2014 yฤฑlฤฑnda Surrey NanoSystems, ‘Vantablack’ adฤฑnda bir malzeme piyasaya sรผrdรผ. O zamanlar Vantablack, gรถrรผnรผr ฤฑลฤฑฤฤฑn %99,965’ini emen dรผnyanฤฑn en siyah siyahฤฑ olarak meลhurdu. Peki Vantablack tam olarak nedir ve gerรงekten en siyah siyah mฤฑdฤฑr?
Siyah aslฤฑnda bir renkten ziyade rengin yokluฤudur. Beyaz gรถkkuลaฤฤฑnฤฑn tรผm renklerinin birleลimidir. Elektromanyetik spektrumun gรถrebildiฤimiz kฤฑsmฤฑndaki her dalga boyunun bir karฤฑลฤฑmฤฑdฤฑr. Beyaz olan bir ลey, neredeyse tรผm ฤฑลฤฑฤฤฑ gรถzรผnรผze geri yansฤฑtฤฑr. Renkli nesneler ฤฑลฤฑฤฤฑn bir kฤฑsmฤฑnฤฑ yansฤฑtฤฑr ve kalanฤฑnฤฑ emer. รrneฤin kฤฑrmฤฑzฤฑ mรผrekkepli bir kaleminiz varsa, o mรผrekkepteki maddeler รผzerine dรผลen ฤฑลฤฑฤฤฑn รงoฤunu emer ancak kฤฑrmฤฑzฤฑyฤฑ gรถzรผnรผze geri yansฤฑtฤฑr. Ancak siyah neredeyse hiรงbir ลeyi yansฤฑtmaz,
Bir boyanฤฑn veya mรผrekkebin siyahlฤฑฤฤฑ, ne kadar ฤฑลฤฑฤฤฑn yakalandฤฑฤฤฑ ile รถlรงรผlmektedir. Binlerce yฤฑl boyunca insanlar siyah boya elde etmek iรงin kรถmรผr, ลeftali รงekirdeฤi ve hatta yanmฤฑล kemiklerden yararlandฤฑlar. Ancak bugรผn รงoฤu siyah pigment endรผstriyel kimyasal iลlemlerle oluลturuluyor. Ve bu pigmentler uzun zaman รถnce kullanฤฑlanlardan รงok daha siyah, yani daha az ฤฑลฤฑk yansฤฑtฤฑyorlar. Yine de bugรผn bile, yakฤฑn olmamฤฑza raฤmen hiรงbir ลey yรผzde yรผz siyah deฤil.
Vantablack Tam Olarak Nedir?
Vanta, Vertically Aligned Carbon Nanotube Arrays, yani: Dikey Olarak Hizalanmฤฑล Karbon Nanotรผp Dizileri anlamฤฑna gelir. Adฤฑndan da anlayacaฤฤฑnฤฑz gibi bu boya nano boyuttaki karbon tรผplerinin dikey olarak bir yรผzey รผzerinde bรผyรผtรผlmesi ile elde ediliyor. Bu karbon tรผpleri, รผzerine dรผลen ฤฑลฤฑฤฤฑ iรงerde hapsederek, soฤurulana kadar kaรงmasฤฑnฤฑ engelliyor.
Bunu bir yรผzeye dikey olarak yerleลtirilen yanyana borular olarak dรผลรผnรผn. Yรผzey รผzerine dรผลen ฤฑลฤฑk ฤฑลฤฑnlarฤฑ, borularฤฑn iรงinde absorbe olana kadar yansฤฑtฤฑlฤฑyor. Ancak bir kaรง foton yine de kaรงmayฤฑ baลarฤฑyor. Vantablack’in mรผkemmel siyah olmaktan yรผzde 0,04 uzak olmasฤฑnฤฑn nedeni de budur.
Vantablack Ne ฤฐลe Yarฤฑyor?
Vantablack, aslฤฑnda uzaktaki nesnelerin gรถrรผnรผrlรผฤรผnรผ iyileลtirmeye yardฤฑmcฤฑ olmak iรงin, hassas malzemeler รผzerinde bir uygulama olarak,ย uzay yolculuฤu ve optikte kullanฤฑlmak รผzere tasarlandฤฑ.ย Birรงok optik araรง kaรงak ฤฑลฤฑkย denen ve gรถrรผntรผ kalitesini bozan bir sorunla yรผz yรผzedir. Bu tรผr bir kaplama her tรผrlรผ optik aletin verimini arttฤฑracaktฤฑr.
