografi, matematik ve algı psikolojisindeki problemler çözülüyor. Fizik alanı dışında, grafik tasarımı alanlarında da karşımıza çıkan bu desenler etkili ürün tasarımları yaratmanıza olanak tanıyan bir teknik olarak biliniyor. Moiré desenleri hakkında daha fazla bilgiye erişmek, bu kalıpların nasıl geliştiği ve uğraşırken ne kadar çok sürprizler barındırdığı konusunda fikir edinmek isterseniz aşağıdaki videoya da göz atabilirsiniz.

GÖZ ATMAK İSTERSENİZ

İleri Okumalar:

Matematiksel

Sibel Çağlar

7 yıl Kadıköy Anadolu Lisesinin devamında lisans eğitimimi Marmara Üniversitesi İng. Matematik öğretmenliği üzerine tamamladım. Devamında 20 yıl çeşitli özel eğitim kurumlarında matematik öğretmenliği ve eğitim koordinatörlüğü yaptım. 2015 yılında matematiksel.org web sitesini kurdum. Amacım bilime ilgiyi arttırmak, bilimin özellikle matematiğin zihin açıcı yönünü açığa koymaktı. Yolumuz daha uzun ve zorlu ancak en azından deniyoruz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu