Güney Pasifik Okyanusu’nun derinliklerinde, Dünya üzerindeki karaya en uzak nokta yer alır. “Point Nemo” olarak bilinen bu nokta, en yakın kara parçasına yaklaşık 2.688 kilometre uzaklıktadır. Bu özelliğiyle gezegenin en izole ve en ulaşılmaz yeri kabul edilir. Eğer “okyanusun ortası” ifadesini gerçekten karşılayan bir yer varsa, burası tam olarak orasıdır.
Jules Verne’in Denizler Altında Yirmi Bin Fersah romanındaki ünlü denizaltı kaptanından esinlenerek adlandırılan Nemo Noktası, 1992 yılında Hırvat-Kanadalı harita mühendisi Hrvoje Lukatela tarafından belirlendi.
Lukatela, karaya en uzak noktayı tespit etmek için kendi coğrafi yazılımını geliştirdi. Bu yazılım, üç farklı kıyı noktasına eşit uzaklıkta bulunan konumu hesaplayarak Nemo Noktası’nın koordinatlarını ortaya koydu. Yapılan hesaplamalar, buranın Dünya üzerindeki en uzak nokta olduğunu gösterdi.
“Okyanusun ulaşılmaz noktası” olarak da anılan Nemo Noktası, 48°52.6′ güney enlemi ve 123°23.6′ batı boylamında yer alır. En yakın kara parçasına olan uzaklığı yaklaşık 2.688 kilometredir. Bu kara parçası, Pitcairn Adaları’na bağlı küçük Ducie Island’dır ve Nemo Noktası’nın kuzeyinde yer alır.
Bu bölgede yaklaşık 22 milyon kilometrekarelik bir alanda tek bir insan bile yoktur. Bu alan, Fransa’nın yaklaşık 35 katı büyüklüğündedir. “Nemo” adı Latince “hiç kimse” anlamına gelir. Bu isim, noktanın her yönden binlerce kilometre boyunca hiçbir insanın bulunmadığı son derece izole konumunu doğrudan yansıtır.
Nemo Noktası Neden Uzay Araçlarına ve Uydulara Mezar Olmaktadır?
Nemo Noktası’nın benzersiz derecede izole konumu, onu uzay enkazlarının güvenli biçimde düşürülebileceği ideal bir bölge hâline getirir. Bu nedenle uluslararası uzay topluluğu burayı bir “uzay mezarlığı” olarak tanımlar. Yörüngeden çıkan uydular ve diğer uzay araçları, yerleşim alanlarına zarar vermemesi için özellikle bu bölgeye yönlendirilir.
Bu tercih oldukça mantıklıdır. Çünkü atmosfere giren uzay araçları tek parça hâlinde yere ulaşmaz. Parçalanır ve binlerce küçük parçaya ayrılır. Bu parçalar, genişliği onlarca kilometreyi, uzunluğu ise yüzlerce hatta bin kilometreyi bulabilen oval bir alana yayılır. Dünya üzerinde bu tür bir düşüşte hiçbir parçanın bir insana ya da yerleşime zarar vermeyeceğinden emin olunabilecek yer sayısı oldukça azdır.
Bu süreç genellikle kontrollü biçimde gerçekleşir. Örneğin NASA, bir uydu ya da uzay aracının atmosfere giriş zamanını Nemo Noktası’nın tam üzerine denk gelecek şekilde ayarlar. Böylece enkazın güvenli biçimde okyanusa düşmesini sağlar.
Bu bölgede, Avrupa Uzay Ajansı’na ait kargo araçları, 140’tan fazla Soyuz uzay aracı ve Sovyet dönemine ait Mir uzay istasyonu gibi pek çok yapı okyanusun derinliklerine gömülmüştür.
Bu İzole Nokta Sandığımız Kadar İzole Değil!
