Artemis Projesi Nedir? Ay’a Neden Tekrar Gidiyoruz?

1972 yılına kadar, Ay’a gönderilen toplam 12 kişi, NASA’nın en büyük başarılarından biri olarak bilinir. Ancak aradan geçen bunca yılda, yeryüzüne en yakın cisim olan Ay’a neden tekrar gidilmedi sorusu da, beraberinde zaten bu uçuşun hiç gerçekleşmediğine kadar giden onlarca komplo teorisini getirir. 

Aslında bir çok kişinin bildiği gibi Ay’a toplam 6 kez gidildi. Hatta tam da bu sıralarda Artemis Projesi kapsamında Ay’a bir kere daha gidiyoruz. Ancak bu sefer amaç biraz daha farklı.

Sonucunda uydumuz Ay bir zamanlar keşfedilmemiş bir bölgeydi ve bilim insanlarının yalnızca Ay hakkında değil, aynı zamanda ötesinde uzanan güneş sistemi hakkında da bilgi edinmesi için heyecan verici bir oyun alanıydı.

Üç metre yüksekliğindeki Nasa’nın Orion kapsülü, Apollo’nun kapsülünden daha geniş ve üç yerine dört astronot oturacak biçimde planlanmış durumda. Ancak bugün başlayan ilk uçuşta cansız mankenler kullanılacak. Üç test mankeninin yanı sıra, uçuş bir dizi derin uzay araştırma projesi taşıyor.

Aradan geçen 50 yıldan sonra Ay yüzeyine yeniden gidiyoruz. NASA, 10 yıldan beri üzerinde çalıştığı misyonda bugün düğmeye basacak ve yeni uzay aracı Artemis’i uzaya gönderecek. Space Launch System – SLS (Uzay Fırlatma Sistemi) olarak bilinen uzay aracı, Orion isimli kapsülü Ay’ın yörüngesine taşıyacak. Bunun nedeni NASA’nın gözünü çok daha ötelere, Mars’a doğru çevirmiş olması.

Artemis Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’nden bugün yerel saatle 08:33’te (Türkiye saatiyle 15:33) fırlatılacak. Ay ve çevresinde 42 günlük insansız bir misyonu tamamlayacak ve 10 Ekim’de San Diego açıklarında Büyük Okyanus’a inerek ilk görevini bitirecek.

Ay’a Neden Gittik?

İkinci dünya savaşı bitiminde alevlenen uzay yarışın iki rakibi ABD ve Sovyetler idi. İlk uzun menzilli füzeyi tasarlayan Sovyetler akabinde uzaya ilk aracı göndermeyi de başardılar (Sputnik, 1957). Sonrasında 21 Nisan 1961’de Rus astronot Gagarin uzaya çıkan ve dünya yörüngesinde tur atan ilk insan oldu. Artık Amerika’nın hedefi belliydi. 1961 – 1975 aralığında Yunan Tanrısı Apollon’un ismini verdikleri proje ABD’nin ulusal uzay projesi oldu.

1967 yılında Apollo 1 test aşamasında fırlatma platformunda çıkan yangın nedeniyle başarısız oldu. Bunun sonucunda üç astronot hayatını kaybetti. NASA, daha sonraki her denemesinde bir önceki hatasını kapattı. Sonunda 16 Temmuz 1969 tarihinde Neil Armstrong, Michael Collins ve Buzz Aldrin’in içinde bulunduğu Apollo-11 uzay aracını Ay’a gönderip, geri getirmeyi başardı.

Daha ileri dönemlerde de çeşitli çalışmalar yapmak için Ay’a toplam 12 kişi ulaştı. Bu astronotlar ay kayalarını ve toprağını, meteorları, manyetizmayı ve güneş rüzgarlarını inceledi. Bu araştırmalar sonucunda, Ay kabuğunun nasıl oluştuğu ve güneş sistemimizde hangi maddelerin etrafta dolaştığı hakkında çok şey öğrendik.

Ay’a Neden Yeniden Gidilmedi?

ay

Ay yarışı sona erdiğinde, Sovyetler Birliği kendi pahalı planlarını sessizce rafa kaldırdı. Sonuçta amaca ulaşılmıştı ve Ay’a yeniden gitmek için kimse önemli bir bütçe ayırmaya gerek görmüyordu. Ancak yakın zamanda Ay yüzeyinde su moleküllerinin olduğu haberini aldık.

Daha önce yürütülen araştırmalar Ay’ın yüzeyinde su bulunduğuna dair işaretler olduğunu ortaya koymuştu. Ama yeni keşifler, su miktarının sanılandan çok daha fazla olabileceğini gösterdi. Suyun olduğu yerde yaşam vardır. En azından başka bir yere gitmeden önce orada bir süre yaşamı sürdürme olanağı vardır. Su sonuçta hidrojen ve oksijenden oluşur. Bu nedenle Ay’daki potansiyel su uzay araçlarına yakıt ikmali yapmak için kullanılabilir. Ayrıca oksijen, aydaki kozmonotlar için solunabilir hava sağlayabilir.

NASA’nın Artemis Projesi Ne Amaca Sahip

NASA’nın ikinci Ay görevi, adını Yunan mitolojisinde Apollo’nun ikiz kız kardeşi Artemis’ten aldı. Artemis ile belirlenen yeni görevler 50 yıl öncesinden oldukça farklı. NASA, Ay’a ilk kadın ve ilk siyah astronotu göndermeyi planlıyor. Bu, uzay araştırmalarının herkese açık olduğu mesajını taşıyacak. Ve Ay yüzeyi sadece başlangıç olacak. NASA’nın hedefi Mars’a ulaşmak.

Devamında gelen Artemis 2 programı ile Ay’ın yörüngesine mürettebatlı bir uçuş öncesi roketleri ve sistemleri test etmek için öncü olacak. Eğer başarılı olursa Artemis 3 ile Ay yüzeyine mürettebatlı bir iniş gerçekleşecek. Nasa tüm bu seferleri 2028 yılına kadar tamamlamayı planlıyor. Sonrasında da uzay istasyonu kurulumu için çalışmalara başlayacak. Kısacası önümüzdeki on yıl, uzay araştırmaları için heyecan verici bir zaman gibi duruyor.



Kaynaklar ve İleri Okumalar:

Matematiksel

Sibel Çağlar

Merhabalar. Matematik öğretmeni olarak başladığım hayatıma 2016 yılında kurduğum matematiksel.org web sitesinde içerikler üreterek devam ediyorum. Matematiğin aydınlık yüzünü paylaşıyorum. Amacım matematiğin hayattan kopuk olmadığını kanıtlamaktı. Devamında ekip arkadaşlarımın da dahil olması ile kocaman bir aile olduk. Amacımıza da kısmen ulaştık. Yolumuz daha uzun ama kesinlikle çok keyifli.

Bir Yorum

  1. Ay fotoğraflarının hiç birinde gök karanlık olmasına rağmen hiç yıldız veya gezegen gözükmüyor. Sebebi nedir? Saygılar

Başa dön tuşu