İlginç Sayılar

Sistersiyen Sayı Sistemi: Ortaçağ Keşişlerinin Unutulmuş Şifreleri

Günümüzde neredeyse tüm dünya sayı sistemi kullanımı açısından uzlaşmaya varmış durumda. Gündelik objelerde arada bir Roma rakamlarına rastlasak da sayılar ile uğraşmamız gereken zamanlarda Hint – Arap kökenli 10 tabanlı sayı sistemini kullanırız. Ancak tarih boyunca insanlar, bir çok sayı sistemi kullanmışlardır. Bunların en ilginç olanlarından biri de, Orta Çağ’da keşişler tarafından kullanılan Sistersiyen sayı sistemi olarak bilinmektedir.

Sistersiyen tarikatı kendilerini Dünya işlerinden uzaklaştırmış keşiş ve rahibelerden oluşan bir topluluktu. Kendilerini her türlü dünyevî eşyadan ve maldan soyutlamışlardı. 12. yüzyıl sonlarında Fransa, İngiltere, İskoçya, İrlanda, İspanya,  Portekiz, İtalya ve Doğu Avrupa’ya yayılmışlardı. Sistersiyenler, yaptıkları işte mükemmeliyeti hedefledikleri için özelikle tarımsal üretim alanında pek çok yeni teknikler geliştirdiler. Manastır kurdukları uzak bölgelerdeki halk, onların geliştirdikleri teknikleri öğrenerek ilerledi. Bu özellikleri ile Avrupa’daki endüstri devriminin mimarları olarak da kabul edilirler. Bu rahiplerin kendi aralarında kullandıkları sayı sistemi de Sistersiyen sayıları olarak bilinir.

Sistersiyen Sayı Sistemi

Bu sayı sistemi yalnızca 0 ile 9999 arasındaki sayıları göstermek için kullanılabilir.

Sistersiyen sayıları pratik olarak matematiksel işlemleri yapmakta bir avantaj sağlamasa da arka planlarındaki mantığı kavradığınız zaman kullanmak oldukça eğlenceli olabilir. Aslında uzun süre bu sayı sisteminden haberdar değildik. Ancak yaklaşık 20 yıl önce tarihçi David A. King The Ciphers of the Monks: A Forgotten Number-notation of the Middle Ages isimli kitabı yayınladığı zamanda kendileri ile tanıştık. Bu sayı sistemini anlayabilmek için ilk olarak 0 dan 9’a kadar olan sembolleri tanımak gerekir. Çünkü diğer tüm sayılar aslında sadece bu sembollerin pozisyon değiştirmesi ile üretilmektedir.

İlk 10 Sistersiyen sayıları

Yukarıdaki şekiller İlk bakışta biraz korkutucu gözükse de aslında değil. Sistersiyen sistemi ile herhangi bir 4 haneli bir sayıyı temsil edebilirsiniz. Bunun için aşağıda gördüğünüz gibi X ve Y ekseni biçiminde çizilmiş bir grafik düşünmeniz gerekir. Sağ üst tek haneler (1-9), sol üst ikinci rakam (10-90), sağ alt üçüncü (100-900) ve sol alt dördüncü (1000- 9000) için kullanılacaktır.

Bundan sonra yapmamız gerek aslında çok basit. Sadece 0-9 arasındaki sembolleri ilgili kutucuğa uygun gelecek biçimde çizmeliyiz. Şimdi aşağıdaki sayıları inceleyin. Mantığını anladıktan sonra yazılan sayıyı anlamak artık size oldukça kolay gelecektir. Ancak konu hakkında biraz pekiştirme yapmak isterseniz online olarak denemeler yapabileceğiniz bir web sitesi mevcut. Bağlantısı burada. Şimdiden iyi eğlenceler.

Kaynak: Cistercian monks’ numeral system once competed with Roman numerals; https://aleteia.org

Matematiksel

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu