“Matematiğin ilerlemesi ve gelişmesi devletin refahıyla yakından ilişkilidir.” Bu söz Napolyon Bonapart’a aittir. Herkes Fransa imparatoru Napolyon Bonapart’ı (1769–1821) tanır. Ancak onun aynı zamanda çok başarılı bir matematik öğrencisi olduğunu pek az kişi bilir.
Napolyon, Fransa’nın Brienne kentindeki askerî okulda eğitim gördü. Burada cebir, trigonometri ve geometri dersleri aldı. Okulun en başarılı matematik öğrencilerinden biriydi. Diğer derslerde ortalama bir performans gösterse de matematikteki yeteneği dikkat çekiyordu. Paris Askerî Akademisi’ne kabul edilmesinde de bu yeteneğinin önemli rol oynadığı söylenir.
Akademideki eğitimi sırasında da matematik alanındaki başarısıyla öğretmenlerini ve arkadaşlarını etkilemeye devam etti. Zamanla bazı matematikçiler onunla ilgilenmeye başladı. Bunlardan biri olan Lorenzo Mascheroni (1750–1800) isimli bir matematikçiydi.
Mascheroni aynı zamanda Fransız Devrimi’ne sempati duyan biriydi ve Fransa’nın İtalya yarımadasını işgalini desteklemişti. Bu nedenle seferi yöneten general Napolyon Bonapart ile tanışma fırsatı buldu. Hatta 1797 yılında yayımladığı Geometria del compasso adlı kitabını da Napolyon’a ithaf etti. Bu nedenle kimi tarihçiler Napolyon teoreminin ilk onun tarafından kanıtlandığını ileri sürer.
Napolyon 1798 yılında Mısır seferine çıktığında yanında birçok bilim insanını da götürdü. Bu grubun içinde matematikçiler Gaspard Monge (1746–1818) ve Joseph Fourier (1768–1830) da vardı. Daha sonra imparator olduğunda Monge, Fourier ve başka matematikçilere yönetimde önemli görevler verdi. Bu bilim insanlarının görevi yeni okullar kurmak, eğitim sistemini yeniden düzenlemek ve yeni öğretmenler yetiştirmekti.
Ayrıca okul programlarında matematiğe daha fazla yer verilmesi hedefleniyordu. Günümüzde de matematik Fransız eğitim sisteminin temel derslerinden biri olmaya devam eder.
Napolyon teoremi nedir?
Napolyon’un adıyla anılan bir geometri sonucu bugün “Napolyon Teoremi” olarak bilinir. Teorem ilk kez 1825 yılında yayımlandı; bu tarih, Napolyon’un Saint Helena adasında ölümünden dört yıl sonradır. Yayınlandığı yer ise The Ladies’ Diary adlı İngiliz matematik almanak dergisiydi.
Teoremin Bonaparte ile ilişkilendirilmesine dair açık bir ifade ancak 1911 yılında yayımlanan Elementi di Geometria adlı kitapta görülür. Daha eski bazı istisnalar bulunsa da teorem uzun süre yalnızca geometrik bir sonuç olarak anılmıştır.
Bazı matematik tarihçileri ise Napolyon’un, bu teoremi keşfetmek ve kanıtlamak için gerekli matematiksel bilgi düzeyine sahip olmadığını ileri sürer. Buna rağmen hem hayranları hem de eleştirmenleri bu sonucu bugün “Napolyon Teoremi” olarak adlandırır.
Napolyon Teoremi şunu söyler: Herhangi bir ABC üçgeninin kenarları üzerine dış tarafta ABZ, BCX ve ACY eşkenar üçgenleri çizilirse, bu üçgenlerin merkezleri de bir eşkenar üçgenin köşelerini oluşturur.
Başka bir ifadeyle, ABC başlangıç üçgenidir. Kenarların üzerine kurulan eşkenar üçgenlerin ağırlık merkezleri L, M ve N noktalarıdır. Bu noktaları birleştiren LMN üçgeni de eşkenar olur. Bu teoremin pek çok farklı kanıtı vardır: sentetik geometri, trigonometrik yöntemler veya karmaşık sayılar kullanılarak yapılan kanıtlar bunlardan bazılarıdır.
Sonuç Olarak
Sonucunda, Napolyon’un gerçekten bu teoremle ne kadar ilgilendiği kesin olarak bilinmez. Ancak matematiğe olan ilgisi açıktır. Yine de öğretmeni Laplace’ın 1787’de söylediği şu söz, konuya biraz ironik bir bakış getirir: “General, sizden her şeyi bekliyoruz — ama bir geometri dersi vermenizi değil.”
Kaynaklar ve ileri okumalar
- Mustika, Wahyuni & Mashadi, Mashadi & Gemawati, Sri. (2020). Area of Outer Napoleon In The Parallelogram and Area of Outer Semi Napoleon in The Kite. 31-37. 10.9790/5728-1503023137.
- Timeless Theorems of Mathematics/Napoleon’s theorem. Kaynak site: Wiki books. Bağlantı: Timeless Theorems of Mathematics/Napoleon’s theorem
Size Bir Mesajımız Var!
Matematiksel, matematiğe karşı duyulan önyargıyı azaltmak ve ilgiyi arttırmak amacıyla kurulmuş bir platformdur. Sitemizde, öncelikli olarak matematik ile ilgili yazılar yer almaktadır. Ancak bilimin bütünsel yapısı itibari ile diğer bilim dalları ile ilgili konular da ilerleyen yıllarda sitemize dahil edilmiştir. Bu sitenin tek kazancı sizlere göstermek zorunda kaldığımız reklamlardır. Yüksek okunurluk düzeyine sahip bir web sitesi barındırmak ne yazık ki günümüzde oldukça masraflıdır. Bu konuda bizi anlayacağınızı umuyoruz. Ayrıca yazımızı paylaşarak da büyümemize destek olabilirsiniz. Matematik ile kalalım, bilim ile kalalım.
Matematiksel