Vantablack kฤฑzฤฑlรถtesi ฤฑลฤฑnlarฤฑ da soฤurduฤundan termal kamuflaj malzemesi olarak kullanฤฑlmaya รงok elveriลlidir. Vantablack kaplฤฑ giysiler geceleri askerleri hem gรถrรผnรผr ฤฑลฤฑk hem de kฤฑzฤฑlรถtesi ฤฑลฤฑk altฤฑnda gรถrรผnmez yapacaktฤฑr. Vantablack’in รผretimi hala zor ve pahalฤฑ, bu yรผzden ticari olarak satฤฑlamฤฑyor.ย Ancak Surrey NanoSystemsย รผniversitelere, mรผzelere ve araลtฤฑrma kurumlarฤฑna sergilemeleriย iรงin รถrnekler saฤlฤฑyor.
Peki Daha Siyahฤฑnฤฑ Yapmak Mรผmkรผn mรผ?
Son zamanlarda, Vantablack en siyah siyah unvanฤฑnฤฑ kaybetti. 2019’un sonlarฤฑnda, Massachusetts Teknoloji Enstitรผsรผ’ndeki mรผhendisler, nanotรผpler kullanma yรถntemini deฤiลtirdiler ve gelen ฤฑลฤฑฤฤฑn yรผzde 99.995’ini emen ve onu Vantablack’ten on kat daha siyah yapan bir malzeme yarattฤฑlar. (Yine de รงok kรผรงรผk miktarda ฤฑลฤฑk sฤฑzdฤฑrฤฑyor).
รstelik bu yeni malzeme uzay teleskoplarฤฑnda kullanmaya daha uygun. รรผnkรผ rastgele yerleลtirilmiล bir nano tรผp ormanฤฑna benzeyen ve oldukรงa kฤฑrฤฑlgan olan Vantablack kaplamanฤฑn aksine, yeni malzeme kaplamasฤฑ รงok daha dayanฤฑklฤฑ. Araลtฤฑrmacฤฑlar daha siyah malzeme ve kaplama arayฤฑลฤฑnฤฑn hiรง bir zaman sona ermeyeceฤini, ancak ลimdilik en siyahฤฑn kendilerinin ki olduฤunu sรถylรผyorlar.
Anish Kapoor ve Vantablack Tartฤฑลmasฤฑ
Anish Kapoor, Britanya doฤumluย heykeltฤฑraล veย enstalasyon sanatรงฤฑsฤฑdฤฑr. Kapoor’un gรถrsel olarak farklฤฑ yรผzeylere olan sevgisi, onu Vantablack ile ilgili bir tartฤฑลmaya sรผrรผkledi.ย Mรผhendislik uygulamasฤฑ iรงin geliลtirilmiล olmasฤฑna raฤmen Kapoor, ‘Vantablack’in sanatsal potansiyelini hemen fark etmiลti. Anish Kapoor’un baลlangฤฑรงta Vantablack’e olan masum ilgisi 2016’da tartฤฑลmalฤฑ hale geldi.
Malzemeyle birkaรง yฤฑl sรผren deneylerden sonra Kapoor,ย Surrey NanoSystems ile bir anlaลma yaptฤฑ:ย Vantablack’in bir sanat malzemesi olarak kullanฤฑlmasฤฑna iliลkin mรผnhasฤฑr haklarฤฑ satฤฑn aldฤฑ.ย Bu geliลme sanat dรผnyasฤฑnda ani sรผrtรผลmeye neden oldu ve birรงok kiลi Kapoor’un eylemlerini kฤฑnadฤฑ. Sonucunda herhangi bir rengi bir sanatรงฤฑnฤฑn tekeline almasฤฑnฤฑn tartฤฑลmaya neden olmasฤฑ da olaฤandฤฑ. ย
Buna en รงok tepki verenlerden biri olan Stuart Semple, Black 2.0 ve Black 3.0 ismini verdiฤi iki mat siyah akrilik boya geliลtirecekti. รผstelik aลฤฑrฤฑ derecede pahalฤฑ olan Vantablack aksine bu boyalarฤฑ makul bir fiyata satฤฑลa sunacaktฤฑ. Sonucunda Semple’ฤฑn iลlevsel olarak benzer ve รงok daha ucuz boyasฤฑ Kapoor ve Vantablack etrafฤฑndaki tartฤฑลmayฤฑ sona erdiren hamle olacaktฤฑ.
Kaynaklar ve ileri okumalar
- Color Conundrum: Scientistsโ Search for the Blackest Black. Yayฤฑnlanma tarihi: 10 Nisan 2021; Baฤlantฤฑ: https://www.discovermagazine.com
- Is Vantablack Really the Blackest Black?Yayฤฑnlanma tarihi: 5 Haziran 2021; Baฤlantฤฑ: https://science.howstuffworks.com/
Matematiksel
