1865’te ünlü bir İngiliz ordu cerrahı dizanteriden öldü. Ölümünde olağandışı bir durum yoktu. Ancak kısa süre sonra bu olay, İngiliz toplumunu sarsan bir skandala dönüştü. Raporlara göre cerrah James Barry göründüğü kişi değildi. Ölümünün ardından, aslında Margaret Ann Bulkley adıyla doğmuş bir kadın olduğu ortaya çıktı.
Bu gelişmenin ardından uzun süren bir tartışma başladı. James Barry gerçekte kimdi? Daha da önemlisi, neden bütün yaşamını erkek kimliği altında sürdürmüştü?
Dr. James Barry Kimdir?
James Barry (1792–1865), yalnızca ardındaki sırla değil, başlı başına olağanüstü sayılabilecek yaşamıyla dikkat çeker. Henüz on üç yaşındayken tıp eğitimini tamamladı. Çok geçmeden İngiliz Ordusu’na katıldı ve daha on beşine bile varmadan yardımcı cerrah olarak göreve başladı.
İlk durağı Cape Town’du. Burada Vali Charles Somerset’in kişisel doktoru olarak çalıştı. 1820’lerde gerçekleştirdiği başarılı sezaryen ameliyatı, onu tıp dünyasında tanınır hâle getirdi. İnce yapılı, kısa boylu biriydi. Buna karşılık sert mizacıyla biliniyordu. Tartışmaktan çekinmez, zaman zaman düello çağrıları yapardı. Yine de bu karşılaşmaların hiçbiri ölümle sonuçlanmadı.
Görevleri onu Mauritius ve Jamaika’ya, ardından Saint Helena’ya götürdü. Burada başcerrah olarak görev yaparken keskin tavırları nedeniyle askerî mahkemeye çıktı. Suçsuz bulundu, ancak yine de İngiltere’ye geri gönderildi.
1851’de Korfu’da hastaneler genel müfettiş yardımcılığı görevini üstlendi. Bu dönemde hasta hijyeni ve beslenmesi konusunda yaptığı düzenlemeler, dönemin standartlarını önemli ölçüde değiştirdi ve Florence Nightingale üzerinde de etkili oldu.
Kırım Savaşı’nda aktif görev almasına izin verilmedi. Ancak cepheyi ziyaret etti ve Nightingale ile tanıştı. Nightingale daha sonra, onun için “Ordu içinde karşılaştığım en katı insanlardan biriydi” diye yazacaktı.
Uzun yıllar süren meslek hayatı boyunca pek çok reforma imza attı. Hayatının son dönemini Londra’nın Marylebone semtinde geçirdi. 1865’te bir salgın sırasında yaşamını yitirdi.
Margaret Ann Bulkley, Dr. James Barry oldu!
Ölmeden önce, gömülürken üzerindeki kıyafetlerin çıkarılmamasını ve bedeninin bir çarşafa sarılarak defnedilmesini özellikle vasiyet etmişti. Üst düzey bir doktor cesedi inceleyip ölüm belgesini imzaladı. Ancak defin hazırlıkları sırasında bir kadın görevli alışılmadık bir durum fark etti.
Bedenin bir kadına ait olduğunu gördü. Ayrıca daha önce doğum yapmış olabileceğine işaret eden izler de bulunduğunu fark etti.
Buna rağmen St Paul’s’te cenaze töreni planlandığı gibi gerçekleşti. James Barry, Kensal Green Mezarlığı’na erkek kimliğiyle gömüldü. Ancak bu durum kısa sürede yayıldı. Kimileri Barry’nin çift cinsiyetli olduğunu ileri sürdü. Otopsi yapılmadığı için kimse kesin bir sonuca ulaşamadı. Bunun üzerine ordu, Barry’ye ait kayıtları yüz yıl boyunca gizli tuttu.
1950’lerde tarihçi Isobel Rae’nin yürüttüğü titiz araştırmalar sayesinde bugün biliyoruz ki James Barry aslında Margaret Ann Bulkley adıyla doğdu. Cork’lu bir bakkalın kızıydı. On yaşından itibaren erkek gibi giyinmeye başladı. Annesi Mary-Ann, Kraliyet Akademisi’nde resim profesörü olan James Barry’nin kız kardeşiydi.
1803’te babası borç yüzünden hapse girince aile zor bir duruma düştü. Bunun üzerine annesi ve amcasının etkili çevresi, Margaret’ı tıp eğitimine sokmak için onu gizlice bir planla tıp okuluna yerleştirmeye karar verdi.
Margaret Bulkley’in ortadan kayboluşu ve James Barry’nin ortaya çıkışı dikkatle kurgulandı. Annesiyle birlikte Edinburgh’a gittiler ve kendilerini teyze ile yeğen olarak tanıttılar. James Barry bu yeni kimlikle üniversiteye kaydoldu. Sırrı korumak için geçmişleriyle tüm bağlarını kopardılar. Gerçeği yalnızca planın içindeki dar bir çevre biliyordu.
Margaret bundan sonra dış görünüşüne büyük özen gösterdi. Sürekli uzun bir palto giydi. Pürüzsüz çenesi ve ince sesi dikkat çekmesin diye yaşını olduğundan büyük gösterdi. 1812’de mezun olduğunda kimse şüphelenmedi. Ancak bu mezuniyet, onu Britanya’da tıp diploması alan ilk kadın yaptı.
Sonuç Olarak
Böylesine başarılı ve göz önünde birinin, cinsiyetine dair bu sırrı altmış yıldan fazla süre saklamış olması neredeyse inanılmazdır. Bu görünümü sürdürmenin yarattığı baskı son derece ağır olmalıydı; sert ve zaman zaman saldırgan tavrı da büyük ölçüde bu duruşun parçasıydı. Bir dönem onu yalnızca kılık değiştiren biri olarak tanımladılar. Oysa bu ifadeler, bu sıra dışı kişiyi açıklamakta yetersiz kalır.
Konuk Yazar: Kaan Türkoğlu
Kaynaklar ve ileri okumalar:
- Margaret Ann Bulkley Posed as a Man for 56 Years and Served as an Army Surgeon; Yayınlanma tarihi: Bağlantı: Margaret Ann Bulkley Posed as a Man for 56 Years and Served as an Army
- The Extraordinary Secret Life of Dr. James Barry; Bağlantı: The Extraordinary Secret Life of Dr. James Barry
Size Bir Mesajımız Var!
Matematiksel, matematiğe karşı duyulan önyargıyı azaltmak ve ilgiyi arttırmak amacıyla kurulmuş bir platformdur. Sitemizde, öncelikli olarak matematik ile ilgili yazılar yer almaktadır. Ancak bilimin bütünsel yapısı itibari ile diğer bilim dalları ile ilgili konular da ilerleyen yıllarda sitemize dahil edilmiştir. Bu sitenin tek kazancı sizlere göstermek zorunda kaldığımız reklamlardır. Yüksek okunurluk düzeyine sahip bir web sitesi barındırmak ne yazık ki günümüzde oldukça masraflıdır. Bu konuda bizi anlayacağınızı umuyoruz. Ayrıca yazımızı paylaşarak da büyümemize destek olabilirsiniz. Matematik ile kalalım, bilim ile kalalım.
Matematiksel