Nemo Noktası, Güney Pasifik Okyanusu’nda yer alan ve saat yönünde dönen büyük bir akıntı sistemi olan Güney Pasifik Döngüsü’nün tam merkezindedir. Bu döngü, okyanus akıntılarının geniş bir alanda sürekli dolaşım hâlinde olduğu bir yapıdır.
Bölge karalardan son derece uzak olduğu için, kara kaynaklı toz taşınımı ya da besin girişleri neredeyse hiç gerçekleşmez. Bu nedenle buradaki sular, besin açısından oldukça fakirdir.
Bu durum, Nemo Noktası çevresindeki geniş alanı adeta dev bir okyanus çölüne dönüştürür. Burada köpekbalıkları ya da büyük balıklar yaşamaz. Buna rağmen, bölge tamamen “yaşamsız” değildir.
Güney Pasifik Döngüsü, çok sayıda bakteri ve mikroorganizmaya ev sahipliği yapar. Bu canlılar, küresel biyokimyasal döngülerde önemli bir rol oynar. Ayrıca Nemo Noktası yakınındaki deniz tabanında bulunan volkanik bacalar çevresinde küçük yengeçlere de rastlanmıştır.
Sonuç Olarak;
Nemo Noktası’nın en bol kaynağı sudur. Ancak ikinci en yaygın unsurun plastik olması şaşırtıcıdır. Volvo Ocean Race sırasında bölgeden geçen gemilerin topladığı su örneklerinde, metreküp başına 26’ya kadar mikroplastik parçacık tespit edilmiştir.
Yani Dünya’nın en izole noktası bile kirlilikten nasibini alır. Yine de bu oran, metreküp başına yaklaşık 350 plastik parçacığının bulunduğu Güney Çin Denizi’ne kıyasla daha düşüktür.
Nemo Noktası, zaman zaman Cthulhu ile de ilişkilendirilir. H. P. Lovecraft’ın yarattığı bu kurgu varlık, okyanusun derinliklerinde, R’lyeh adlı batık bir şehirde yaşar.
Lovecraft, bu şehrin yerini yaklaşık olarak Nemo Noktası’na çok yakın koordinatlarda tarif eder. Hatta burayı, “kadim varlıkların Dünya’ya ilk geldiği ve hâlâ varlığını sürdürdüğü yer” olarak tanımlar.
Dikkat çekici olan şu: The Call of Cthulhu adlı hikâye 1928’de yayımlandı. Nemo Noktası ise ancak onlarca yıl sonra keşfedildi. Yani yazar, bu kadar izole bir bölgeyi gerçek keşfinden çok önce hayal etmiş oldu.
Kaynaklar ve İleri Okumalar
- What is point Nemo: the loneliest place on Earth. Bağlantı: What is point Nemo: the loneliest place on Earth (zmescience.com). Yayınlanma tarihi: 21 Mart 2023
- Solitude, Space Junk and Sea Monsters: the Eerieness of Point Nemo. Yayınlanma tarihi: 18 Haziran 2016. Kaynak site: Bağlantı: Solitude, Space Junk and Sea Monsters: the Eerieness of Point Nemo
Size Bir Mesajımız Var!
Matematiksel, matematiğe karşı duyulan önyargıyı azaltmak ve ilgiyi arttırmak amacıyla kurulmuş bir platformdur. Sitemizde, öncelikli olarak matematik ile ilgili yazılar yer almaktadır. Ancak bilimin bütünsel yapısı itibari ile diğer bilim dalları ile ilgili konular da ilerleyen yıllarda sitemize dahil edilmiştir. Bu sitenin tek kazancı sizlere göstermek zorunda kaldığımız reklamlardır. Yüksek okunurluk düzeyine sahip bir web sitesi barındırmak ne yazık ki günümüzde oldukça masraflıdır. Bu konuda bizi anlayacağınızı umuyoruz. Ayrıca yazımızı paylaşarak da büyümemize destek olabilirsiniz. Matematik ile kalalım, bilim ile kalalım.
Matematiksel
