Psikoloji

Anhedoni: Hiçbir Şeyin İyi Hissettirmeme Durumu

İlk başta büyük bir sorun gibi görünmeyebilir. Şu anda kitap okumak istemiyorsunuzdur, hepsi bu. Ancak günler ve haftalar geçtikçe, enerjinizin düştüğü ve en sevdiğiniz hobilerinizden hiçbiriyle ilgilenmediğiniz daha fark edilir hale gelir. Yapmak istediğiniz tek şey olan televizyon izlemek bile sonunda çekici gelmemeye başlar. Artık hiçbir şeyin önemi yok gibidir. Genel olarak bilim insanları son yıllarda depresyon ve anksiyete gibi akıl sağlığı sorunlarını daha iyi anlamış olsa da, bazı psikolojik olgular bir sır olarak kalmaya devam ediyor. Bunlardan biri de: anhedoni.

Anhedoni Nedir?

Anhedoni, kişinin normalde keyif aldığı davranışlardan artık zevk alamama ile karakterize edilen psikolojik bir durum olarak tanımlanır. “Anhedonia” terimi aslen 1896’da Fransız psikolog Théodule-Armand Ribot tarafından zevki deneyimleme becerisinin azalması olarak ortaya atılmıştır. Kelimenin kökeni Yunancadan αν- (an-; yok) + ηδονη (hedone; zevk) gelir. Depresyona ek olarak gözlemlenebilen anhedoni, şizofreni, anoreksiya nervoza ve madde bağımlılığı bozuklukları gibi diğer akıl sağlığı sorunlarına da eşlik edebilir. Ayrıca Parkinson hastalığı gibi sorunları da işaret edebilir. Bazı insanlar için, anhedoni sosyal (insanların etrafında olmaktan artık keyif almadıkları anlamına gelir) veya fiziksel (dokunma gibi hislerin boş hissedebileceği veya yemeklerin tatsız olabileceği anlamına gelir) olabilir.

Anhedoni’nin Sebepleri Nedir?

Anhedoninin nedenleri değişebilir ve depresyonla ilişkili olsa da, kişinin anhedoni olması için depresyona sahip olması gerekmez. Uzmanlar, anhedoninin beyin aktivitesindeki değişikliklerle ve “iyi hissetme” hormonu olan dopamin üretememe veya buna yanıt verememe ile bağlantılı olabileceğine inanıyor. Yapılan bazı araştırmalar anhedoninin aşırı aktif bir prefrontal kortekse bağlı olabileceğini, bunun dopamin nöronlarını etkileyebileceğini gösteriyor. Diğer araştırmalar da, amigdala (duyguyu işleyen), striatum (ödül sistemi ile ilişkili) ve insula (öz farkındalık ve bilinçle bağlantılı) gibi diğer beyin bölgelerinin ve yapılarının da anhedoni ile ilgili olabileceğini ortaya koyuyor. Anhedoni, belirli zihinsel bozukluklar için bir risk faktörü ve semptomudur ve hastalığın ciddiyeti, tedaviye direnç ve intihar riskinin öngörüsüdür. Araştırmacılar, anhedoniye katkıda bulunan beyin mekanizmalarını anlamaya çalışırken, bu durumla ilgili araştırmalar daha çok çocuklardan ziyade yetişkinlere odaklanmıştır.

Bununla birlikte çocuklarda anhedoninin nörolojik temelleri hakkında daha fazla bilgi edinmek için, NIMH İntramural Araştırma Programları Bölümü’nden araştırmacılar, 2800’den fazla çocuktan (9-10 yaş) toplanan fMRI verilerini inceledi. Örneklemde yer alan bazı çocukların anhedoni, düşük duygudurum, anksiyete veya dikkat eksikliği / hiperaktivite bozukluğu (DEHB) olduğu belirlenmişti. fMRI verileri çocuklar dinlenirken ve ödül beklentisini ve çalışma belleğini değerlendiren görevleri tamamlarken toplandı. Çalışma, anhedoni hastası çocukların beyinlerinin ödül ve uyarılmayı bütünleştirme biçiminde ve ödülleri beklerken beyinlerinin harekete geçme biçiminde farklılıklar olduğunu ortaya koydu.

Okuma Önerisi: Okul Başarısızlığının Nedeni: Keyif Almayı Unutmak

Ödül beklentisi sırasında anhedoni olan ve olmayan çocuklar arasında fMRI aktivasyonundaki farklılıkları gösteren resim. Kredi: JAMA Network

Nasıl Tedavi Edilir?

Anhedoni’yi tedavi etmenin tek bir yolu olmasa da, birçok akıl sağlığı uzmanı genellikle konuşma terapisi ve bazı durumlarda seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI’lar) gibi ilaçlar dahil olmak üzere depresyon için öngörülen stratejilere güveniyor. Bununla birlikte, SSRI’ların “depresyondaki motivasyon ve ödül işleme eksikliklerini yeterince ele almadığını” gösteren kanıtlar vardır. Bir 2014 araştırması, tedaviye dirençli bipolar bozukluğu olan kişilerde ketaminin “anhedoni düzeylerini hızla düşürdüğünü”, ancak ilaçların bu konudaki olumlu ve olumsuz etkilerini anlamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu buldu. Bu psikolojik sorunla başa çıkmak ise, doktorların tavsiye ettiği ilaçlarla mümkün olsa da anhedoni rahatsızlığı yaşayan kimseler, daha sonra eski haline dönebilirler ve keyif aldıkları aktiviteleri tekrardan yapma zevkine ulaşabilirler. Bu nedenle kişi kendinde psikolojik rahatsızlığı fark ettiğinde, işe kendinden başlayarak yenilenmeye gitmelidir. Bunun için arkadaş çevresini, hayat tarzını değiştirmek kişiye kalıcı bir biçimde bu duygu durumdan kurtarabilir.

Kaynaklar ve ileri Okumalar:

Matematiksel

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.