Sinirbilim

Neden Düzgün Bir Çember Zor Çizeriz?

Kabul edelim, matematik ile ilgili olun ya da olmayın yardımcı bir araç kullanmadan düzgün bir çember çizmek oldukça zordur. Beynimiz bu şeklin simetrisinden hoşlansa da, ellerimiz bu konuda pek de yeterli sayılmaz. Tam olarak neden tek seferde düzgün bir çember çizemediğimizin nedenini anlamak, beynimizin şekilleri ve boyutları nasıl tanıdığını, ayrıca çizim yapmak için kas ve kol hareketlerini nasıl koordine etmeye çalıştığını bilmekle ilgilidir.

Daire çizmek
Elle mükemmel bir daire çizmek imkansızdır. İnsan beyni, elle sürekli kıvrılan bir daire çizecek hassasiyete veya kaynaklara sahip değildir.

Yazımıza bir anekdot ile başlayalım. 14. Yüzyıl’ın başlarında, Papa Benedict, topraklarındaki en usta sanatçıların yaptıkları çalışmalardan örnekler toplaması için sarayından bir kişiyi görevlendirir. Sıra ressam ve mimar Giotto di Bondone’den bir çalışma istemeye geldiğinde, Giotto, eline bir parça kağıt alır ve kalemini mürekkebe batırdıktan sonra kolunu destekleyerek mükemmel bir çember çizer. Papa’nın görevlendirdiği kişi Giotto’ya “Bundan başka çizdiğin bir şey var mı?” diye sorar. Giotto sakince cevaplar: “Bu fazlasıyla yeterlidir.” Giotto elbette mükemmel çember çizme yeteneğine sahip olan tek kişi değil. Aşağıda fotoğrafını gördüğünüz matematik öğretmeni Alexander Overwijk, bu konuda bir ödül bile almış durumda. Kendisinin bu videosuna göz atabilirsiniz.

Alexander Overwijk bir çember çizerken fazla da zorlanmıyor gibi gözüküyor.

Neden Düzgün Çember Çizmek Zordur?

Düzgün bir çember çizemesek de düzgün olmayanları kolayca fark edebiliriz. Gerçekten de insanların sahip olduğu becerilerden biri, zehirli meyvelerden kaçınmak veya dostu düşmandan ayırt etme gibi süreçler neticesinde evrimleşmiş olan “Doğru” veya “yanlış” şekiller arasında ayrım yapma yeteneğidir. Görsel korteksimizde bulunan bu yeteneğimiz, bir şeyleri kağıda çizmemize ve kopyalamamıza da yardımcı olur. Ancak koordinasyon ve uyumlu kas kontrolünden sorumlu beyin bölgeleri, görsel dengesizliği fark etmekten sorumlu bölgelerden farklıdır. Sorun, görsel korteks, beynin farklı bir kısmıyla ilişkili olan çizim yapmak için kullanılan kas kontrolü ile koordine olamadığımız zaman ortaya çıkar. Bu durum kolumuzun yapısal karmaşasıyla birleşince de düzgün çember çizme konusunda beceriksiz oluruz. Ne demek istediğimizi daha iyi anlamak için aşağıdaki görsele göz atın. Muhtemel ilk bakışta hangi çemberin daha düzgün olduğunu anlamış olmalısınız. Ancak anlamanız bu çemberi çizebileceğiniz anlamına gelmez.

Bu şekillerden yalnızca birisi düzgün ve muhtemel onu bulmakta fazla zorlanmamış olmanız gerekiyor. 

Çember Çizmek Neden Zordur?

Bir kare ya da bir dikdörtgenin aksine, çember bize herhangi bir durma noktası sunmaz. Elimize rehberlik edecek bir köşe yoktur. Yalnızca bir başlangıç ve bitiş noktası vardır. Beynimiz, daima sadeliği seçer. Bu nedenle kolun belirli bir hareketi gerçekleştirmesi için neredeyse daima tek bir eklemin döndürülmesini tercih eder. Bu eklem, bir çember çizmek söz konusu olduğunda omuzumuz olur. Kolun geri kalanı ise pasif bir biçimde herhangi bir görev gerçekleştirmeksizin sadece süreci takip eder.

Görsel ve kas koordinasyonumuz birlikte mükemmel bir şekilde çalışsa ve çizim becerilerimiz olsa bile mükemmel bir çember çizmek yine de çok zordur.

Fakat bir çember çizerken, beyin rahatlığından taviz vermek zorundadır. Çünkü, çember kontrolü en zor olan şekillerden birisidir. İşe normalde pasif olan dirsek de dahil edilmelidir. Bütün bu fazladan çaba, insanlardan hızlı daire çizmeleri istendiğinde simetride de bariz bir düşüş olması olarak neticelenir. Bununla birlikte, “mükemmel” bir çember çizmek için beyninizi ve el-göz koordinasyonunuzu eğitebileceğiniz doğrudur. Bununla birlikte, zamanınızın önemli bir bölümünü bunu yaparak geçirmek isteyip istemediğiniz size kalmıştır.

Kaynaklar ve İleri Okumalar:

  • Why it’s incredibly difficult to draw a perfect circle; Yayınlanma tarihi: 12 Ekim 2012; Yayınlandığı yer: Businessinsider Bağlantı: https://www.businessinsider.com
  • Influence of biomechanical constraints on horizontal arm movements; Yayınlanma tarihi: Ekim 2002; Yayınlandığı yer: Pubmed; Bağlantı: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12429891/
  • We Can’t Draw Perfect Circles. Visual Cortex Recognizes Them, But Coordination And Muscle Control Don’t Always Work; Yayınlanma tarihi: 4 Kasım 2015; Yayınlandığı Yer: Medicaldaily ; Bağlantı: https://www.medicaldaily.com

Matematiksel

Sibel Çağlar

Merhabalar. Matematik öğretmeni olarak başladığım hayatıma 2016 yılında kurduğum matematiksel.org web sitesinde içerikler üreterek devam ediyorum. Matematiğin aydınlık yüzünü paylaşıyorum. Amacım matematiğin hayattan kopuk olmadığını kanıtlamaktı. Devamında ekip arkadaşlarımın da dahil olması ile kocaman bir aile olduk. Amacımıza da kısmen ulaştık. Yolumuz daha uzun ama kesinlikle çok keyifli.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu