Başarılı ve Mutlu Çocuklar Nasıl Yetiştirilir? Bilime Kulak Verelim.

Her ebeveyn çocuğunun gelecekte başarılı ve mutlu bir yetişkin olmasını ister. Bunun içinde mümkün oldukça iyi bir ebeveyn olmaya çalışır. Peki iyi ebeveynlerin ortak özellikleri nelerdir? Bilmiyoruz. Bunun için kimsenin elinde sihirli bir reçete mevcut değil. Sonuçta her ebeveyn ve bunun sonucunda her çocuğun yetiştiği ortam birbirinden farklı. Bir kişi için doğru gibi gözüken şey, bir başkasına uymaz. Ancak genel olarak konuşursak, bazı özellikler ve alışkanlıklar, ortak paydalar gibi gözüküyor. Hepsinin en başında da elbette bakım, ilgi ve koşulsuz sevgi geliyor. Günümüzde zeki çocuklar ve başarılı çocuklar yetiştirmekle ilgili tonlarca bilgi var ama mutlu çocukları nasıl yetiştirirsiniz?

Mutlu ve uzun solukta başarılı çocuklar yetiştirmek, onlara anlık zevk veya anında tatmin vermekle ilgili değildir. Aslında, tam tersi. Mutlu çocuklar, hayatta uzun vadeli mutluluğun tadını çıkarmalarını sağlayan bir beceri setine sahip olmalıdır. Bunun için atılması gereken ilk adım kulağa biraz bencilce gelse de öncelikle sizin mutlu olmanızdır. Ruh haliniz çocuklarınızın ne kadar mutlu ve başarılı olduğunu önemli ölçüde etkiler. Mutluluk üzerine yapılan son araştırmalar bize bazı şaşırtıcı bilgiler vermiştir. Hayatta kalma, güvenlik ve temel ihtiyaçlar sağlandıktan sonra, dış koşullar mutluluk seviyemizi fazla etkilemez. Mutluluğumuzun en büyük belirleyicisi, zihinsel, duygusal ve fiziksel alışkanlıklarımızdır.

Mutluluk temelde üç tür alışkanlıkla bağlantılıdır. Bunlardan ilki nasıl düşündüğümüz, hissettiğimiz ve dolayısıyla deneyimlerimizi nasıl algıladığımızdır. Diğeri, düzenli egzersiz yapmak, sağlıklı beslenmek, insanlar ile ilişkiler kurmak ve hatta gülmek gibi belirli eylemlerdir. Sonuncusu da özdenetim, çalışkanlık, adalet, başkalarını önemseme, dürüstlük gibi karakter özellikleridir. Bu karakter özelliklerimiz neticesinde, belirli türde durumlarla karşı karşıya kalındığında belirli şekillerde hareket etme eğilimleri gösteririz. Bu sayede de daha anlamlı bir hayat yaşadığımızı fark eder ve daha mutlu hissederiz.

Kendimizi neyin daha mutlu edeceğini bulduktan sonra çocuklarımıza geçebiliriz. Aslında çocuklarda başarı ve mutluluk için onlarca farklı öneri var. Biz içlerinden seçtiklerimizi sizlerle paylaşalım.

Mutlu Ve Başarılı Bir Çocuk Yetiştirmek İçin Bazı Öneriler

çocuklarda depresyon
Günümüzde giderek artan sayıda çocuk da depresyon ile mücadele ediyor. Günümüzde değişen şartlar sebebiyle, beş çocuktan birinin kaygı ve depresyondan şikayet ettiği tahmin ediliyor. Ancak bu çocuklar arasında, sekiz yaşın altındaki olanların çoğu, hissettikleri duyguları açık bir şekilde ifade etmekte zorlanıyor. Bu sebeple ebeveynler açısından, çocukların ruh hallerini kavramak pek kolay olmayabiliyor.

