İlginç Sorular ve Bulmacalar

Haftanın Bilmecesi #5: Kilitli Dolap Bulmacası

Okul koridorlarımızın çoğunda dolap yok. Ama diyelim ki böyle bir okul var ve koridorunda da 100 tane dolap var. Her akşam okul bittikten sonra müdür dolapları kontrol ediyor ve hepsinin kapalı olduğundan emin olmak istiyor. Bir gün dolap sahibi 100 öğrenci müdüre bir şaka yapmaya karar veriyor.

dolap bilmecesi

Öğrencilerin hepsi okul başlamadan önce buluşup, sıraya giriyor. Daha sonra sıranın en başındaki öğrenci koridorda yürüyor ve bütün dolapları açıyor. Baştan ikinci sırada bulunan öğrenci, ikinci dolaptan başlayarak açık olan her çift numaralı dolabı kapatıyor. Sonrasındaki üçüncü sıradaki öğrenci üçüncü dolaptan başlayarak üçün katı olan dolapları açıksa kapatıyor, kapalıysa açıyor. Dördüncü öğrenci, dört numaralı dolaptan başlayarak dördün katları için de aynı şeyi yapıyor. Bu biçimde 100 numaralı öğrenciye kadar bu oyunu oynamaya devam ediyorlar. Müdür sabahın ilerleyen saatlerinde okula geldiğinde, hangi dolapları açık bulacak dersiniz?

Farklı versiyonlarına rastlayacağınız bu sorunun cevabını aşağıda okumadan önce elinize kağıt kalem alıp denemenizi öneririz. Yeterince denediyseniz ya da bir çözüme ulaşıp kontrol etmek istiyorsanız cevaba geçebilirsiniz.

Dolap Bulmacasının Çözümü

Sorunun cevabını bulmaya çalışırken hangi öğrencilerin herhangi bir dolabı açacağını veya kapatacağını düşünmek gerekiyor. Örneğin 24 numaralı dolabı ele alalım. 1 numaralı öğrenci her dolabı açtığı için sonuçta bu dolabı açmıştır. 2 numaralı öğrenci çift numaralı dolapları kapattığı için ise kapatmıştır. 3 nolu öğrenci açmış, 4 nolu öğrenci kapatmıştır. 5 numaralı öğrenci ise bu dolapla ilgilenmemiştir.

Aslında şu ana kadar ki açıklamamızdan nereye varacağımızı kavramış olmalısınız. Dolabın açık ya da kapalı olmasını etkileyen şey dolabın çarpanları ile ilgilidir. Bu nedenle 24 numaralı dolap, 24 sayısının çarpanları olan 1, 2, 3, 4, 6, 8, 12 ve 24 numaralı öğrenciler tarafından değiştirilecektir. Peki, bu bilgi ile en sonunda hangi dolabın açık olduğunu nasıl anlayacağız?

1 numaralı dolap, ona dokunan sadece bir numaralı öğrenci olduğu için her durumda açık kalacaktır. ( Diğer öğrencilerin ilk açma kapama eylemine kendi sıra numaraları ile aynı olan dolaptan başladığını anımsayın.) 2 numaralı dolap kapalı olacaktır. Çünkü bu dolabı 1 açmış, 2 ise kapamıştır. 3 numaralı dolabında sadece 2 çarpanı olduğu için kapalı olması gerekir. Ancak 4 numaralı dolap açık olacaktır çünkü 3 çarpanı vardır. ( 1,2,4). Buradan anlıyoruz ki şakanın sonunda sadece tek sayıda çarpana sahipolan dolaplar açık olacaktır. Şimdi hangi sayıların çarpanlarının tek sayıda olması gerektiğini bulalım.

Bir sayının çarpanları ikililer halindedir. Örneğin 24’ün çarpanları (1, 24), (2, 12), (3, 8), (4, 6) biçimindedir. Bu sebepten dolayı bir çok sayının çift sayıda çarpanı vardır. Bir sayının tek sayıda çarpanı olması sayının iki çarpanının birbirine eşit olması durumunda olur. 16 sayısının çarpanlarını düşünün. Bu (1, 16), (2, 8), (4, 4) biçimindedir ve 3 tanedir. Bu özelliğe sahip olan sayılara ise tam kare sayılar denir. Tam kare sayıların da tek sayıda çarpanı vardır. İşte tam da bu nedenle sabah geldiğinde müdürün açık bulacağı dolaplar  1, 4, 9, 16, 25, 36, 49, 64, 81 ve 100 olacaktır.

Haftaya başka bir bulmacada görüşmek üzere. Diğer sorularımıza göz atmak isterseniz

Kaynak: Laura Feiveson; These 20 Tough Riddles for Adults Will Have You Scratching Your Head; Yayınlanma Tarihi: 26 Ağustos 2021; Yayınlandığı Yer: Popularmechanics; Bağlantı: https://www.popularmechanics.com

Matematiksel

Sibel Çağlar

Merhabalar. Matematik öğretmeni olarak başladığım hayatıma 2016 yılında kurduğum matematiksel.org web sitesinde içerikler üreterek devam ediyorum. Matematiğin aydınlık yüzünü paylaşıyorum. Amacım matematiğin hayattan kopuk olmadığını kanıtlamaktı. Devamında ekip arkadaşlarımın da dahil olması ile kocaman bir aile olduk. Amacımıza da kısmen ulaştık. Yolumuz daha uzun ama kesinlikle çok keyifli.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu