Kuru Buz Nedir Ve Etrafındaki Tüm Duman Nereden Gelir?

Şu aralar yemek programları sayesinde çoğumuzun mevcudiyetlerinden haberdar olduğu, ancak öncelerinde de çeşitli film efektlerinde rastladığımız kuru buzun tam olarak ne olduğunu ve nasıl yapıldığını biliyor musunuz?

Öncelikle isim sizi aldatmasın. Her ne kadar adında buz geçse de kuru buz ile suyun birbirleri ile bir ilgisi yok. Kuru buz, katı formdaki karbondioksittir. Su, 32 Fahrenhayt’ta (0 Santigrat) donarken, karbondioksit, sıfır Fahrenheit’in (-78,5 santigrat derece) 109 derece altına düşene kadar katılaşmaz. Bu nedenle donmuş karbondioksit (kuru buz) donmuş sudan çok daha soğuk olur. Normal buz ıslaktır ve elbette eridiğinde suya dönüşür ancak kuru buz erimez. Sıvıya dönüşmeden doğrudan gaza dönüşür. Karbondioksit, sıradan atmosfer basıncında bir sıvı olarak var olamaz.

Sıvılarda, moleküller birbirlerinin etrafında, üstünde ve altında kayar ve bir araya toplanmaya çalışır. Ancak karbondioksit molekülleri birbirlerinden pek hoşlanmazlar. Yani, su moleküllerinin yaptığı gibi birbirlerine çok iyi yapışmazlar. Bunun için dışarıdan bir kuvvetin sisteme etki etmesi gerekir. Başka bir deyişle, karbondioksit gazı ancak baskı altında: yüksek basınç altında sıvı hale gelecektir. Kendini kuru buz gibi daha doğal olmayan katı formda bulduğunda da, doğrudan gaza dönmek için elinden gelenin en iyisini yapacaktır.


Kuru buz renksizdir ve yanıcı değildir, güçlü ekşi bir kokuya sahiptir. Suda çözündüğünde pH değeri yediden az olan karbonik asit oluşumuna yol açar.

Kuru Buz Nasıl Elde Edilir? Ne İşe Yarar?

Karbondioksitin dondurulması da suyun dondurulmasından daha karmaşıktır. Kuru buz yapmak için, karbondioksit gazı önce soğutulur ve yüksek basınç altında sıvıya dönüştürülür. Sıvı daha sonra basınçsız hale getirilir ve bir gaza geri genleşmesine izin verilir. Bu genleşme hızlı bir sıcaklık düşüşüne neden olur. Bu esnada karbondioksitin bir kısmı donarak katı kuru buz haline gelir. Süper soğuk sıcaklık ve süblimasyon özelliği, kuru buzu soğutma için mükemmel hale getirir. Yangın söndürücüler, sıvı karbondioksit tanklarından başka bir şey değildir. Tetiği sıkarak basıncın bir kısmını serbest bıraktığınızda, karbondioksit ağızdan dışarı fırlar. Karbondioksit, oksijeni uzaklaştıran ağır bir gaz olduğu için de yangını boğar.

Kuru buzun en çok gıdaları muhafaza etmek için kullanılır. Sabit miktardaki soğukluk nedeniyle hiçbir bakteri veya mantar oluşumu mümkün olmaz. Kuru buzun soğukluğu, çabuk bozulan şeyleri daha uzun süre soğuk tutsa da aynı zamanda onu normal buzdan daha tehlikeli hale getirir. Kuru buza çıplak tenle dokunmak, anında donma demek olabilir. Bu nedenle kuru buzun maşa ile tutulması ve iyi havalandırılan bir ortamda saklanması önemlidir. Bir parça kuru buz ile yapılabilecek çok sayıda ilginç deney vardır. Ancak tüm bu deneylerde dikkatli olmak gereklidir. Bir örnek için bu videoya göz atabilirsiniz.

Kuru buzun daha az bilinen kullanım alanlarından biri, endüstriyel ekipmanların temizlenmesidir. Yağlar ve diğer toksinlerin, suda çözünmedikleri için temizlenmeleri zor olur. Kuru buz onları dondurarak onları kolayca çıkarılabilen katılara dönüştürür. Bu yöntem aynı zamanda hiçbir kalıntı bırakmadığı için çevre dostudur. Tesisatçılar, tahliye borularını temizlemek ve tıkanıklıkları gidermek için genellikle kuru buz kullanırlar. Görsel: https://en.wikipedia.org/

Kuru Buzun Üzerinde Gördüğümüz Duman Nedir?

Suya biraz kuru buz atınca, katı karbondioksit gaz halindeki karbondioksite dönüşürken etrafı bir duman kaplar. Ancak kuru buzun üzerinde gördüğümüz şey aslında duman değil sistir. Kuru buz saf karbondioksit olmasına rağmen, bazılarının düşündüğü gibi sisin kendisi karbondioksit değildir. Karbondioksit gazı görünmez. Kuru buzu çevreleyen sis bulutu saf sudur. Kuru buzun düşük sıcaklığıyla havanın doğal neminden yoğunlaşmıştır. Yine de yakından bakarsanız, bu dumanın sahte olduğunu anlayabilirsiniz. Sisteki mikroskobik damlacıklar ışığı yansıtır ve beyaz görünür, ancak bu buhar neredeyse şeffaf olan daha büyük su damlacıklarından oluşur. Dahası, soğuk kuru buz sisi kazanın üzerinde aşağıya doğru sarkarken, normal sis yukarıya doğru hareket etme eğilimi gösterir.

Göz Atmak İsterseniz

How Does Dry Ice Work?; https://www.livescience.com/

Matematiksel


Sibel Çağlar

Merhabalar. Matematik öğretmeni olarak başladığım hayatıma 2016 yılında kurduğum matematiksel.org web sitesinde içerikler üreterek devam ediyorum. Matematiğin aydınlık yüzünü paylaşıyorum. Amacım matematiğin hayattan kopuk olmadığını kanıtlamaktı. Devamında ekip arkadaşlarımın da dahil olması ile kocaman bir aile olduk. Amacımıza da kısmen ulaştık. Yolumuz daha uzun ama kesinlikle çok keyifli.
Başa dön tuşu