1. Onlara sosyal becerilerini geliştirmeyi öğretin

İlişkiler hakkında bilgi edinmenin önemli olduğunu kimse inkar etmez. Ancak bir çok ebeveyn çocuklara başkalarıyla nasıl ilişki kuracaklarını öğretmelerini gerektiği gerçeğini göz ardı eder. Oysa ki araştırmalar, akranları ile iyi ilişkiler kurabilen, sosyal yönü gelişmiş olan çocukların ileride yaşıtlarıyla daha rahat iletişim kurduğu, daha yardımsever olduğu, empati duygularının daha gelişmiş olduğu ve karşılaştıkları problemlerle daha iyi başa çıkabildikleri gösteriyor.( Araştırmanın detayları burada.)

Bunun için aslında çok da fazla bir şey yapmanıza gerek kalmayacaktır. İşe onların empati kurmasını sağlayarak başlayabilirsiniz. Araştırmalar, mutlu insanların hayatlarında daha fazla insana ve bu insanlarla daha derin ilişkilere sahip olduğunu gösteriyor. Çocuğunuza ilişkilerin emek gerektirdiğini ancak buna değdiğini öğretin.

2. Açık havada oyun oynamalarını teşvik edin, fırsatlar yaratın

Başarılı ve mutlu çocuklar yetiştirmenin sırrı, onları bir yarış atı gibi bir kurstan diğerine koşturmaktan maalesef geçmez. Sorun bizim başarı ve mutluluk algımızdadır. Bunun sonucunda da kendi algı hatamızı çocuklarımıza dayatmayı tercih ederiz. Bu nedenle açık havada oynamanın iyileştirici gücünü hafife almayın. Çimlerde koşmak, ağaçlara tırmanmak, salıncakta sallanmak ve diğer her şey çocuklar için iyidir. Açık havada oyun oynamak ayrıca çocuklarda sosyal becerileri de geliştirecektir. Hava mükemmel olmadığında bile, çocuklarınızı bisiklete binmeye, mahalledeki çocuklarla oynamaya yönlendirin.

Araştırmalar, çam ağaçları, kesilmiş çimenler ve lavanta gibi doğayla ilişkili kokuların çocuğunuzun ruh halini iyileştirebileceğini gösteriyor. Böylece, mutluluklarını anında artırmak için çocuğunuzu dışarıda kitap okumaya veya verandada ödevlerini yapmaya da teşvik edebilirsiniz.

3. Aşırı sevgi ile şımartmaktan kaçının

Çocuğunuza tatillerde bir sürü hediye almak ya da ona her istediğini vermek aslında onu mutlu etmeyecektir. Aslında, onlara zarar bile verebilir.  İstekler ve ihtiyaçlar arasındaki farkı belirlemekte zorlanabilirler ve sonuç olarak mutluluğun maddi şeylerle ilgili olduğunu düşünebilirler. Bu nedenle, çocuklarınıza istedikleri her şeyi alma dürtünüze karşı koyun. En yeni akıllı telefona, daha fazla marka giysiye ve daha iyi bir bisiklete sahip olmanın onları mutlu edeceği konusunda ısrar etseler de, araştırmalar aksini gösteriyor. Onlara ayrıcalık kazanma fırsatı verin. Bir şeyi elde etmek için çok çalışmak zorunda kaldıklarında, her şeyin kendilerine verilmesinden çok daha fazla takdir edeceklerdir. Ve nesnelerden çok deneyimlere odaklanmasına çalışır.  Araştırmalar, kendini mutlu hisseden insanların zamanlarını ve paralarını daha fazla eşya toplamak yerine hatıralar yaratmak için harcadıklarını gösteriyor.

4. Çocuklarınızı evinizin rutin işlerine dahil edin

Çocuklarınız ev işi yapmaktan keyif almayacaktır. Fark etmez. Muhtemelen siz de almıyorsunuzdur. Ancak onların ev işlerinde size yardım etmesini sağlarsanız, onların uzun vadeli mutluluğa ulaşmalarına yardımcı olursunuz. Bir çok çalışma çocuklara 3-4 kadar erken yaşlardan itibaren yaşlarına ve potansiyellerine uygun ev işlerinin verilmesinin gelişimlerine önemli katkıları olduğunu göstermektedir. Bu çocukların kendilerini sorumlu hissetmeleri ve aile üyelerine bağlılıklarının artması olasıdır. Ev işleri, çocuklara sorumluluk ve toplum hizmeti gibi çeşitli yaşam dersleri de öğretebilir. Ayrıca sıkıcı görevlerle nasıl baş edeceklerini de öğreneceklerdir.

