SORGULAYAN YAZILAR

Bir Zamanlar Çok Farklı Anlamları Olan Kelimeler

Dil yaşayan bir varlıktır. Bu sebeple kelimeler zaman içinde anlam değiştirir. Dil tarihçisi Anne Curzan bir literatür çalışması yaparak bu fenomeni inceledi ve eskiden tamamen farklı anlamları olan bazı kelimeleri belirledi.

Biz insanız. Kelimelerle yaratıcı yollarla oynamayı seviyoruz ve bu süreçte dili değiştiriyoruz. Geçmişe baktığımızda, kelimelerin geçirdiği değişikliklerin büyüleyici olduğunu düşünüyoruz. Bu büyüyü – kelimelerin korkunç ve müthiş eş anlamlılığını yapan bazı durumları – bugün tanık olduğumuz değişikliklere aktarabilir miyiz?

kelimeler

Kelimelerin anlamı zamanla bizleri şaşırtacak şekillerde değişir. Bazen gözümüzün önünde anlam değiştiren kelimelerin farkına varırız ve bu bizi rahatsız edebilir.

Eğer kelimelerin bu şekilde değişmesine izin verirsek nasıl etkili bir şekilde iletişim kuracağız? Birbirimizi nasıl anlayacağız? Kendimizi nasıl ifade edeceğiz?

Bu argümana iyi bir haberle karşılık verelim o halde. Tarih bize bu anlam değişikliklerinden ötürü dilde bir sıkıntı olmayacağını söylüyor.

Kelimeler, onları kullanacak ve yaşamalarını sağlayacak konuşmacılar olduğu sürece gelişen ve değişen yaşam koşulları sebebiyle anlamlarını değiştirmektedirler ve değiştirecektirler.

Zaman içinde anlamlarını tamamen değiştiren kelimelere bazı örnekler…

1. Hoş, sevimli (Ing. Nice): Bu kelime “saçma, aptalca, basit” anlamına geliyordu. Bugün ise sevimli, güzel, hoş, latif anlamlarına gelmektedir.

2. Aptalca (Ing. Silly): En eski kullanımlarında tam zıttı bir anlamda kullanılıyordu; layık veya kutsanmış şeylere atıfta bulunmak için. Zaman içerisinde zayıf ve savunmasız olanlara ve en sonunda aptal olanlara atıfta bulunan bir kelimeye evrildi.

3. Korkunç (Ing. Awful): Eskiden çeşitli nedenlerden ötürü “huşuya layıktı”, “Tanrı’nın korkunç heybeti” gibi ifadeler bu kelime ile bildiriliyordu.

4. Fos çıkmak (Ing. Fizzle): Bir zamanlar kötü sonuçlanmak anlamında daha kibar bir ifade olarak kullanılan bu kelime zamanla Amerikan kolej argo dilinde, bir şeyin başarısızlığına atıfta bulunmak üzere boşa çıkmak, fos çıkmak şekline dönüştürüldü.

5. Çapkınlık yapmak (Ing. Wench): Eski bir İngilizce kelime olan wenchel’in kısaltılmış bir şekli olan wench kelimesi, kadın hizmetçilere atıfta bulunarak kadınları aşağılayıcı bir anlamda kullanılıyordu (hizmetçi kızla gönül ilişkisi). Günümüzde ise çapkınlık yapmak anlamında kullanılıyor.

6. İç yüzünü araştırmak (Ing. Fathom): Bu fiilin “kişinin kollarıyla kuşatması” anlamından “çok düşündükten sonra anlamak” anlamına nasıl geçtiğini anlamak zor olabilir.

7. İpucu (Ing. Clue): Yüzyıllar önce “clue/clew” bir iplik topuydu. Bir labirentte ilerlediğinizi düşünün ve ipliği çözmemize yardımcı olan önemli kanıt parçalarına nasıl ulaştığınızı göreceksiniz.

8. Sayısız, çok büyük sayı (Ing, Myriad): Eğer 600 yıl önce sayısız şeye sahipseniz, bu 10.000 adete sahip olduğunuz anlamına geliyordu.

9. Yaramaz (Ing. Naughty): Uzun zaman önce yaramaz olsaydınız, yaramazdın ya da hiçbir şey yapmadın olurdu. Bir zaman sonra kötü ya da ahlaksız demek oldu, şimdi de sadece kötü davranan anlamında kullanılıyor.

10. Ürkütücü (Ing. Eerie): Ürkütücü kelimesi korkuya ilham veren şeyleri tarif etmeden önce, korku hisseden insanları tarif eden bir kelimeydi.

11. Evde kalmış kız (Ing. Spinster): İncecik olmuş eğrilmiş kadın anlamında kullanılan kelime şimdilerde evlenmemiş, evlenememiş kadın anlamında kullanılıyor.

12. Lisans (Ing. Bachelor): Lisans, bir üniversiteden alınabilecek en düşük rütbeye verilen isim olmadan önce genç bir şövalye anlamına geliyordu.

13. Flört (Ing. Flirt): Yaklaşık 500 yıl önce flört bir şeyi uzaklaştıran ya da bir hayranı olan ya da başka bir şekilde hızlı ya da sarsıntılı bir hareket yapan anlamlarına geliyordu. Şimdi ise insanların duygularıyla oynamak anlamında kullanılıyor.

14. Erkek, adam (Ing. Guy): Bu kelime 1605’te Parlamento’yu havaya uçurmak için başarısız bir girişimin parçası olan Guy Fawkes’in isminden geliyor. İnsanlar onun efsanesini yaşatmak için bazı olayları “Guy Fawkes” diye adlandırarak olayın “korkunç” olduğunu anlatmak istiyorlardı. ABD’de, genel olarak erkeklere atıfta bulunan bir kelime olarak kullanılmaktadır.

15. Şirret, ahlaksız kadın (Ing. Hussy): İster inanın ister inanmayın “hussy” kelimesi ev hanımı kelimesinden gelir (açıkça birkaç ses değişikliği ile) ve bugün itibarsız kadın, metres anlamında kullanılır.

16. Berbat, çok kötü (Ing. Egregious): Eskiden seçkin veya seçkin olmak anlamına geliyordu. Günümüzde kelimenin olumsuz anlamı ortaya çıktı ve şimdi birisinin veya bir şeyin göze çarpan derecede kötü olduğu anlamına geliyor.

17. Heyecanını bastırmak (Ing. Quell): Bir şeyi veya eskisini öldürmek demekti, sadece bastırmakla kalmayıp öldürmek anlamına geliyordu.

18. Bunak (Ing. Senile): Bunak eskiden sadece yaşlılıkla ilgili herhangi bir şeyden bahsetmek için kullanılıyordu, böylece yaşlılık olgunluğuna sahip olunduğu anlamı çıkarılıyordu. Şimdi özellikle yaşlılık bunaması çekenlere atıfta bulunuyor.

Konu ile ilgili TED Talks videosunu izlemek isteyenler için…

Kaynak: https://ideas.ted.com/20-words-that-once-meant-something-very-different/

Paylaşmak Güzeldir

Busra Meral

Keyifli okumalar...
Başa dön tuşu
Kapalı