Günümüzde çevrimiçi iletişim hızla artıyor. Mesajlar yazıyor, sesli notlar gönderiyor ve sosyal medyada yorumlar paylaşıyoruz. Bu durum büyük bir kolaylık sağlıyor; çünkü sosyal olarak aktif kalmak için evden çıkmamıza bile gerek kalmıyor. Ancak dijital iletişim önemli bir sorunu da beraberinde getiriyor. Çevrimiçi sohbetlerde birçok kişi, ekranın diğer tarafında duyguları ve deneyimleri olan gerçek bir insan bulunduğunu gözden kaçırıyor.
Bazen hızlıca “Tamam” yazıyor ya da mesajlara hiç cevap vermiyoruz; bunu yaparken karşımızdaki kişiyi incitebileceğimizi düşünmüyoruz. Sert bir kelimenin, fark ettiğimizden çok daha derin yaralar açabileceğini de kolayca unutuyoruz. Oysa gerçek hayatta durum farklıdır: İnsanlar genellikle daha kibar ve daha özenli davranmaya çalışır. Çevrimiçi ortamda ise birçok kişi yalnızca kibarlığı değil, saygıyı da göz ardı eder; çünkü her şey “gerçek değilmiş” gibi hissettirir.
Ekranın diğer tarafında neler oluyor?
Gerçek hayatta bir insana bakar, ses tonunu duyar ve davranışlarındaki değişimleri fark ederiz. Bu işaretler, karşımızda duyguları olan gerçek bir insan bulunduğunu ve ona göre davranmamız gerektiğini bize sürekli hatırlatır. Çevrimiçi sohbetlerde ise ekranda yalnızca harfler görürüz; zamanla karşımızdakini bir birey olarak algılamamaya başlarız.
Bu durum, normalde kibar ve arkadaş canlısı olan insanların bile yüz yüze asla söylemeyecekleri sözleri çevrimiçi ortamda rahatça dile getirmesine yol açar. Alaycı ifadeler, sert sözler ve uygunsuz yorumlar dijital iletişimin sıradan bir parçası hâline gelmiştir. Üstelik cezasızlık hissi de bu davranışları besler. Kişi, çevrimiçi zorbalığın bir sonucu olmayacağını düşünür. Sahte bir profil oluşturur, fotoğraf ya da kişisel bilgi paylaşmaz ve yaptıklarının karşılıksız kalacağına inanarak hareket eder.
İnternet, insanlara büyük bir hareket özgürlüğü sunar; ancak birçok kişi bu özgürlüğü yapıcı amaçlarla kullanmaz. Gerçek hayatta yoldan geçen birine bağırmak ya da bizimle konuşan sevdiğimiz birini bilinçli olarak görmezden gelmek pek olası değildir. Buna karşın çevrimiçi ortamda bu tür davranışlar hızla normalleşir.
Çevrimiçi sohbetlerde neye dikkat etmeliyiz?
Kendinizde yıkıcı davranışlar fark ediyor ve bunları değiştirmek istiyorsanız, aşağıdaki basit ama etkili öneriler size yardımcı olabilir:
- Gerçek bir insanla iletişim kurduğunuzu aklınızda tutun. Her mesaj yazdığınızda ya da yorum bıraktığınızda, ekranın diğer tarafında duyguları olan bir insan bulunduğunu hatırlayın. Sözleriniz birini mutlu edebilir, üzebilir ya da derinden etkileyebilir.
- Duygularınızı kelimelerle ifade edin. Emojiler pratik görünse de, çoğu zaman gerçek duyguların yerini tutmaz. Hislerinizi kelimelerle anlatmaya çalışın. Bu tutum, karşınızdaki kişiye gerçekten ilgi gösterdiğinizi hissettirir.
- Özellikle çatışma anlarında acele etmeyin. Çevrimiçi ortamda insanlar hızlı ve sert tepkiler vermeye daha yatkındır. Eğer bir mesaj sizi rahatsız ettiyse, hemen yanıtlamak yerine kısa bir duraklama verin ve sakinleşin. Bu yaklaşım, gereksiz tartışmaların önüne geçer.
- Sohbeti canlı tutun. “Tamam” ya da “+” gibi kısa yanıtlar size yeterli görünebilir, ancak karşınızdaki kişi bunları ilgisizlik olarak algılayabilir. Birkaç kısa cümle, o kişiye değer verdiğinizi açıkça gösterir.