5. Kendini kontrol etmeyi öğretin

Fazladan bir kurabiye yemek, arkadaşlarla eğlenmek için ödevleri yarım bırakmak ve ev işleri yapmak yerine TV izlemek çocuklara anlık zevk verebilir. Ancak, uzun vadede, özdenetim eksikliği, yardımcı olmaktan çok acı verir. Çocuğunuza öz disiplini erken yaşta öğretmeye başlayın.

6. Yüksek ama makul beklentileri sahip olun.

Bir sınava çalışmak veya bir müzik aleti çalmayı öğrenmek için saatler harcamak eğlenceli olmasa da, zor şeyler yapmaya çalışan çocukların daha mutlu bir hayat sürmeleri daha olasıdır. Beklentilerinizin çocuğunuzun kendine meydan okuma isteği üzerinde büyük etkisi vardır. Çocuklarınız, beklentileriniz makul olduğu sürece beklentilerinizi karşılamak için çok çalışacaktır. Araştırmalar, ebeveynlerin çocuklarından yüksek akademik beklentileri olduğunda, çocukların okulda daha başarılı olduklarını ve zor görevlerde daha uzun süre devam ettiklerini gösteriyor. Ancak bu noktada önemli bir hatırlatma var. Beklentiniz mükemmellik olmamalıdır. Çıtayı çocuğunuz için çok yükseğe ayarlamak muhtemelen ters tepecektir.

Son olarak çocukların her zaman mutlu olmalarına gerek olmadığını unutmayın. Rahatsız edici duygular yaşadıklarında çocuklarınızı neşelendirmeye çalışmanıza gerek yok. Bunun yerine, onlara rehberlik edin ve kendilerini yatıştırmanın ve duygularıyla başa çıkmanın yollarını bulmalarına yardımcı olun. Günün her dakikasında mutlu değillerse, ebeveynliğinizin bir yansıması değildir. İşiniz, çocuklarınızın mutluluğundan sorumlu olmak değil. Bunun yerine, çocuklarınıza duygularını sağlıklı bir şekilde yönetmeleri için ihtiyaç duydukları becerileri kazandırmak. Yapmanız gereken tek şey mutlu ve başarılı çocuklar yetiştirmek için onlara sevgi dolu bir ortam sunmaktır. Sevildiklerini ve önemsendiklerini bilen çocuklar, hayattaki zorlu koşullarla karşı karşıya kalsalar bile gelişme olasılıkları daha yüksektir.



Kaynaklar ve ileri okumalar için:

  • How to Raise Happy Kids: 10 Steps Backed by Science; yayınlanma tarihi: 24 Mart 2014; bağlantı: https://time.com/
  • Science says parents of successful kids have these 24 things in common; yayınlanma tarihi: 2 Eylül 2020; bağlantı:  http://www.businessinsider.com
  • How to Raise Happy Kids for Success in Life; Yayınlanma tarihi: 30 Nisan 2021; Bağlantı: https://www.verywellfamily.com/

Matematiksel

Sibel Çağlar

Merhabalar. Matematik öğretmeni olarak başladığım hayatıma 2016 yılında kurduğum matematiksel.org web sitesinde içerikler üreterek devam ediyorum. Matematiğin aydınlık yüzünü paylaşıyorum. Amacım matematiğin hayattan kopuk olmadığını kanıtlamaktı. Devamında ekip arkadaşlarımın da dahil olması ile kocaman bir aile olduk. Amacımıza da kısmen ulaştık. Yolumuz daha uzun ama kesinlikle çok keyifli.
Başa dön tuşu