Matematikçi, Fizikçi, Düşünür Emilie du Chatelet İle Tanışın

Voltaire 18. yüzyıl düşün ve siyaset yaşamının önemli bir ismiyken, aynı zamanda matematikle de ilgiliydi. Çünkü Newton ve Newton’u Fransızca’ya kazandıran Markiz du Chatelet onun hayatının merkezindeydi…

Nesiller boyunca Chatelet, kendi başına bağımsız bir figür olarak değil, iki şekilde tanımlanacaktı.

İlki Voltaire ile olan ilişkisi nedeniyle onun metresi/ sevgilisi gibi sıfatlarla, ikincisi de Isaac Newton’un Fransa’daki en önemli çevirmeni olarak…

Fransız matematikçi, fizikçi, filozof ve çevirmen Markiz du Chatelet, 17 Aralık 1706’da Paris’te doğdu. Dilbilimci ve müzisyen Baron Luis Nicholas le Tonnelier’in kızı olan Chatelet, dönemin sosyal yaşamının belirleyici kişilerinden biri olacaktı devamında.

Eğitimini evde tamamladı. 6 dile hakim bir biçimde konuşabiliyordu. Aristokrat bir aileye mensup olduğu için dönemin önde gelen bilim insanları ve matematikçileri evlerine sık olarak gelirlerdi, kızındaki yeteneğin farkına varan babası da onu bu insanlarla tanıştırdı. Kendisinin fizik ve matematiğe karşı ilgisi bu dönemlerde başlayacaktı.

1725 yılında 19 yaşındayken Marki Florent du Chatelet-Lemont’la evlenerek markiz oldu ve kraliyet mahkemesine katılan ilk kadın üye unvanını kazandı. Bilime olan merakı bu dönemde de devam etti. Aldığı ek dersler ile bilgilerini geliştirdi.

Evliliği sırasında da aktif bir sosyal yaşama sahip olan Chatelet, 1733’te Voltaire’le tanışmasının ardından kocasını terk ederek onunla birlikte yaşamaya başladı.

Bu birliktelik Chatelet’in bilim ve felsefeye duyduğu ilgiyi verimli çalışmalarla beslemesine yardımcı oldu. Voltaire’in de korumasını elde eden Chatelet, 1734’te yayımladığı Felsefe Mektupları ile otoritelerin dikkatini çekti.

Voltaire’le 15 yıl süren birliktelikleri süresince bilimsel çalışmalarına devam eden Chatelet, Voltaire’e de sürekli destek verdi. Bu çalışmaları sonucunda Euclid, Newton ile Yunan ve Roma klasiklerinden Locke’a uzanan geniş bir yelpazede çalışmalarını sürdürdü ve Newton’un Principia’sını Fransızca’ya çevirdi.

Chatelet, Voltaire’le olan beraberliğini de Fransız Devrimi’nin ünlü şairlerinden Jean Francois de Saint Lambert için bitirdi ve Lambert’le birlikte yaşamaya başladı.

Chatelet, Lambert’ten olan çocuğunun doğumu sırasında ölürken, yatağının başında kocası Marki, Voltaire ve Lambert bulunuyordu.

43 yaşında hayata veda eden bu dahi insan ataerkilliğe isyanını Prusya kralı Büyük Frederick’e şu sözlerle dile getiriyor:

“Beni kendi meziyetlerimle ya da meziyetlerimin olmaması ile değerlendirin, fakat, beni şu büyük generalin, bu büyük bilginin, Fransa’da bir parlayan bir yıldız veya meşhur bir yazara eklenti olarak görmeyin. Ben kendi doğrumla tüm söyledikleri ve yaptıkları ile sadece kendisine sorumlu olan bütün bir kişiyim. Henüz karşılaşmamış olmama rağmen benden bilgisi daha fazla olan metafizikçi veya filozoflar olabilir. Ancak, onlar da beşeri zafiyetleri olan insanlardır. Dolayısıyla, tüm faziletlerimin toplamını aldığımda, itiraf etmeliyim ki, kimseden aşağı kalmamaktayım.”

Uzun yıllar arkadaşı olan olan Voltaire ise Emilie du Châtelet’i öven şu sözlerinde zamanın ataerkil zihniyetinin ne denli baskın olduğunu özetlemektedir adeta: “Tek eksiği kadın olmak olan büyük bir adam/insan.” (“a great man whose only fault was being a woman”).

Matematiksel

Paylaşmak Güzeldir

Yazıyı Hazırlayan: Sibel Çağlar

Avatar
Kadıköy Anadolu Lisesi, Marmara Üniversitesi, ardından uzun süre özel sektörde matematik öğretmenliği, eğitim koordinatörlüğü diye uzar gider özgeçmişim… Önemli olan katedilen değil, biriktirdiklerimiz ve aktarabildiklerimizdir bizden sonra gelenlere... Eğitim sisteminin içinde bulunduğu çıkmazı yıllarca iliklerimde hissettikten sonra, peki ama ne yapabilirim düşüncesiyle bu web sitesini kurmaya karar verdim. Amacım bilime ilgiyi arttırmak, bilimin özellikle matematiğin zihin açıcı yönünü açığa koymaktı. Yolumuz daha uzun ve zorlu ancak en azından deniyoruz.

Bunlara da Göz Atın!

Galileo’nun İkilemi

Galileo’nun matematikçi dostu Castelli’ye yazdığı efsanevi mektup bulundu. Hem de hiç beklenmeyecek kadar göz önünde …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.