- Kibar davranın. “Teşekkür ederim”, “lütfen” ve “iyi günler” gibi basit ifadeler, iletişimin tonunu yumuşatır ve sohbeti daha sıcak hâle getirir. Küçük nezaketler büyük farklar yaratır.
- İletişimi yalnızca yazıyla sınırlamayın. Günümüzde çevrimiçi iletişimi zenginleştirmenin birçok yolu bulunuyor. Sesli mesajlar ve görüntülü aramalar, sohbeti daha samimi ve insani bir düzeye taşır.
Görüntülü sohbetler — çevrimiçi iletişime duyguları geri getiriyor
Çevrimiçi iletişimde insanî bağı korumanın bir başka yolu da görüntülü konuşmaları tercih etmektir. Bu tür platformlar, gerçeklikle bağımızı canlı tutar. Karşımızdaki kişiyi canlı olarak görür; söylediklerimize nasıl tepki verdiğini, ses tonunu ve konuşma sırasında ortaya çıkan duyguları doğrudan gözlemleriz. Böylece onu ekrandaki kelimelerden ibaret görmeyiz; bir birey olarak algılarız.
Görüntülü sohbetler, diğer çevrimiçi iletişim biçimlerine kıyasla birçok avantaj sunar. Her şeyden önce karşımızdaki kişiyi gerçek hayattaki hâliyle görürüz. Sosyal medyada insanlar rötuşlanmış fotoğraflar paylaşabilir ve yanıtlarını uzun uzun düşünebilir. Oysa görüntülü konuşmalarda iletişim anlık gerçekleşir. Filtreler ve maskeler devre dışı kalır; sohbeti ertelemek de mümkün olmaz. Bu nedenle etkileşim çok daha gerçek ve samimi hissedilir.
Bir diğer önemli avantaj ise zaman kazandırmasıdır. Çevrimiçi görüşmelerde uygun bir sohbet partneri bulmak için saatler harcamayız. Arkadaşlık uygulamalarında profilleri tek tek kaydırmak yerine, bu platformlarda sistemi çalıştırırız. “Başlat” düğmesine bastığımız anda, birkaç saniye içinde karşımıza bir sohbet partneri çıkar. Eğer sohbet ilerlemez ya da karşılıklı bir uyum oluşmazsa, “Sonraki” düğmesiyle hemen başka biriyle bağlantı kurarız.
Ayrıca, rastgele görüntülü sohbetlerde kiminle iletişim kuracağınızı seçebilirsiniz. Örneğin, canlı sohbet CooMeet, erkekleri yalnızca kadınlarla, kadınları da yalnızca erkeklerle eşleştirir. Romantik etkileşimlerle ilgileniyorsanız bu yapı size hitap eder. Üstelik platforma katılan her kadın yalnızca kayıt olmakla kalmaz, kimliğini de doğrular. Böylece ekranın diğer tarafında sahte bir profil ya da bot değil, gerçek bir sohbet partneri bulunduğundan emin olabilirsiniz.
Canlı görüntülü sohbetleri tercih etmenin bir başka nedeni de kandırılma riskini azaltmasıdır. İnternette pek çok dolandırıcı bulunur ve bu kişiler en sık arkadaşlık uygulamalarını ve sosyal ağları hedef alır. Başkalarına ait fotoğrafların ve uydurma biyografilerin arkasına saklanarak kolayca farklı biri gibi davranırlar. Görüntülü sohbetlerde ise bu tür rol yapmalar çok daha zor hâle gelir. Yine de güvenliği elden bırakmamak gerekir; tanımadığınız kişilerle kişisel bilgilerinizi paylaşmaktan kaçınmak her zaman en doğru yaklaşımdır.
İnsan olarak kalmak mı, yoksa robota dönüşmek mi?
Çevrimiçi iletişimin nasıl şekilleneceği tamamen bize bağlıdır: soğuk ve mesafeli mi olacak, yoksa sıcak ve insancıl mı? Empati, modern dünyada çoğu insanın ihmal ettiği bir beceri hâline gelmiştir. Ancak bu durumu değiştirmek elimizdedir. Sonuçta çevrimiçi ortamda insan kalmak sanıldığı kadar zor değildir. Yapmamız gereken tek şey, ekranın diğer tarafında bir profil fotoğrafı değil, yaşayan ve hisseden bir insan bulunduğunu unutmamaktır.
